{"id":34637,"date":"2026-10-29T09:32:16","date_gmt":"2026-10-29T09:32:16","guid":{"rendered":"https:\/\/uinvestgroup.com\/legal-status-of-land-in-northern-cyprus\/"},"modified":"2026-10-29T09:32:16","modified_gmt":"2026-10-29T09:32:16","slug":"legal-status-of-land-in-northern-cyprus","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uinvestgroup.com\/pl\/legal-status-of-land-in-northern-cyprus\/","title":{"rendered":"Status prawny grunt\u00f3w na Cyprze P\u00f3\u0142nocnym: \u017ar\u00f3d\u0142a i tytu\u0142y w\u0142asno\u015bci 2026"},"content":{"rendered":"

Status prawny grunt\u00f3w na Cyprze P\u00f3\u0142nocnym: \u017ar\u00f3d\u0142a i tytu\u0142y w\u0142asno\u015bci 2026<\/h1>\n

Niniejszy przewodnik przedstawia status prawny grunt\u00f3w na Cyprze P\u00f3\u0142nocnym tak, jak opisuj\u0105 go zainteresowane s\u0105dy, organy ustawodawcze i rz\u0105dy, wed\u0142ug stanu na 29 pa\u017adziernika 2026 r. Najpierw omawia kwesti\u0119 polityczn\u0105 (co o niej m\u00f3wi\u0105 Rada Bezpiecze\u0144stwa ONZ, Republika Cypryjska, Turcja i TRNC), nast\u0119pnie skutki dla prawa w\u0142asno\u015bci ustalone przez Europejski Trybuna\u0142 Praw Cz\u0142owieka (ETPCz\/ECtHR) i Trybuna\u0142 Sprawiedliwo\u015bci UE (TSUE), dzia\u0142aj\u0105c\u0105 w TRNC Komisj\u0119 ds. Mienia Nieruchomego (Immovable Property Commission, IPC) wraz z publikowanymi przez ni\u0105 danymi, przepisy karne i cywilne Republiki Cypryjskiej oraz zasady dotycz\u0105ce akt\u00f3w w\u0142asno\u015bci w TRNC i zezwole\u0144 dla zagranicznych nabywc\u00f3w. Szerszy kontekst rynkowy znajduje si\u0119 na stronie po\u015bwi\u0119conej Cyprowi P\u00f3\u0142nocnemu<\/a>. Przewodnik nie przes\u0105dza \u017cadnej z tych kwestii: zestawia stwierdzenia tak, jak sformu\u0142owali je ich autorzy, i przy ka\u017cdym wskazuje \u017ar\u00f3d\u0142o.<\/p>\n

Ka\u017cde stwierdzenie prawne zosta\u0142o przypisane s\u0105dowi, organowi ustawodawczemu lub instytucji, kt\u00f3ra je formu\u0142uje, a nic z tego, co tu napisano, nie jest ocen\u0105 tego, czy jakikolwiek zakup jest wskazany. Liczby podano z dat\u0105 ich \u017ar\u00f3d\u0142a: statystyki Komisji ds. Mienia Nieruchomego pochodz\u0105 z 23 pa\u017adziernika 2026 r., zasady dotycz\u0105ce zezwole\u0144 opieraj\u0105 si\u0119 na dekrecie z moc\u0105 ustawy (Decree-Law) 89\/2026 opublikowanym 7 sierpnia 2026 r., a wskaz\u00f3wki rz\u0105du Wielkiej Brytanii dotycz\u0105ce nieruchomo\u015bci zaktualizowano po raz ostatni 27 listopada 2019 r. Po om\u00f3wieniu \u017ar\u00f3de\u0142 przewodnik zawiera tabel\u0119 kategorii akt\u00f3w w\u0142asno\u015bci, list\u0119 kontroln\u0105 wed\u0142ug rodzaju dokumentu, opatrzon\u0105 datami o\u015b czasu od 1960 r. oraz sekcj\u0119 z najcz\u0119\u015bciej zadawanymi pytaniami. Dzi\u0119ki temu ka\u017cd\u0105 liczb\u0119 i ka\u017cde zdanie mo\u017cna odnie\u015b\u0107 do konkretnego dokumentu i konkretnej daty.<\/p>\n

Od czego zale\u017cy status prawny grunt\u00f3w na Cyprze P\u00f3\u0142nocnym<\/h2>\n

Status prawny grunt\u00f3w na Cyprze P\u00f3\u0142nocnym nie jest jedn\u0105 kwesti\u0105 z jedn\u0105 odpowiedzi\u0105. Wchodz\u0105 tu w gr\u0119 cztery warstwy, a ka\u017cde ze \u017ar\u00f3de\u0142 w tym przewodniku odnosi si\u0119 tylko do jednej z nich. Pierwsz\u0105 jest status organu, kt\u00f3ry wydaje akty w\u0142asno\u015bci; Rada Bezpiecze\u0144stwa ONZ, Trybuna\u0142 Sprawiedliwo\u015bci UE, Republika Cypryjska i Turcja opisuj\u0105 go w odmienny spos\u00f3b. Drug\u0105 jest stan w\u0142asno\u015bci na dzie\u0144 20 lipca 1974 r., czyli dat\u0119, kt\u00f3r\u0105 ustawa 67\/2005 i ustawa 13\/2008 TRNC przyjmuj\u0105 jako punkt odniesienia dla dawnych w\u0142a\u015bcicieli i kt\u00f3r\u0105 Europejski Trybuna\u0142 Praw Cz\u0142owieka stosuje w rozstrzyganych przez siebie sprawach. Trzeci\u0105 jest lokalny rejestr: Departament Rejestru Grunt\u00f3w i Katastru TRNC (Tapu ve Kadastro Dairesi) wydaje akt w\u0142asno\u015bci (ko\u00e7an) i zapisuje hipoteki oraz zaj\u0119cia na podstawie ustawy 45\/2025. Czwart\u0105 jest zezwolenie dla zagranicznego nabywcy, kt\u00f3re ustawa 52\/2008 powierza Radzie Ministr\u00f3w TRNC. Rozr\u00f3\u017cnienie tych warstw jest potrzebne, poniewa\u017c \u017ar\u00f3d\u0142a przywo\u0142ywane w dalszej cz\u0119\u015bci odpowiadaj\u0105 na r\u00f3\u017cne pytania i nie nale\u017cy czyta\u0107 ich tak, jakby odpowiada\u0142y na to samo.<\/p>\n

Skr\u00f3t TRNC jest tu u\u017cywany wy\u0142\u0105cznie do nazwania administracji i jej ustawodawstwa, tak jak czyni\u0105 to \u017ar\u00f3d\u0142a. Jego u\u017cycie nie jest stanowiskiem w sprawie uznania. Europejski Trybuna\u0142 Praw Cz\u0142owieka ujmuje ten skr\u00f3t w cudzys\u0142\u00f3w, Republika Cypryjska nazywa tw\u00f3r secesjonistycznym, a TRNC i Turcja nazywaj\u0105 go pa\u0144stwem; ka\u017cde z tych sformu\u0142owa\u0144 przytoczono poni\u017cej pod nazw\u0105 jego autora.<\/p>\n

\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
Pytanie<\/th>\nOrgan, kt\u00f3ry na nie odpowiada<\/th>\nG\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142o w tym przewodniku<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Kt\u00f3ry organ jest rz\u0105dem Cypru?<\/td>\nRada Bezpiecze\u0144stwa ONZ; Republika Cypryjska; Turcja; TRNC<\/td>\nRezolucje 541 (1983) i 550 (1984); strony ministerstw spraw zagranicznych Turcji i TRNC<\/td>\n<\/tr>\n
Kto jest w\u0142a\u015bcicielem dzia\u0142ki opuszczonej w 1974 r.?<\/td>\nKonstytucja TRNC; Europejski Trybuna\u0142 Praw Cz\u0142owieka<\/td>\nArtyku\u0142 159; Loizidou przeciwko Turcji (1996)<\/td>\n<\/tr>\n
Jaki \u015brodek prawny przys\u0142uguje dawnym w\u0142a\u015bcicielom?<\/td>\nKomisja ds. Mienia Nieruchomego TRNC<\/td>\nUstawa 67\/2005; decyzja w sprawie Demopoulos (1 marca 2010 r.)<\/td>\n<\/tr>\n
Czy wyrok s\u0105du Republiki Cypryjskiej dotycz\u0105cy gruntu na p\u00f3\u0142nocy mo\u017cna wykona\u0107 za granic\u0105?<\/td>\nTrybuna\u0142 Sprawiedliwo\u015bci UE; angielski S\u0105d Apelacyjny<\/td>\nSprawa C-420\/07 (2009); [2010] EWCA Civ 9<\/td>\n<\/tr>\n
Jaki akt w\u0142asno\u015bci wydaje TRNC i kto mo\u017ce nabywa\u0107 nieruchomo\u015bci?<\/td>\nRejestr Grunt\u00f3w TRNC; Rada Ministr\u00f3w<\/td>\nUstawy 45\/2025 i 52\/2008; dekret z moc\u0105 ustawy 89\/2026<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/figure>\n

Kolejne sekcje oddzielaj\u0105 te warstwy od siebie. Rozstrzygni\u0119cie dotycz\u0105ce pierwszej warstwy samo w sobie nie przes\u0105dza o trzeciej, zezwolenie TRNC nie odpowiada na pytanie drugie, a o\u015bwiadczenie Republiki Cypryjskiej o jej prawie karnym nie opisuje rejestru TRNC. Przebieg procesu zakupu krok po kroku oraz tabel\u0119 op\u0142at omawiaj\u0105 osobno poradniki jak kupi\u0107 nieruchomo\u015b\u0107 na Cyprze P\u00f3\u0142nocnym<\/a> i podatki i op\u0142aty przy nieruchomo\u015bciach na Cyprze P\u00f3\u0142nocnym<\/a>. Dzi\u0119ki temu czytelnik widzi, na kt\u00f3rej warstwie le\u017cy dane stwierdzenie, i nie przenosi wniosku z jednej warstwy na drug\u0105.<\/p>\n

Jak ONZ, UE, Turcja i TRNC przedstawiaj\u0105 kwesti\u0119 statusu<\/h2>\n

W kwestii politycznej \u017ar\u00f3d\u0142a si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105, a neutralnym podsumowaniem jest zestawienie tego, kto co m\u00f3wi. Rada Bezpiecze\u0144stwa ONZ w rezolucji 541 z 18 listopada 1983 r. ubolewa\u0142a nad deklaracj\u0105 og\u0142oszon\u0105 15 listopada 1983 r. przez w\u0142adze tureckich Cypryjczyk\u00f3w jako nad rzekomym oderwaniem cz\u0119\u015bci Republiki Cypryjskiej, uzna\u0142a j\u0105 za niewa\u017cn\u0105 prawnie i wezwa\u0142a wszystkie pa\u0144stwa, by nie uznawa\u0142y \u017cadnego pa\u0144stwa cypryjskiego poza Republik\u0105 Cypryjsk\u0105; rezolucja 550 z 11 maja 1984 r. potwierdzi\u0142a rezolucj\u0119 541 i wezwa\u0142a pa\u0144stwa, by nie u\u0142atwia\u0142y funkcjonowania tego tworu (oba teksty w brzmieniu przytoczonym przez Europejski Trybuna\u0142 Praw Cz\u0142owieka w sprawie Loizidou przeciwko Turcji). Trybuna\u0142 Sprawiedliwo\u015bci UE opisuje TRNC jako nieuznawan\u0105 przez spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodow\u0105 z wyj\u0105tkiem Turcji. Komisja Europejska stwierdza, \u017ce ca\u0142y Cypr jest cz\u0119\u015bci\u0105 UE, ale prawodawstwo UE jest zawieszone, na mocy Protoko\u0142u nr 10 do Aktu o przyst\u0105pieniu z 2003 r., w p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci wyspy, w kt\u00f3rej rz\u0105d Republiki Cypryjskiej nie sprawuje efektywnej kontroli. Ministerstwo Spraw Zagranicznych Turcji stwierdza, \u017ce na wyspie istniej\u0105 dwa narody i dwa pa\u0144stwa oraz \u017ce turecko-cypryjska spo\u0142eczno\u015b\u0107 ma w\u0142asne pa\u0144stwo od 1983 r., a Ministerstwo Spraw Zagranicznych TRNC o\u015bwiadczy\u0142o 8 maja 2025 r., \u017ce wizja dw\u00f3ch pa\u0144stw oparta na suwerennej r\u00f3wno\u015bci jest niezmienn\u0105 polityk\u0105 TRNC.<\/p>\n

\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
Organ<\/th>\nStanowisko w uj\u0119ciu samego organu<\/th>\n\u0179r\u00f3d\u0142o i data<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Rada Bezpiecze\u0144stwa ONZ<\/td>\nDeklaracja z 15 listopada 1983 r. uznana za niewa\u017cn\u0105 prawnie; pa\u0144stwa wezwane, by nie uznawa\u0142y \u017cadnego pa\u0144stwa cypryjskiego poza Republik\u0105 Cypryjsk\u0105 (rezolucja 541, 18 listopada 1983 r.); dzia\u0142ania secesjonistyczne uznane za niezgodne z prawem i niewa\u017cne (rezolucja 550, 11 maja 1984 r.)<\/td>\nRezolucje w brzmieniu przytoczonym w sprawie Loizidou przeciwko Turcji, 18 grudnia 1996 r.<\/td>\n<\/tr>\n
ONZ, 2026<\/td>\nRezolucja 2815 (2026) przed\u0142u\u017cy\u0142a mandat si\u0142 pokojowych na Cyprze; ONZ opisuje te si\u0142y jako utworzone w 1964 r. i maj\u0105ce za zadanie nadzorowa\u0107 linie zawieszenia broni oraz utrzymywa\u0107 stref\u0119 buforow\u0105<\/td>\nKomunikat prasowy ONZ, 30 stycznia 2026 r.; strona misji pokojowej ONZ<\/td>\n<\/tr>\n
Komisja Europejska<\/td>\nPrawodawstwo UE zawieszone na obszarach, na kt\u00f3rych rz\u0105d Republiki Cypryjskiej nie sprawuje efektywnej kontroli (Protok\u00f3\u0142 nr 10, Akt o przyst\u0105pieniu z 2003 r.)<\/td>\nStrona Komisji o rozporz\u0105dzeniu w sprawie Zielonej Linii, odczytana 29 pa\u017adziernika 2026 r.<\/td>\n<\/tr>\n
Trybuna\u0142 Sprawiedliwo\u015bci UE<\/td>\nTRNC nie jest uznawana przez spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodow\u0105, z wyj\u0105tkiem Turcji<\/td>\nKomunikat prasowy 39\/09, 28 kwietnia 2009 r.<\/td>\n<\/tr>\n
Republika Cypryjska (Departament Grunt\u00f3w i Pomiar\u00f3w)<\/td>\nTw\u00f3r na obszarze okupowanym nie ma jurysdykcji do dokonywania wa\u017cnych przeniesie\u0144 w\u0142asno\u015bci nieruchomo\u015bci; powo\u0142ano rezolucje 541 i 550<\/td>\nO\u015bwiadczenie departamentu, 13 grudnia 2023 r.<\/td>\n<\/tr>\n
Republika Turcji (Ministerstwo Spraw Zagranicznych)<\/td>\nDwa narody i dwa pa\u0144stwa na wyspie; TRNC istnieje jako pa\u0144stwo od 1983 r.; uznanie TRNC opisane jako niezb\u0119dne do wyj\u015bcia z impasu<\/td>\nStrona ministerstwa \u201eThe Cyprus Issue (Overview)\u201d, odczytana 29 pa\u017adziernika 2026 r.<\/td>\n<\/tr>\n
TRNC (Ministerstwo Spraw Zagranicznych)<\/td>\nWizja dw\u00f3ch pa\u0144stw oparta na suwerennej r\u00f3wno\u015bci i r\u00f3wnym statusie mi\u0119dzynarodowym narodu tureckich Cypryjczyk\u00f3w jest niezmienn\u0105 polityk\u0105 TRNC<\/td>\nO\u015bwiadczenie ministerstwa, 8 maja 2025 r.<\/td>\n<\/tr>\n
Rz\u0105d Wielkiej Brytanii (FCDO)<\/td>\nRz\u0105d brytyjski nie uznaje samozwa\u0144czej Tureckiej Republiki Cypru P\u00f3\u0142nocnego<\/td>\nBrytyjskie zalecenia dla podr\u00f3\u017cuj\u0105cych na Cypr, sekcja o podr\u00f3\u017cach na p\u00f3\u0142noc, odczytana 29 pa\u017adziernika 2026 r.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/figure>\n

Europejski Trybuna\u0142 Praw Cz\u0142owieka zaj\u0105\u0142 si\u0119 tym, co nieuznawanie oznacza w poszczeg\u00f3lnych sprawach. W sprawie Loizidou przeciwko Turcji (18 grudnia 1996 r.) odnotowa\u0142 rezolucje Rady Bezpiecze\u0144stwa oraz stanowiska Komitetu Ministr\u00f3w Rady Europy i Wsp\u00f3lnot Europejskich, uzna\u0142, \u017ce spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodowa nie traktuje TRNC jako pa\u0144stwa w rozumieniu prawa mi\u0119dzynarodowego, i orzek\u0142, \u017ce nie mo\u017ce przypisa\u0107 mocy prawnej, na potrzeby Konwencji, przepisom takim jak art. 159 Konstytucji TRNC. W tym samym wyroku doda\u0142, \u017ce prawo mi\u0119dzynarodowe uznaje w takiej sytuacji legitymacj\u0119 pewnych rozwi\u0105za\u0144, takich jak rejestracja urodze\u0144, zgon\u00f3w i ma\u0142\u017ce\u0144stw, kt\u00f3rych skutki mo\u017cna pomija\u0107 jedynie ze szkod\u0105 dla mieszka\u0144c\u00f3w. W decyzji w sprawie Demopoulos i inni przeciwko Turcji (z 1 marca 2010 r.) Wielka Izba stwierdzi\u0142a nast\u0119pnie, \u017ce uznanie \u015brodka odwo\u0142awczego w TRNC za krajowy \u015brodek odwo\u0142awczy Turcji nie oznacza stwierdzenia, \u017ce Turcja sprawuje suwerenno\u015b\u0107 uznawan\u0105 mi\u0119dzynarodowo nad p\u00f3\u0142noc\u0105, a jej podej\u015bcie nie podaje w w\u0105tpliwo\u015b\u0107 stanowiska spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej w sprawie powstania TRNC. Uj\u0119cie tych stanowisk obok siebie nie oznacza uznania kt\u00f3regokolwiek z nich za s\u0142uszne; tabela i tekst jedynie przypisuj\u0105 ka\u017cde sformu\u0142owanie jego autorowi.<\/p>\n

Artyku\u0142 159 Konstytucji TRNC a status prawny grunt\u00f3w na Cyprze P\u00f3\u0142nocnym<\/h2>\n

W\u0142asnym punktem wyj\u015bcia TRNC jest art. 159 jej Konstytucji, kt\u00f3ry Trybuna\u0142 w sprawie Loizidou przytacza w wersji z 7 maja 1985 r. Artyku\u0142 wymienia kategorie nieruchomo\u015bci, kt\u00f3re nale\u017c\u0105 do TRNC \u201eniezale\u017cnie od tego, czy tak zosta\u0142y zarejestrowane\u201d, i wymaga odpowiedniej korekty rejestru. Pierwsza kategoria, w ust. 1 lit. a, to mienie zarejestrowane przed 16 sierpnia 1960 r. na rzecz rz\u0105du Cypru lub przechodz\u0105ce p\u00f3\u017aniej na Republik\u0119 Cypryjsk\u0105, wraz z drogami publicznymi, wodami, portami i brzegami, lasami, obiektami obronnymi, budynkami publicznymi i podobnymi sk\u0142adnikami maj\u0105tku. Druga, w ust. 1 lit. b, to mienie, kt\u00f3re uznano za opuszczone w dniu 13 lutego 1975 r., czyli w dniu proklamowania Tureckiego Pa\u0144stwa Federacyjnego Cypru, albo kt\u00f3re ustawa p\u00f3\u017aniej zaklasyfikowa\u0142a jako opuszczone lub bezpa\u0144skie, albo kt\u00f3rego w\u0142asno\u015bci nie da\u0142o si\u0119 ustali\u0107, cho\u0107 powinno nale\u017ce\u0107 do sektora publicznego. Trzecia, w ust. 1 lit. c, to grunty znajduj\u0105ce si\u0119 wewn\u0105trz obiekt\u00f3w wojskowych okre\u015blonych Traktatem o Ustanowieniu z 1960 r. Podzia\u0142 na trzy kategorie ma znaczenie praktyczne, poniewa\u017c ka\u017cda z nich jest dalej regulowana innymi przepisami, kt\u00f3re om\u00f3wiono w kolejnych akapitach i w tabeli poni\u017cej.<\/p>\n

Artyku\u0142 rozdziela nast\u0119pnie to, co wolno przenosi\u0107, od tego, czego nie wolno. Ust\u0119p 2 stanowi, \u017ce mienia z kategorii a i c nie mo\u017cna przenosi\u0107 na osoby fizyczne ani prawne, cho\u0107 prawa rzeczowe, takie jak s\u0142u\u017cebno\u015bci i d\u0142ugoterminowe dzier\u017cawy, mog\u0105 by\u0107 ustanawiane dla korzy\u015bci publicznej w formie i na warunkach okre\u015blonych ustaw\u0105, a prawa trwaj\u0105ce d\u0142u\u017cej ni\u017c pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat wymagaj\u0105 zatwierdzenia przez Zgromadzenie. Ust\u0119p 3 stanowi, \u017ce przeniesienie w\u0142asno\u015bci mienia z kategorii b, z wyj\u0105tkiem las\u00f3w, park\u00f3w, w\u00f3d, zasob\u00f3w naturalnych, obszar\u00f3w obronnych i grunt\u00f3w potrzebnych na potrzeby administracji publicznej, cele wojskowe lub planowanie, ma by\u0107 uregulowane ustaw\u0105. Ust\u0119p 4 przewiduje, \u017ce gdy osoby zg\u0142aszaj\u0105 si\u0119 z roszczeniem do uzasadnionych praw do mienia z kategorii b i c, procedur\u0119 i warunki ich wykazania oraz podstaw\u0119 odszkodowania okre\u015bla ustawa. Artyku\u0142 tymczasowy 1 ust. 2 zastrzega obywatelom TRNC prawo do \u017c\u0105dania od pa\u0144stwa mienia r\u00f3wnowa\u017cnego w zamian za nieruchomo\u015bci, kt\u00f3re pozostawili poza granicami pa\u0144stwa na Cyprze. Ust\u0119py te nale\u017cy czyta\u0107 razem: drugi dotyczy mienia, kt\u00f3rego nie wolno przenosi\u0107, trzeci mienia, kt\u00f3rego przeniesienie ma regulowa\u0107 ustawa, a czwarty wykazywania praw przez osoby, kt\u00f3re si\u0119 zg\u0142aszaj\u0105.<\/p>\n

\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
Przepis<\/th>\nCo m\u00f3wi tekst w j\u0119zyku tureckim<\/th>\nGdzie jest stosowany<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Artyku\u0142 159 ust. 1 lit. a<\/td>\nMienie zarejestrowane przed 16 sierpnia 1960 r. na rzecz rz\u0105du Cypru, p\u00f3\u017aniejsze mienie pa\u0144stwowe, drogi publiczne, wody, brzegi, lasy i podobne sk\u0142adniki maj\u0105tku nale\u017c\u0105 do TRNC<\/td>\nGrunty pa\u0144stwowe; nie podlegaj\u0105 przeniesieniu na osoby prywatne na mocy ust. 2<\/td>\n<\/tr>\n
Artyku\u0142 159 ust. 1 lit. b<\/td>\nMienie uznane za opuszczone 13 lutego 1975 r. albo p\u00f3\u017aniej zaklasyfikowane przez ustaw\u0119 jako opuszczone lub bezpa\u0144skie nale\u017cy do TRNC niezale\u017cnie od tego, czy tak zosta\u0142o zarejestrowane<\/td>\nZakres ustawy 67\/2005 i ustawy 13\/2008<\/td>\n<\/tr>\n
Artyku\u0142 159 ust. 1 lit. c<\/td>\nGrunty wewn\u0105trz obiekt\u00f3w wojskowych okre\u015blonych Traktatem o Ustanowieniu z 1960 r. nale\u017c\u0105 do TRNC<\/td>\nObszary wojskowe<\/td>\n<\/tr>\n
Artyku\u0142 159 ust. 2<\/td>\nMienia z kategorii a i c nie mo\u017cna przenosi\u0107 na osoby; ustaw\u0105 mo\u017cna ustanawia\u0107 s\u0142u\u017cebno\u015bci i d\u0142ugie dzier\u017cawy; powy\u017cej pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu lat potrzebne zatwierdzenie Zgromadzenia<\/td>\nPraktyka d\u0142ugoterminowych dzier\u017caw<\/td>\n<\/tr>\n
Artyku\u0142 159 ust. 3<\/td>\nPrzeniesienie w\u0142asno\u015bci mienia z kategorii b reguluje ustawa, z wyj\u0105tkami dla las\u00f3w, park\u00f3w, w\u00f3d, obrony i potrzeb publicznych<\/td>\nSystemy przydzia\u0142u i mienia r\u00f3wnowa\u017cnego<\/td>\n<\/tr>\n
Artyku\u0142 159 ust. 4<\/td>\nOsoby powo\u0142uj\u0105ce si\u0119 na uzasadnione prawa do mienia z kategorii b i c wykazuj\u0105 je wed\u0142ug procedury i podstawy odszkodowania okre\u015blonych ustaw\u0105<\/td>\nUstawa 67\/2005<\/td>\n<\/tr>\n
Artyku\u0142 tymczasowy 1 ust. 2<\/td>\nObywatele TRNC zachowuj\u0105 prawo do \u017c\u0105dania mienia r\u00f3wnowa\u017cnego za nieruchomo\u015bci pozostawione na Cyprze poza granicami pa\u0144stwa<\/td>\nUstawa 41\/1977 (system mienia r\u00f3wnowa\u017cnego)<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/figure>\n

Tekst Konstytucji nie wymienia \u017cadnej wsp\u00f3lnoty. Zwi\u0105zek mi\u0119dzy kategori\u0105 b a dawnym mieniem greckich Cypryjczyk\u00f3w wynika z ustaw wydanych na jej podstawie, kt\u00f3re odnosz\u0105 si\u0119 do wnioskodawc\u00f3w, kt\u00f3rych mienie by\u0142o zarejestrowane na ich nazwisko przed 20 lipca 1974 r., oraz ze sposobu, w jaki Europejski Trybuna\u0142 Praw Cz\u0142owieka je odczyta\u0142. W sprawie Loizidou Trybuna\u0142 uzna\u0142, \u017ce nie mo\u017cna przyj\u0105\u0107, i\u017c skar\u017c\u0105ca utraci\u0142a tytu\u0142 do swojej nieruchomo\u015bci z powodu art. 159, i odnotowa\u0142, \u017ce rz\u0105d Republiki Cypryjskiej konsekwentnie twierdzi, i\u017c greccy w\u0142a\u015bciciele nieruchomo\u015bci na p\u00f3\u0142nocy zachowali sw\u00f3j tytu\u0142. S\u0105d Konstytucyjny TRNC w sprawie 3\/2006 oddali\u0142 zarzuty wobec ustawy 67\/2005 i odczyta\u0142 art. 159 w zgodzie z prawem mi\u0119dzynarodowym, uznaj\u0105c, \u017ce zwrot posiadania i wyp\u0142ata odszkodowa\u0144 uprawnionym greckim Cypryjczykom nie s\u0105 sprzeczne z Konstytucj\u0105 (jak poda\u0142 Europejski Trybuna\u0142 Praw Cz\u0142owieka w sprawie Demopoulos). Obie okoliczno\u015bci, czyli brzmienie ustaw i ich odczytanie przez s\u0105dy, s\u0105 wi\u0119c cz\u0119\u015bci\u0105 obrazu, a sam przepis konstytucyjny nie rozstrzyga ich za czytelnika.<\/p>\n

Europejski Trybuna\u0142 Praw Cz\u0142owieka: Loizidou, Cypr przeciwko Turcji, Xenides-Arestis i Demopoulos<\/h2>\n

Europejski Trybuna\u0142 Praw Cz\u0142owieka rozstrzygn\u0105\u0142 d\u0142ug\u0105 seri\u0119 spraw maj\u0105tkowych dotycz\u0105cych p\u00f3\u0142nocy, a cztery z nich wyznaczaj\u0105 ramy dla ca\u0142ej reszty. W sprawie Loizidou przeciwko Turcji skar\u017c\u0105ca, grecka Cypryjka, twierdzi\u0142a, \u017ce jest w\u0142a\u015bcicielk\u0105 dzia\u0142ek w Kyrenii, co potwierdza\u0142y za\u015bwiadczenia cypryjskiego Departamentu Grunt\u00f3w i Pomiar\u00f3w, i \u017ce nie ma do nich dost\u0119pu. W wyroku z 18 grudnia 1996 r. Wielka Izba orzek\u0142a, stosunkiem g\u0142os\u00f3w jedena\u015bcie do sze\u015bciu, \u017ce dosz\u0142o do naruszenia art. 1 Protoko\u0142u nr 1 (prawa do pokojowego korzystania z mienia), przypisa\u0142a utrat\u0119 kontroli Turcji i stwierdzi\u0142a, jak przedstawiono wy\u017cej, \u017ce art. 159 nie mo\u017ce mie\u0107 mocy prawnej na gruncie Konwencji. Wyrok w sprawie s\u0142usznego zado\u015b\u0107uczynienia zapad\u0142 28 lipca 1998 r.<\/p>\n

W sprawie Cypr przeciwko Turcji (sprawa mi\u0119dzypa\u0144stwowa, Wielka Izba, 10 maja 2001 r.) Trybuna\u0142 orzek\u0142, stosunkiem szesnastu g\u0142os\u00f3w do jednego, \u017ce dosz\u0142o do trwaj\u0105cego naruszenia art. 1 Protoko\u0142u nr 1, poniewa\u017c greccy w\u0142a\u015bciciele nieruchomo\u015bci na p\u00f3\u0142nocy Cypru byli pozbawieni dost\u0119pu do swojego mienia oraz kontroli, korzystania z niego i dysponowania nim, a tak\u017ce jakiegokolwiek odszkodowania. Stwierdzi\u0142 te\u017c, stosunkiem szesnastu g\u0142os\u00f3w do jednego, naruszenie art. 13, poniewa\u017c nie istnia\u0142 \u015brodek prawny, za pomoc\u0105 kt\u00f3rego greccy Cypryjczycy niemieszkaj\u0105cy na p\u00f3\u0142nocy mogliby zakwestionowa\u0107 ingerencj\u0119. Decyzja w sprawie Demopoulos podsumowa\u0142a p\u00f3\u017aniej pow\u00f3d tego stwierdzenia naruszenia art. 13: na podstawie art. 159 prawa w\u0142asno\u015bci greckich Cypryjczyk\u00f3w nie by\u0142y ju\u017c uznawane przez w\u0142adze TRNC, a legalno\u015b\u0107 jakiejkolwiek ingerencji nie mog\u0142a by\u0107 kwestionowana przed s\u0105dami TRNC.<\/p>\n

Sprawa Xenides-Arestis przeciwko Turcji zmieni\u0142a t\u0119 konstrukcj\u0119. W dniu 14 marca 2005 r. Trybuna\u0142 uzna\u0142 skarg\u0119 za dopuszczaln\u0105, a 22 grudnia 2005 r. orzek\u0142, stosunkiem sze\u015bciu g\u0142os\u00f3w do jednego, \u017ce dosz\u0142o do narusze\u0144 art. 8 i art. 1 Protoko\u0142u nr 1, a jednog\u0142o\u015bnie, \u017ce pa\u0144stwo pozwane musi wprowadzi\u0107 \u015brodek prawny zapewniaj\u0105cy skuteczn\u0105 ochron\u0119 omawianych praw, dla skar\u017c\u0105cej i dla wszystkich podobnych zawis\u0142ych skarg, dost\u0119pny w ci\u0105gu trzech miesi\u0119cy od wyroku, z zado\u015b\u0107uczynieniem w ci\u0105gu kolejnych trzech miesi\u0119cy. Trybuna\u0142 odroczy\u0142 pozosta\u0142e zawis\u0142e sprawy. W dniu 7 grudnia 2006 r. zas\u0105dzi\u0142 EUR 800\u00a0000 tytu\u0142em szkody maj\u0105tkowej, EUR 50\u00a0000 tytu\u0142em szkody niemaj\u0105tkowej i EUR 35\u00a0000 tytu\u0142em koszt\u00f3w oraz odnotowa\u0142, \u017ce nowy mechanizm odszkodowa\u0144 i zwrotu w zasadzie spe\u0142ni\u0142 wymogi wcze\u015bniejszej decyzji i wyroku. TRNC uchwali\u0142a ustaw\u0119 67\/2005, kt\u00f3ra wesz\u0142a w \u017cycie 22 grudnia 2005 r., a Komisja ds. Mienia Nieruchomego rozpocz\u0119\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 17 marca 2006 r.<\/p>\n

W sprawie Demopoulos i inni przeciwko Turcji Wielka Izba rozpatrzy\u0142a osiem skarg greckich Cypryjczyk\u00f3w, z kt\u00f3rych \u017caden nie zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do Komisji. Po naradach 18 listopada 2009 r. i 1 marca 2010 r. postanowi\u0142a 1 marca 2010 r. uzna\u0107 skargi za niedopuszczalne, wi\u0119kszo\u015bci\u0105 g\u0142os\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie dlatego, \u017ce skargi w\u0142a\u015bcicieli nieruchomo\u015bci nie zosta\u0142y przedstawione Komisji. Rozumowanie Trybuna\u0142u, w jego w\u0142asnych s\u0142owach, przebiega\u0142o kilkoma torami. Uzna\u0142 on, \u017ce \u015brodki prawne w TRNC, w szczeg\u00f3lno\u015bci Komisja, mog\u0105 by\u0107 traktowane jako krajowe \u015brodki odwo\u0142awcze Turcji w rozumieniu art. 35 \u00a7 1 (pkt 89\u2013103). Stwierdzi\u0142, \u017ce up\u0142yw oko\u0142o trzydziestu pi\u0119ciu lat, przemieszczenia ludno\u015bci i zmiany w\u0142a\u015bcicieli znacznej cz\u0119\u015bci mienia musz\u0105 rzutowa\u0107 na stosowanie Konwencji (pkt 84 i 85). Powiedzia\u0142, \u017ce odrzuca pogl\u0105d, i\u017c okupacja wojskowa jest rodzajem zasiedzenia, przez kt\u00f3re tytu\u0142 mo\u017ce przej\u015b\u0107 na mocarstwo okupuj\u0105ce, i \u017ce skar\u017c\u0105cy nie utracili w\u0142asno\u015bci w sensie formalnym (pkt 112). Uzna\u0142, \u017ce odszkodowanie oraz zamiana mienia mog\u0105 by\u0107 dopuszczalnymi formami zado\u015b\u0107uczynienia i \u017ce na\u0142o\u017cenie og\u00f3lnego obowi\u0105zku zwrotu mienia niezale\u017cnie od jego obecnego zaj\u0119cia by\u0142oby arbitralne (pkt 114\u2013118). Po zbadaniu zarzut\u00f3w skar\u017c\u0105cych i Republiki Cypryjskiej jako strony interweniuj\u0105cej co do adekwatno\u015bci zado\u015b\u0107uczynienia, niezale\u017cno\u015bci, wysoko\u015bci odszkodowa\u0144 i dost\u0119pno\u015bci stwierdzi\u0142, \u017ce ustawa 67\/2005 zapewnia dost\u0119pne i skuteczne ramy zado\u015b\u0107uczynienia za skargi na ingerencj\u0119 w mienie nale\u017c\u0105ce do greckich Cypryjczyk\u00f3w (pkt 127). Podkre\u015bli\u0142, \u017ce jego wniosek nie podaje w w\u0105tpliwo\u015b\u0107 pogl\u0105du spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej na temat TRNC ani pozycji Republiki Cypryjskiej jako jedynego legalnego rz\u0105du Cypru (pkt 96) oraz \u017ce decyzja nie nak\u0142ada na skar\u017c\u0105cych obowi\u0105zku korzystania z Komisji: mog\u0105 z niej nie korzysta\u0107 i czeka\u0107 na rozwi\u0105zanie polityczne, a w\u00f3wczas dopuszczalno\u015b\u0107 p\u00f3\u017aniejszych skarg b\u0119dzie rozstrzygana wed\u0142ug tych samych zasad (pkt 128). Wszystkie om\u00f3wione tu orzeczenia zestawiono w tabeli poni\u017cej.<\/p>\n

\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
Sprawa<\/th>\nData<\/th>\nCo orzek\u0142 Trybuna\u0142, w zarysie<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Loizidou przeciwko Turcji (co do istoty)<\/td>\n18 grudnia 1996 r.<\/td>\nNaruszenie art. 1 Protoko\u0142u nr 1, jedena\u015bcie g\u0142os\u00f3w do sze\u015bciu; art. 159 bez mocy prawnej na gruncie Konwencji; nie przyj\u0119to, \u017ce skar\u017c\u0105ca utraci\u0142a tytu\u0142<\/td>\n<\/tr>\n
Loizidou przeciwko Turcji (art. 50)<\/td>\n28 lipca 1998 r.<\/td>\nEtap s\u0142usznego zado\u015b\u0107uczynienia w tej samej sprawie<\/td>\n<\/tr>\n
Cypr przeciwko Turcji (Wielka Izba)<\/td>\n10 maja 2001 r.<\/td>\nTrwaj\u0105ce naruszenie art. 1 Protoko\u0142u nr 1 wobec greckich w\u0142a\u015bcicieli; naruszenie art. 13; szesna\u015bcie g\u0142os\u00f3w do jednego<\/td>\n<\/tr>\n
Xenides-Arestis przeciwko Turcji (dopuszczalno\u015b\u0107)<\/td>\n14 marca 2005 r.<\/td>\nSkarga dopuszczalna; podej\u015bcie pilota\u017cowe do zawis\u0142ych spraw maj\u0105tkowych<\/td>\n<\/tr>\n
Xenides-Arestis przeciwko Turcji (co do istoty)<\/td>\n22 grudnia 2005 r.<\/td>\nNaruszenia art. 8 i art. 1 Protoko\u0142u nr 1, sze\u015b\u0107 g\u0142os\u00f3w do jednego; \u015brodek prawny do wprowadzenia w ci\u0105gu trzech miesi\u0119cy<\/td>\n<\/tr>\n
Xenides-Arestis przeciwko Turcji (s\u0142uszne zado\u015b\u0107uczynienie)<\/td>\n7 grudnia 2006 r.<\/td>\nEUR 800\u00a0000 za szkod\u0119 maj\u0105tkow\u0105, EUR 50\u00a0000 za szkod\u0119 niemaj\u0105tkow\u0105, EUR 35\u00a0000 tytu\u0142em koszt\u00f3w; nowy mechanizm w zasadzie spe\u0142nia wcze\u015bniejsze wymogi<\/td>\n<\/tr>\n
Eugenia Michaelidou Developments Ltd i Michael Tymvios przeciwko Turcji<\/td>\n22 kwietnia 2008 r.<\/td>\nSprawa skre\u015blona z listy po ugodzie na kwot\u0119 USD 1 mln i zamianie mienia zaproponowanej przez Komisj\u0119 (jak opisano w decyzji Demopoulos)<\/td>\n<\/tr>\n
Demopoulos i inni przeciwko Turcji (Wielka Izba, decyzja)<\/td>\n1 marca 2010 r.<\/td>\nSkargi niedopuszczalne wi\u0119kszo\u015bci\u0105 g\u0142os\u00f3w z powodu niewyczerpania \u015brodk\u00f3w; Komisja uznana za skuteczny krajowy \u015brodek odwo\u0142awczy<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/figure>\n

Komisja ds. Mienia Nieruchomego: ustawa 67\/2005, ustawa 13\/2008 i jej statystyki<\/h2>\n

Strona g\u0142\u00f3wna samej Komisji podaje, \u017ce zosta\u0142a ona powo\u0142ana na podstawie ustawy o mieniu nieruchomym (nr 67\/2005) w nast\u0119pstwie orzecze\u0144 w sprawie Xenides-Arestis, \u017ce oficjalnie rozpocz\u0119\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 17 marca 2006 r. i \u017ce rozpatruje roszczenia o zwrot, odszkodowanie i zamian\u0119 wed\u0142ug zasad dwustrefowo\u015bci i dwuwsp\u00f3lnotowo\u015bci wywiedzionych z porozumie\u0144 na wysokim szczeblu z lat 1977\u20131979 oraz z plan\u00f3w Organizacji Narod\u00f3w Zjednoczonych, bez uszczerbku dla praw spo\u0142eczno\u015bci tureckich Cypryjczyk\u00f3w. Angielski tekst ustawy opublikowany na stronie Komisji pokazuje nast\u0119puj\u0105ce mechanizmy. Ka\u017cdy, kto powo\u0142uje si\u0119 na prawa do mienia ruchomego lub nieruchomego obj\u0119tego zakresem art. 159 ust. 1 lit. b, mo\u017ce z\u0142o\u017cy\u0107 wniosek, osobi\u015bcie lub przez przedstawiciela, do 21 grudnia 2027 r. (art. 4 ust. 1), za op\u0142at\u0105 TL 1\u00a0000 od wniosku. Stron\u0105 pozwan\u0105 jest ministerstwo w\u0142a\u015bciwe do spraw mieszkalnictwa, reprezentowane przez Prokuratora Generalnego, a osoba, kt\u00f3ra posiada nieruchomo\u015b\u0107 na podstawie ustawodawstwa TRNC, jest zapraszana do udzia\u0142u (art. 7). S\u0105 to zatem opisy mechanizmu zaczerpni\u0119te z tekstu ustawy, a nie ocena jego dzia\u0142ania w praktyce, kt\u00f3r\u0105 zajmuj\u0105 si\u0119 wyroki om\u00f3wione w nast\u0119pnej sekcji.<\/p>\n

Ci\u0119\u017car dowodu spoczywa na wnioskodawcy, kt\u00f3ry musi przekona\u0107 Komisj\u0119 ponad uzasadnion\u0105 w\u0105tpliwo\u015b\u0107, \u017ce nieruchomo\u015b\u0107 jest t\u0105, kt\u00f3rej dotyczy roszczenie, \u017ce by\u0142a zarejestrowana na jego nazwisko przed 20 lipca 1974 r. albo \u017ce jest spadkobierc\u0105 tego w\u0142a\u015bciciela, \u017ce zapisy Rejestru Grunt\u00f3w nie wskazuj\u0105 innych wnioskodawc\u00f3w, a w przypadku odszkodowania tak\u017ce kwoty \u017c\u0105dane (art. 6). \u015arodki s\u0105 okre\u015blone w art. 8. Zwrot mo\u017ce zosta\u0107 nakazany w odniesieniu do nieruchomo\u015bci, kt\u00f3rej w\u0142asno\u015b\u0107 lub u\u017cytkowanie nie przesz\u0142y na nikogo poza pa\u0144stwem, pod warunkiem \u017ce nie zagra\u017ca to bezpiecze\u0144stwu narodowemu ani porz\u0105dkowi publicznemu, nieruchomo\u015b\u0107 nie zosta\u0142a przeznaczona na cel publiczny i le\u017cy poza obszarami wojskowymi (art. 8 ust. 1). W odniesieniu do pozosta\u0142ych nieruchomo\u015bci, gdy wzrost warto\u015bci od czasu opuszczenia jest mniejszy ni\u017c warto\u015b\u0107 z chwili opuszczenia, decyzja o zwrocie mo\u017ce wej\u015b\u0107 w \u017cycie po rozwi\u0105zaniu problemu cypryjskiego, a obecny posiadacz nie musi jej opuszcza\u0107, dop\u00f3ki nie otrzyma odszkodowania lub mieszkania zast\u0119pczego na podstawie rozwi\u0105zania politycznego. Od dnia takiej decyzji na nieruchomo\u015bci nie wolno prowadzi\u0107 budowy ani jej ulepsza\u0107, kupowa\u0107 czy sprzedawa\u0107, z zastrze\u017ceniem uprawnienia ministra do zezwolenia na ulepszenia, kt\u00f3re s\u0142u\u017c\u0105 tak\u017ce wnioskodawcy (art. 8 ust. 2 lit. A). Gdy wzrost warto\u015bci jest wi\u0119kszy, nast\u0119puje propozycja zamiany lub przyznanie odszkodowania (art. 8 ust. 2 lit. B i ust. 3). Odszkodowanie opiera si\u0119 na warto\u015bci rynkowej z 20 lipca 1974 r. z uwzgl\u0119dnieniem poprawek z tytu\u0142u utraty mo\u017cliwo\u015bci korzystania i, w przypadku domu, szkody niemaj\u0105tkowej (art. 8 ust. 3 i 4).<\/p>\n

Inne artyku\u0142y maj\u0105 znaczenie dla tego, jaki jest status prawny grunt\u00f3w na Cyprze P\u00f3\u0142nocnym. Osoba, kt\u00f3ra przyjmuje odszkodowanie lub otrzymuje inn\u0105 nieruchomo\u015b\u0107 w drodze zamiany, nie mo\u017ce pod \u017cadnym warunkiem \u017c\u0105da\u0107 w\u0142asno\u015bci danej nieruchomo\u015bci (art. 10). Decyzje Komisji maj\u0105 moc wi\u0105\u017c\u0105c\u0105 i wykonaln\u0105 podobn\u0105 do wyrok\u00f3w (art. 14), a strony mog\u0105 zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do Wysokiego S\u0105du Administracyjnego, a nast\u0119pnie do Europejskiego Trybuna\u0142u Praw Cz\u0142owieka (art. 9). Prawa os\u00f3b, kt\u00f3re nie z\u0142o\u017cy\u0142y wniosku, maj\u0105 by\u0107 okre\u015blone zgodnie z ramami rozwi\u0105zania politycznego (art. 19), a ustawa nie wyklucza post\u0119powa\u0144 na podstawie przepis\u00f3w o rekwizycji i przymusowym wyw\u0142aszczeniu (art. 20). Co najmniej dw\u00f3ch cz\u0142onk\u00f3w Komisji nie mo\u017ce by\u0107 obywatelami TRNC, Wielkiej Brytanii, Grecji, Administracji Greckocypryjskiej ani Turcji (art. 11). Przepisy te opisuj\u0105 uprawnienia Komisji i skutki jej decyzji, a nie sytuacj\u0119 \u017cadnej konkretnej dzia\u0142ki.<\/p>\n

Ustawa 13\/2008 otwiera drug\u0105 drog\u0119. Pozwala osobie fizycznej lub prawnej, kt\u00f3ra obecnie posiada nieruchomo\u015b\u0107 obj\u0119t\u0105 zakresem art. 159 ust. 1 lit. b, zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do Komisji o przej\u0119cie praw od osoby, kt\u00f3ra udowodni, \u017ce nieruchomo\u015b\u0107 by\u0142a zarejestrowana na jej nazwisko 20 lipca 1974 r., albo od jej spadkobiercy lub nast\u0119pcy prawnego. Komisja sprawdza, po uzyskaniu opinii Biura Prokuratora Generalnego, \u017ce nieruchomo\u015b\u0107 nie jest w\u0142asno\u015bci\u0105 prywatn\u0105 wed\u0142ug prawa TRNC, \u017ce wnioskodawca j\u0105 posiada, \u017ce nie jest przeznaczona na cel publiczny i \u017ce roszczenie sprzedaj\u0105cego jest rzeczywiste; nast\u0119pnie wydaje dokument zezwolenia, sprzedaj\u0105cy podpisuje zrzeczenie si\u0119 wszelkich praw, Rada Ministr\u00f3w zatwierdza przeniesienie, a strony dokonuj\u0105 go w Rejestrze Grunt\u00f3w (art. 6, 8 i 9). Odr\u0119bny przepis (art. 10) obejmuje nieruchomo\u015b\u0107, kt\u00f3rej nikt nie posiada, i przyznaje zezwolenie wnioskodawcom, kt\u00f3rzy s\u0105 udzia\u0142owcami w nieruchomo\u015bci, dokonali \u015bci\u015ble powi\u0105zanej inwestycji albo kt\u00f3rych dom lub miejsce pracy przylega do niej, pod warunkiem \u017ce \u017cadna osoba uprawniona na podstawie ustawy 41\/1977 nie zg\u0142asza roszczenia do nieruchomo\u015bci. Ustawa 13\/2008 zosta\u0142a przyj\u0119ta przez Zgromadzenie 3 marca 2008 r. Obie ustawy odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 wi\u0119c do tej samej daty odniesienia dla zarejestrowanego w\u0142a\u015bciciela, ale s\u0142u\u017c\u0105 do r\u00f3\u017cnych czynno\u015bci: pierwsza do dochodzenia zwrotu, zamiany lub odszkodowania, druga do przej\u0119cia praw od zarejestrowanego w\u0142a\u015bciciela.<\/p>\n

Komisja publikuje bie\u017c\u0105ce statystyki na swojej stronie g\u0142\u00f3wnej. Tabela zestawia opublikowane dane z liczbami podanymi przez Europejski Trybuna\u0142 Praw Cz\u0142owieka z dw\u00f3ch wcze\u015bniejszych dat, z obliczeniami pokazanymi pod tabel\u0105. Kolumny odpowiadaj\u0105 trzem datom publikacji, wi\u0119c wiersze mo\u017cna por\u00f3wnywa\u0107 w poprzek.<\/p>\n

\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
Pozycja<\/th>\nRozprawa z listopada 2009 r. (Demopoulos)<\/th>\n25 pa\u017adziernika 2024 r. (wyrok K.V. Mediterranean Tours)<\/th>\n23 pa\u017adziernika 2026 r. (strona g\u0142\u00f3wna Komisji)<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Z\u0142o\u017cone wnioski<\/td>\n433<\/td>\n7\u00a0800<\/td>\n8\u00a0820<\/td>\n<\/tr>\n
Zako\u0144czone wnioski<\/td>\n85<\/td>\n1\u00a0869<\/td>\n3\u00a0787<\/td>\n<\/tr>\n
Odszkodowania<\/td>\nWyp\u0142acono oko\u0142o EUR 47 mln; zas\u0105dzenia w ponad 70 sprawach<\/td>\nZas\u0105dzono GBP 482\u00a0971\u00a0921<\/td>\nZas\u0105dzono GBP 783\u00a0124\u00a0123<\/td>\n<\/tr>\n
Decyzje o zwrocie<\/td>\nZwrot i odszkodowanie w 4 sprawach; zwr\u00f3cono 361\u00a0493 metr\u00f3w kwadratowych<\/td>\nZwrot w 5 sprawach; zwrot i odszkodowanie w 8<\/td>\nZwrot w 7 sprawach; zwrot i odszkodowanie w 8<\/td>\n<\/tr>\n
Zamiana<\/td>\nZamiana uzgodniona w 2 sprawach<\/td>\nZamiana i odszkodowanie w 3 sprawach<\/td>\nZamiana i odszkodowanie w 2 sprawach<\/td>\n<\/tr>\n
Zwrot po rozwi\u0105zaniu politycznym<\/td>\n1 sprawa uzgodniona<\/td>\n1 decyzja; 1 cz\u0119\u015bciowy zwrot<\/td>\n1 decyzja; 1 cz\u0119\u015bciowy zwrot<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/figure>\n

Obliczenia na opublikowanych sumach s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce. Odsetek zako\u0144czonych wniosk\u00f3w wyni\u00f3s\u0142 85 \u00f7 433 = 19,6 procent w 2009 r., 1\u00a0869 \u00f7 7\u00a0800 = 24,0 procent w 2024 r. i 3\u00a0787 \u00f7 8\u00a0820 = 42,9 procent w 2026 r. Mi\u0119dzy dwiema ostatnimi datami liczba z\u0142o\u017conych wniosk\u00f3w wzros\u0142a o 8\u00a0820 \u2212 7\u00a0800 = 1\u00a0020, liczba zako\u0144czonych wniosk\u00f3w wzros\u0142a o 3\u00a0787 \u2212 1\u00a0869 = 1\u00a0918, a suma odszkodowa\u0144 wzros\u0142a o 783\u00a0124\u00a0123 \u2212 482\u00a0971\u00a0921 = GBP 300\u00a0152\u00a0202. Liczba z\u0142o\u017conych wniosk\u00f3w, kt\u00f3re nie zosta\u0142y jeszcze zako\u0144czone, czyli r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy dwiema opublikowanymi sumami, wynios\u0142a 7\u00a0800 \u2212 1\u00a0869 = 5\u00a0931 w 2024 r. i 8\u00a0820 \u2212 3\u00a0787 = 5\u00a0033 w 2026 r. Liczby te dotycz\u0105 roszcze\u0144 dawnych w\u0142a\u015bcicieli na ca\u0142ej p\u00f3\u0142nocy i nie s\u0105 powi\u0105zane z \u017cadnym okr\u0119giem ani projektem. Ustawowy termin sk\u0142adania nowych wniosk\u00f3w, 21 grudnia 2027 r., przypada 418 dni po 29 pa\u017adziernika 2026 r. Wszystkie obliczenia opieraj\u0105 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na liczbach z tabeli i mo\u017cna je sprawdzi\u0107 na ich podstawie.<\/p>\n

Kroki Strasburga i Rady Europy w latach 2017\u20132025<\/h2>\n

P\u00f3\u017aniejsze wyroki bada\u0142y, jak Komisja dzia\u0142a w praktyce. W sprawie Joannou przeciwko Turcji (12 grudnia 2017 r.) Trybuna\u0142 orzek\u0142 jednog\u0142o\u015bnie, \u017ce dosz\u0142o do naruszenia art. 1 Protoko\u0142u nr 1, poniewa\u017c Komisja nie dzia\u0142a\u0142a sp\u00f3jnie, starannie i z nale\u017cyt\u0105 szybko\u015bci\u0105 w sprawie roszczenia o odszkodowanie z\u0142o\u017conego w 2008 r. W sprawie K.V. Mediterranean Tours Limited przeciwko T\u00fcrkiye (10 czerwca 2025 r., prawomocny od 10 wrze\u015bnia 2025 r.) Trybuna\u0142 ponownie jednog\u0142o\u015bnie stwierdzi\u0142 naruszenie art. 1 Protoko\u0142u nr 1 z powodu przewlek\u0142o\u015bci i nieskuteczno\u015bci post\u0119powania w sprawie roszczenia sp\u00f3\u0142ki. Trybuna\u0142 odnotowa\u0142 post\u0119p w rozpatrywaniu roszcze\u0144 pokazany przez statystyki (7\u00a0800 z\u0142o\u017conych i 1\u00a0869 zako\u0144czonych na dzie\u0144 25 pa\u017adziernika 2024 r.) oraz starania w\u0142adz tureckich i stwierdzi\u0142, \u017ce konsekwentne, d\u0142ugofalowe wysi\u0142ki musz\u0105 by\u0107 kontynuowane, w szczeg\u00f3lno\u015bci w celu przyspieszenia post\u0119powa\u0144 i stworzenia \u015brodka prawnego zapewniaj\u0105cego rzeczywi\u015bcie skuteczne zado\u015b\u0107uczynienie za op\u00f3\u017anienia. Zas\u0105dzi\u0142 EUR 7\u00a0000 tytu\u0142em szkody niemaj\u0105tkowej i EUR 11\u00a0000 tytu\u0142em koszt\u00f3w; kwesti\u0119 szkody maj\u0105tkowej pozostawi\u0142 otwart\u0105.<\/p>\n

Wyrok K.V. odnotowuje te\u017c trzy fakty dotycz\u0105ce systemu. W dniu 21 pa\u017adziernika 2019 r. Wysoki S\u0105d Administracyjny TRNC stwierdzi\u0142, \u017ce w sprawie o mienie Komisja mo\u017ce bra\u0107 pod uwag\u0119 wy\u0142\u0105cznie akty w\u0142asno\u015bci z 1974 r. i nie mo\u017ce zmienia\u0107 zapis\u00f3w Rejestru Grunt\u00f3w dotycz\u0105cych w\u0142a\u015bcicieli z 1974 r. ani stwierdza\u0107 oszustwa w p\u00f3\u017aniejszych przeniesieniach. Na posiedzeniu we wrze\u015bniu 2021 r. Komitet Ministr\u00f3w Rady Europy odnotowa\u0142 informacje o zasadzie, \u017ce mienia obj\u0119tego decyzj\u0105 o zwrocie nie mo\u017cna sprzedawa\u0107 ani zabudowywa\u0107 bez zgody jego greckich w\u0142a\u015bcicieli. A 22 wrze\u015bnia 2022 r. Komitet Ministr\u00f3w postanowi\u0142 zako\u0144czy\u0107 nadz\u00f3r nad wykonaniem wyroku co do istoty w sprawie Loizidou (rezolucja CM\/ResDH(2022)255). Opisano je tu tak, jak zapisano je w wyroku, bez dodatkowej oceny.<\/p>\n

Prawo UE, Protok\u00f3\u0142 nr 10 i wyroki w sprawie Orams<\/h2>\n

Prawo UE wchodzi do tej kwestii za po\u015brednictwem trzech instrument\u00f3w. Protok\u00f3\u0142 nr 10 do Traktatu o przyst\u0105pieniu, kt\u00f3ry obowi\u0105zywa\u0142 od przyst\u0105pienia Republiki Cypryjskiej do UE w maju 2004 r., stanowi, \u017ce stosowanie dorobku prawnego (acquis) jest zawieszone na tych obszarach Republiki, na kt\u00f3rych jej rz\u0105d nie sprawuje efektywnej kontroli, oraz \u017ce Rada, stanowi\u0105c jednomy\u015blnie na wniosek Komisji, decyduje o ewentualnym zniesieniu zawieszenia (tekst w brzmieniu przytoczonym przez angielski S\u0105d Apelacyjny w sprawie Apostolides przeciwko Orams). Rozporz\u0105dzenie Rady 866\/2004, rozporz\u0105dzenie w sprawie Zielonej Linii, okre\u015bla warunki, na jakich osoby i towary przekraczaj\u0105 lini\u0119 zawieszenia broni na obszary kontrolowane przez rz\u0105d. Z kolei rozporz\u0105dzenie Rady 44\/2001, rozporz\u0105dzenie Bruksela I, regulowa\u0142o uznawanie i wykonywanie orzecze\u0144 mi\u0119dzy pa\u0144stwami cz\u0142onkowskimi w sprawie, kt\u00f3ra podda\u0142a t\u0119 kwesti\u0119 pr\u00f3bie. Trzy instrumenty dotycz\u0105 r\u00f3\u017cnych spraw: pierwszy zawiesza stosowanie prawa UE, drugi reguluje przekraczanie linii, a trzeci uznawanie orzecze\u0144.<\/p>\n

W sprawie Meletis Apostolides przeciwko David Charles Orams i Linda Elizabeth Orams (sprawa C-420\/07) S\u0105d Okr\u0119gowy w Nikozji nakaza\u0142 brytyjskiemu ma\u0142\u017ce\u0144stwu opu\u015bci\u0107 i rozebra\u0107 will\u0119 na gruncie we wsi Lapithos w dystrykcie Kyrenia, uznanym za nale\u017c\u0105cy do rodziny Apostolides, oraz zap\u0142aci\u0107 odszkodowanie. Ma\u0142\u017ce\u0144stwo twierdzi\u0142o, \u017ce kupi\u0142o grunt w 2002 r. w dobrej wierze od osoby trzeciej, kt\u00f3ra naby\u0142a go od w\u0142adz tureckich Cypryjczyk\u00f3w. W dniu 28 kwietnia 2009 r. Trybuna\u0142 Sprawiedliwo\u015bci udzieli\u0142 odpowiedzi na pytania skierowane przez angielski S\u0105d Apelacyjny w czterech krokach, jak podsumowuje to komunikat prasowy Trybuna\u0142u. Zawieszenie prawa UE na p\u00f3\u0142nocy nie wyklucza stosowania rozporz\u0105dzenia Bruksela I do wyroku wydanego przez s\u0105d zasiadaj\u0105cy na obszarze kontrolowanym przez rz\u0105d, nawet je\u015bli grunt le\u017cy na p\u00f3\u0142nocy. Okoliczno\u015b\u0107, \u017ce wyroku nie mo\u017cna w praktyce wykona\u0107 w miejscu po\u0142o\u017cenia gruntu, nie wyklucza jego uznania i wykonania w innym pa\u0144stwie cz\u0142onkowskim. S\u0105d mo\u017ce odm\u00f3wi\u0107 uznania ze wzgl\u0119du na porz\u0105dek publiczny tylko wtedy, gdy stanowi\u0142oby to oczywiste naruszenie podstawowej zasady prawa w jego w\u0142asnym porz\u0105dku prawnym, a nie dlatego, \u017ce uwa\u017ca on, i\u017c prawo zosta\u0142o b\u0142\u0119dnie zastosowane. A wyroku zaocznego nie mo\u017cna odm\u00f3wi\u0107 uznania, je\u017celi pozwany mia\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 zaskar\u017cenia go w post\u0119powaniu, w kt\u00f3rym mo\u017cna by\u0142o podnosi\u0107 kwesti\u0119 dor\u0119czenia. Orzeczenie to dotyczy wi\u0119c skutk\u00f3w wyroku s\u0105du Republiki Cypryjskiej poza wysp\u0105, a nie rejestru TRNC.<\/p>\n

Angielski S\u0105d Apelacyjny (Pill LJ, Lloyd LJ i Sir Paul Kennedy) wyda\u0142 wyrok 19 stycznia 2010 r., [2010] EWCA Civ 9, z udzia\u0142em British Residents’ Society of Cyprus jako interwenienta. Uwzgl\u0119dni\u0142 apelacj\u0119 i przywr\u00f3ci\u0142 postanowienia Master Eyre rejestruj\u0105ce i uznaj\u0105ce za wykonalne dwa wyroki z Nikozji, odrzucaj\u0105c argumenty pozwanych dotycz\u0105ce porz\u0105dku publicznego na podstawie art. 34 ust. 1 rozporz\u0105dzenia oraz domniemanej stronniczo\u015bci i odmawiaj\u0105c skierowania kolejnego pytania do Trybuna\u0142u Sprawiedliwo\u015bci. Postanowienia te nakazywa\u0142y rozbi\u00f3rk\u0119 willi, basenu i ogrodzenia, wydanie wolnego posiadania panu Apostolidesowi, odszkodowanie i koszty. Wskaz\u00f3wki rz\u0105du Wielkiej Brytanii dotycz\u0105ce nieruchomo\u015bci podaj\u0105, \u017ce by\u0142 co najmniej jeden udany przypadek wykonania orzecze\u0144 w Wielkiej Brytanii.<\/p>\n

\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
Etap<\/th>\nData<\/th>\nS\u0105d<\/th>\nRezultat<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Wyroki w sprawie gruntu w Lapithos<\/td>\n9 listopada 2004 r. i 19 kwietnia 2005 r.<\/td>\nS\u0105d Okr\u0119gowy w Nikozji<\/td>\nNakaz opuszczenia i rozbi\u00f3rki; odszkodowanie i koszty<\/td>\n<\/tr>\n
Postanowienia o rejestracji<\/td>\n21 pa\u017adziernika 2005 r.<\/td>\nMaster Eyre, High Court (Anglia)<\/td>\nWyroki zarejestrowane i uznane za wykonalne na podstawie rozporz\u0105dzenia 44\/2001<\/td>\n<\/tr>\n
Apelacja od rejestracji<\/td>\n6 wrze\u015bnia 2006 r.<\/td>\nJack J, Wydzia\u0142 Queen’s Bench<\/td>\nRejestracja uchylona; udzielono zgody na apelacj\u0119<\/td>\n<\/tr>\n
Pytanie do Luksemburga<\/td>\n26 czerwca 2007 r.<\/td>\nS\u0105d Apelacyjny (Anglia)<\/td>\nPi\u0119\u0107 pyta\u0144 skierowanych do Trybuna\u0142u Sprawiedliwo\u015bci<\/td>\n<\/tr>\n
Odpowiedzi<\/td>\n28 kwietnia 2009 r.<\/td>\nTrybuna\u0142 Sprawiedliwo\u015bci UE, C-420\/07<\/td>\nZawieszenie na mocy Protoko\u0142u nr 10 i niewykonalno\u015b\u0107 na miejscu nie stoj\u0105 na przeszkodzie uznaniu i wykonaniu w innym pa\u0144stwie cz\u0142onkowskim<\/td>\n<\/tr>\n
Ostateczne rozstrzygni\u0119cie apelacji<\/td>\n19 stycznia 2010 r.<\/td>\nS\u0105d Apelacyjny (Anglia), [2010] EWCA Civ 9<\/td>\nApelacja uwzgl\u0119dniona; postanowienia o rejestracji przywr\u00f3cone<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/figure>\n

Prawo Republiki Cypryjskiej i oficjalne o\u015bwiadczenia w sprawie nieruchomo\u015bci na p\u00f3\u0142nocy<\/h2>\n

Republika Cypryjska zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 bezpo\u015brednio do zagranicznych nabywc\u00f3w. W dniu 13 grudnia 2023 r. Departament Grunt\u00f3w i Pomiar\u00f3w, cz\u0119\u015b\u0107 Ministerstwa Spraw Wewn\u0119trznych, opublikowa\u0142 o\u015bwiadczenie zatytu\u0142owane \u201eLegal Consequences for Foreign Citizens Purchasing Greek Cypriot Owned Property in the Area of Cyprus Occupied by Turkey\u201d. Wed\u0142ug tego o\u015bwiadczenia ponad 170\u00a0000 wysiedlonych os\u00f3b zosta\u0142o wygnanych w 1974 r. i nadal nie mo\u017ce wr\u00f3ci\u0107, rezolucje Rady Bezpiecze\u0144stwa 541 i 550 s\u0105 podstaw\u0105 stanowiska, \u017ce tw\u00f3r na obszarze okupowanym nie mo\u017ce dokonywa\u0107 wa\u017cnych przeniesie\u0144 w\u0142asno\u015bci, a korzystanie z nieruchomo\u015bci zarejestrowanej na nazwisko innej osoby jest przest\u0119pstwem na gruncie prawa Republiki Cypryjskiej, kt\u00f3re mo\u017ce prowadzi\u0107 do wydania europejskiego nakazu aresztowania. O\u015bwiadczenie stwierdza te\u017c, \u017ce art. 303A Kodeksu karnego, zmienionego ustaw\u0105 130(I)\/2006, czyni oszuka\u0144cze obracanie cudz\u0105 nieruchomo\u015bci\u0105 przest\u0119pstwem ci\u0119\u017ckim (felony) zagro\u017conym kar\u0105 pozbawienia wolno\u015bci do siedmiu lat, a usi\u0142owanie kar\u0105 do pi\u0119ciu lat, \u017ce w 2006 r. rozszerzono zakres stosowania Kodeksu karnego na przest\u0119pstwa pope\u0142nione za granic\u0105, kt\u00f3re dotycz\u0105 nieruchomo\u015bci w Republice, oraz \u017ce w\u0142a\u015bciciele mog\u0105 wytacza\u0107 pow\u00f3dztwa cywilne, kt\u00f3rych wyroki s\u0105 wykonalne w innych pa\u0144stwach cz\u0142onkowskich UE, z powo\u0142aniem si\u0119 na wyrok w sprawie Orams. O\u015bwiadczenie to jest stanowiskiem departamentu Republiki Cypryjskiej i przytoczono je tu jako takie.<\/p>\n

Tekst art. 303A na stronie Komisarza Prawa Cypru (cylaw.org, Kodeks karny, rozdzia\u0142 154, w j\u0119zyku greckim) definiuje obr\u00f3t nieruchomo\u015bci\u0105 jako obejmuj\u0105cy sprzeda\u017c, wynajem, obci\u0105\u017cenie hipotek\u0105 lub innym obci\u0105\u017ceniem, udost\u0119pnienie do u\u017cytku, reklamowanie lub promowanie jej sprzeda\u017cy albo wynajmu, zawarcie umowy dotycz\u0105cej kt\u00f3regokolwiek z tych dzia\u0142a\u0144 oraz przyj\u0119cie nieruchomo\u015bci b\u0119d\u0105cej przedmiotem takiej transakcji. Zgodnie z tym samym artyku\u0142em osoba dzia\u0142a z zamiarem oszustwa, je\u015bli czyni cokolwiek z tego, wiedz\u0105c lub maj\u0105c w danych okoliczno\u015bciach uzasadnione podstawy, by wiedzie\u0107, \u017ce zarejestrowany w\u0142a\u015bciciel lub inna osoba uprawniona nie wyrazi\u0142a zgody. Artyku\u0142 281 tego samego Kodeksu odr\u0119bnie przewiduje kar\u0119 pozbawienia wolno\u015bci do pi\u0119ciu lat lub grzywn\u0119 do EUR 10\u00a0000, albo obie te kary, za posiadanie, uprawianie lub u\u017cywanie gruntu zarejestrowanego na nazwisko innej osoby bez zgody zarejestrowanego w\u0142a\u015bciciela lub spadkobierc\u00f3w. Wskaz\u00f3wki rz\u0105du Wielkiej Brytanii dotycz\u0105ce nieruchomo\u015bci podaj\u0105, \u017ce zmiana z 2006 r. wesz\u0142a w \u017cycie 20 pa\u017adziernika 2006 r., nie dzia\u0142a wstecz oraz \u017ce w\u0142adze cypryjskie mog\u0105 zak\u0142ada\u0107, i\u017c dokumenty dotycz\u0105ce zakup\u00f3w na p\u00f3\u0142nocy odnosz\u0105 si\u0119 do przeniesie\u0144 mienia greckich Cypryjczyk\u00f3w i mog\u0105 podlega\u0107 konfiskacie przy przekraczaniu Zielonej Linii.<\/p>\n

Departament Grunt\u00f3w i Pomiar\u00f3w opisuje tak\u017ce w\u0142asny rejestr. W opisie Systemu Informacji o Gruntach (Lands Information System) departament podaje, \u017ce specjalne przepisy uchwalone po lipcu 1974 r. przenios\u0142y okr\u0119gowe urz\u0119dy gruntowe Ammochostos i Kyreneia na obszar kontrolowany przez rz\u0105d, gdzie utworzy\u0142y one nowe rejestry i wydaj\u0105 za\u015bwiadczenia o w\u0142asno\u015bci dla mienia na obszarze okupowanym przez Turcj\u0119 w miejsce zwyk\u0142ych za\u015bwiadcze\u0144 o rejestracji. Rejestr Republiki jest zatem odr\u0119bnym zapisem od tego, kt\u00f3ry prowadzi Rejestr Grunt\u00f3w TRNC.<\/p>\n

\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
Instrument lub o\u015bwiadczenie<\/th>\nCo przewiduje, w uj\u0119ciu \u017ar\u00f3d\u0142a<\/th>\n\u0179r\u00f3d\u0142o i data<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Kodeks karny, rozdzia\u0142 154, art. 303A (ustawa 130(I)\/2006)<\/td>\nOszuka\u0144cze obracanie cudz\u0105 nieruchomo\u015bci\u0105: do siedmiu lat; usi\u0142owanie do pi\u0119ciu lat; zamiar wykazuje wiedza lub uzasadnione podstawy, by wiedzie\u0107, \u017ce zarejestrowany w\u0142a\u015bciciel nie wyrazi\u0142 zgody<\/td>\nTekst z cylaw.org; o\u015bwiadczenie Departamentu Grunt\u00f3w i Pomiar\u00f3w z 13 grudnia 2023 r.<\/td>\n<\/tr>\n
Kodeks karny, rozdzia\u0142 154, art. 281<\/td>\nPosiadanie lub u\u017cywanie gruntu zarejestrowanego na nazwisko innej osoby bez zgody: do pi\u0119ciu lat albo grzywna do EUR 10\u00a0000, albo obie kary<\/td>\nTekst z cylaw.org<\/td>\n<\/tr>\n
O\u015bwiadczenie Departamentu Grunt\u00f3w i Pomiar\u00f3w<\/td>\nTw\u00f3r na obszarze okupowanym nie mo\u017ce dokonywa\u0107 wa\u017cnych przeniesie\u0144; wyroki cywilne wykonalne w innych pa\u0144stwach cz\u0142onkowskich<\/td>\n13 grudnia 2023 r.<\/td>\n<\/tr>\n
System Informacji o Gruntach, programy \u201eOccupied Areas\u201d<\/td>\nNowe rejestry prowadzone na obszarze kontrolowanym przez rz\u0105d; za\u015bwiadczenia o w\u0142asno\u015bci wydawane dla mienia na obszarze okupowanym<\/td>\nStrona departamentu, odczytana 29 pa\u017adziernika 2026 r.<\/td>\n<\/tr>\n
Wskaz\u00f3wki rz\u0105du Wielkiej Brytanii dotycz\u0105ce nieruchomo\u015bci<\/td>\nPrzest\u0119pstwo obowi\u0105zuj\u0105ce od 20 pa\u017adziernika 2006 r.; nie dzia\u0142a wstecz; dokumenty zakupu mog\u0105 zosta\u0107 skonfiskowane na Zielonej Linii<\/td>\nOstatnia aktualizacja 27 listopada 2019 r.<\/td>\n<\/tr>\n
Brytyjskie zalecenia dla podr\u00f3\u017cuj\u0105cych (FCDO)<\/td>\nRepublika Cypryjska nie uznaje pozwole\u0144 na pobyt wydanych na p\u00f3\u0142nocy; ograniczona pomoc konsularna Wielkiej Brytanii na p\u00f3\u0142nocy<\/td>\nSekcja zalece\u0144 o podr\u00f3\u017cach na p\u00f3\u0142noc, odczytana 29 pa\u017adziernika 2026 r.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/figure>\n

Kategorie akt\u00f3w w\u0142asno\u015bci w TRNC a status prawny grunt\u00f3w na Cyprze P\u00f3\u0142nocnym<\/h2>\n

Po\u015brednicy i deweloperzy dziel\u0105 akty w\u0142asno\u015bci na Cyprze P\u00f3\u0142nocnym wed\u0142ug etykiet takich jak tytu\u0142 turecki, tytu\u0142 zamienny (r\u00f3wnowa\u017cny) i tytu\u0142 z przydzia\u0142u, a poradnik o akcie w\u0142asno\u015bci na Cyprze P\u00f3\u0142nocnym<\/a> przedstawia te etykiety i kontrole z nimi zwi\u0105zane. Teksty prawne przeczytane na potrzeby tego przewodnika nie definiuj\u0105 etykiet handlowych jedna po drugiej. Wskazuj\u0105 natomiast \u017ar\u00f3d\u0142a prawne, z kt\u00f3rych kategorie wynikaj\u0105, oraz dokumenty, kt\u00f3rymi pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 Rejestr Grunt\u00f3w i Ombudsman. Poni\u017csza tabela trzyma si\u0119 tych tekst\u00f3w i pokazuje dla ka\u017cdej pozycji, jak \u017ar\u00f3d\u0142a opisuj\u0105 drog\u0119 przez Komisj\u0119 ds. Mienia Nieruchomego oraz drog\u0119 prawa UE.<\/p>\n

\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
Kategoria lub dokument<\/th>\nTekst prawny lub urz\u0119dowy, kt\u00f3ry j\u0105 wymienia<\/th>\nDawny w\u0142a\u015bciciel sprzed 1974 r. w uj\u0119ciu \u017ar\u00f3d\u0142a<\/th>\nDroga przez Komisj\u0119 ds. Mienia Nieruchomego<\/th>\nDroga prawa UE<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Tytu\u0142 turecki<\/td>\nU\u017cywany w obrocie; wskaz\u00f3wki brytyjskie odnosz\u0105 si\u0119 do grunt\u00f3w z tureckim tytu\u0142em sprzed 1974 r. i m\u00f3wi\u0105, \u017ce zezwolenia dla zagranicznego nabywcy mo\u017cna odm\u00f3wi\u0107 nawet w ich przypadku<\/td>\nWskaz\u00f3wki brytyjskie odr\u00f3\u017cniaj\u0105 grunt b\u0119d\u0105cy w\u0142asno\u015bci\u0105 greckiego Cypryjczyka przed 1974 r. od innych grunt\u00f3w<\/td>\nUstawa 67\/2005 stosuje si\u0119 do mienia obj\u0119tego art. 159 ust. 1 lit. b; dzia\u0142ka spoza tego zakresu le\u017cy poza brzmieniem ustawy<\/td>\nO\u015bwiadczenie Departamentu Grunt\u00f3w i Pomiar\u00f3w jest skierowane do mienia nale\u017c\u0105cego do greckich Cypryjczyk\u00f3w<\/td>\n<\/tr>\n
Tytu\u0142 zamienny lub r\u00f3wnowa\u017cny<\/td>\nKonstytucja, art. tymczasowy 1 ust. 2; ustawa 41\/1977 (\u0130skan, Toprakland\u0131rma ve E\u015fde\u011fer Mal Yasas\u0131); taryfa op\u0142at Rejestru Grunt\u00f3w ma osobn\u0105 pozycj\u0119 dla punkt\u00f3w zapisanych w Dokumentach Warto\u015bci (Mal De\u011fer Belgeleri)<\/td>\nWskaz\u00f3wki brytyjskie wymieniaj\u0105 grunty sklasyfikowane jako zamienne lub \u201edarowane\u201d w\u015br\u00f3d kategorii, na kt\u00f3re mo\u017ce wp\u0142yn\u0105\u0107 rozwi\u0105zanie polityczne, obok mienia nale\u017c\u0105cego do greckiego Cypryjczyka przed 1974 r.<\/td>\nUstawa 13\/2008, art. 10 ust. 3: zezwolenie tylko wtedy, gdy \u017cadna osoba uprawniona na podstawie ustawy 41\/1977 nie zg\u0142asza roszczenia do nieruchomo\u015bci<\/td>\nC-420\/07 dotyczy wyrok\u00f3w s\u0105d\u00f3w Republiki Cypryjskiej w og\u00f3lno\u015bci; nie wspomina o kategoriach akt\u00f3w w\u0142asno\u015bci<\/td>\n<\/tr>\n
Przydzia\u0142 (tahsis)<\/td>\nUstawa 41\/1977; raport Ombudsmana z 2 maja 2019 r. opisuje akta przydzia\u0142u (\u201eTahsisten M\u00fclkiyet\u201d), kt\u00f3re ko\u0144cz\u0105 si\u0119 wydaniem Ta\u015f\u0131nmaz Mal Ko\u00e7an\u0131 po spe\u0142nieniu warunk\u00f3w<\/td>\nMienie opuszczone przez osoby przebywaj\u0105ce poza terytorium kontrolowanym przez TRNC (podsumowanie celu ustawy 41\/1977 przez Ombudsmana)<\/td>\nJak dla tytu\u0142u zamiennego: ustawa 67\/2005 art. 8 i ustawa 13\/2008 art. 10<\/td>\nJak dla tytu\u0142u zamiennego<\/td>\n<\/tr>\n
Ostateczne Za\u015bwiadczenie o Rozporz\u0105dzaniu (Kesin Tasarruf Belgesi)<\/td>\nTaryfa op\u0142at Rejestru Grunt\u00f3w, Dziennik Urz\u0119dowy 197, 7 pa\u017adziernika 2026 r.: rejestracje obejmuj\u0105 te dokonywane na podstawie Ostatecznych Za\u015bwiadcze\u0144 o Rozporz\u0105dzaniu wydanych na mocy ustawy 41\/1977<\/td>\nNie podano w taryfie<\/td>\nNie podano w taryfie<\/td>\nNie podano w taryfie<\/td>\n<\/tr>\n
Zarejestrowany tytu\u0142 dawnego w\u0142a\u015bciciela sprzed 1974 r.<\/td>\nUstawa 67\/2005, art. 6 ust. 2: wnioskodawca musi wykaza\u0107 rejestracj\u0119 na swoje nazwisko przed 20 lipca 1974 r. lub dziedziczenie<\/td>\nW\u0142a\u015bciciel z 20 lipca 1974 r.<\/td>\nZwrot, zamiana lub odszkodowanie na podstawie art. 8<\/td>\nWyroki s\u0105d\u00f3w Republiki Cypryjskiej s\u0105 wykonalne na podstawie rozporz\u0105dzenia 44\/2001 (C-420\/07)<\/td>\n<\/tr>\n
Grunty pa\u0144stwowe<\/td>\nKonstytucja, art. 159 ust. 1 lit. a i ust. 2<\/td>\nRz\u0105d Cypru przed 16 sierpnia 1960 r. lub p\u00f3\u017aniej Republika Cypryjska<\/td>\nPoza art. 159 ust. 1 lit. b<\/td>\nNieporuszone w przeczytanych \u017ar\u00f3d\u0142ach<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/figure>\n

Z tabeli wynikaj\u0105 trzy punkty, ka\u017cdy stwierdzony przez cytowany tekst. Po pierwsze, lini\u0105 podzia\u0142u w prawie TRNC jest zakres art. 159 ust. 1 lit. b: zar\u00f3wno ustawa 67\/2005, jak i ustawa 13\/2008 s\u0105 napisane dla mienia w jego granicach, a obie przyjmuj\u0105 jako punkt odniesienia w\u0142a\u015bciciela zarejestrowanego 20 lipca 1974 r. Po drugie, wskaz\u00f3wki rz\u0105du Wielkiej Brytanii wymieniaj\u0105 grunty zamienne lub \u201edarowane\u201d w\u015br\u00f3d kategorii, na kt\u00f3re przysz\u0142e rozwi\u0105zanie polityczne mog\u0142oby wp\u0142yn\u0105\u0107 zwrotem pierwotnemu w\u0142a\u015bcicielowi, opr\u00f3cz odszkodowania. Po trzecie, w\u0142asna taryfa Rejestru Grunt\u00f3w wymienia dokumenty wykraczaj\u0105ce poza zwyk\u0142y akt w\u0142asno\u015bci (Ostateczne Za\u015bwiadczenia o Rozporz\u0105dzaniu i Dokumenty Warto\u015bci), co pokazuje, \u017ce sam rejestr zapisuje wi\u0119cej ni\u017c jeden rodzaj tytu\u0142u. Ten zapis zawieraj\u0105 akt w\u0142asno\u015bci i raport z przeszukania Rejestru Grunt\u00f3w; strony ofert na tej witrynie, takie jak Milagro Villa and Residence w Iskele<\/a>, zazwyczaj nie podaj\u0105 kategorii.<\/p>\n

Raport Ombudsmana pokazuje tak\u017ce u\u017cywane s\u0142ownictwo. Opisuje cel ustawy 41\/1977 jako uregulowanie w\u0142asno\u015bci i u\u017cytkowania grunt\u00f3w, ogrod\u00f3w, dom\u00f3w, ma\u0142ych lokali handlowych i dzia\u0142ek opuszczonych przez cudzoziemc\u00f3w mieszkaj\u0105cych poza obszarem kontrolowanym przez TRNC lub kt\u00f3rych miejsce pobytu jest nieznane, a tak\u017ce opisuje dokument punktowy (Puan Belgesi), kt\u00f3ry osoba uprawniona mo\u017ce wymieni\u0107 na nieruchomo\u015b\u0107, akta przydzia\u0142u ko\u0144cz\u0105ce si\u0119 ko\u00e7anem nieruchomo\u015bci oraz zasad\u0119 z art. 38 tej ustawy, \u017ce rozdzia\u0142 mienia r\u00f3wnowa\u017cnego ma pierwsze\u0144stwo. Ten sam raport stwierdza, \u017ce przydzia\u0142y dokonane wbrew ustawie lub w wyniku b\u0142\u0119du administracyjnego nie mog\u0105 stanowi\u0107 podstawy praw nabytych. S\u0105 to o\u015bwiadczenia urz\u0119dowego organu TRNC o jego w\u0142asnym systemie i podano je tu bez dalszego komentarza.<\/p>\n

Re\u017cim zezwole\u0144 dla zagranicznych nabywc\u00f3w w 2026 r.<\/h2>\n

Zagraniczna osoba fizyczna lub prawna mo\u017ce naby\u0107 nieruchomo\u015b\u0107 w TRNC wy\u0142\u0105cznie na podstawie zezwolenia na zakup wydanego przez Rad\u0119 Ministr\u00f3w na mocy ustawy 52\/2008, o kt\u00f3re wyst\u0119puje si\u0119 przez Ministerstwo Spraw Wewn\u0119trznych, kt\u00f3rego Jednostka ds. Nieruchomo\u015bci (Property Unit) przyjmuje wnioski osobi\u015bcie, przez pe\u0142nomocnika lub przez prawnika. Ustawa zakazuje sprzeda\u017cy grunt\u00f3w rolnych i le\u015bnych cudzoziemcom, ogranicza cudzoziemc\u00f3w do 7 procent powierzchni ka\u017cdego okr\u0119gu i 3 procent kraju, pozwala Radzie Ministr\u00f3w ogranicza\u0107 obszary rozporz\u0105dzeniem oraz wymaga, by dyrektorzy i udzia\u0142owcy zagranicznej sp\u00f3\u0142ki przeszli post\u0119powanie sprawdzaj\u0105ce w zakresie bezpiecze\u0144stwa (art. 4 i 8). Przed z\u0142o\u017ceniem wniosku jednostka musi ju\u017c mie\u0107 zarejestrowan\u0105 w\u0142asno\u015b\u0107 lokalu (kat m\u00fclkiyeti) lub s\u0142u\u017cebno\u015b\u0107 (kat irtifak\u0131) na podstawie ustawy 35\/2010 (art. 8 ust. 2). Wniosek wymaga za\u015bwiadczenia o niekaralno\u015bci z kraju nabywcy, a negatywny wynik post\u0119powania sprawdzaj\u0105cego prowadzi do odrzucenia (art. 8 ust. 5). Op\u0142ata serwisowa wynosi po\u0142ow\u0119 brutto miesi\u0119cznego wynagrodzenia minimalnego (art. 8 ust. 4).<\/p>\n

Limity liczbowe s\u0105 na razie ustalone dekretem z moc\u0105 ustawy 89\/2026, wydrukowanym w Dzienniku Urz\u0119dowym nr 147 z 7 sierpnia 2026 r. Jego nota wyja\u015bniaj\u0105ca podaje, \u017ce ponownie wydaje on dekret z moc\u0105 ustawy 63\/2026, kt\u00f3rego 90-dniowa wa\u017cno\u015b\u0107 konstytucyjna zako\u0144czy\u0142a si\u0119 10 sierpnia 2026 r., i \u017ce by\u0142 potrzebny, poniewa\u017c Zgromadzenie by\u0142o w przerwie i nie mog\u0142o uchwali\u0107 oczekuj\u0105cych zmian do ustawy 52\/2008. Dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t dni liczone od 7 sierpnia 2026 r. ko\u0144czy si\u0119 5 listopada 2026 r.; ta data jest wynikiem rachunku, a nie dat\u0105 podan\u0105 w Dzienniku. Dekret zast\u0119puje wskazane ust\u0119py art. 8 na czas, w kt\u00f3rym pozostaje w mocy. Dlatego liczby w tabeli poni\u017cej nale\u017cy czyta\u0107 jako obowi\u0105zuj\u0105ce w okresie, w kt\u00f3rym dekret pozostaje w mocy.<\/p>\n

\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
Rodzaj zakupu<\/th>\nLimit wed\u0142ug dekretu z moc\u0105 ustawy 89\/2026, art. 8 ust. 1 i powi\u0105zane ust\u0119py<\/th>\nPrzyk\u0142ad odczytania<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Mieszkania<\/td>\nNie wi\u0119cej ni\u017c 3; obywatele pa\u0144stw, kt\u00f3re uznaj\u0105 TRNC i przyznaj\u0105 takie samo prawo obywatelom TRNC, mog\u0105 kupi\u0107 6<\/td>\n3 lub 6 lokali na nabywc\u0119<\/td>\n<\/tr>\n
Dom wolnostoj\u0105cy na w\u0142asnym gruncie<\/td>\nGrunt nie wi\u0119kszy ni\u017c 3\u00a0300 m\u00b2; na tym gruncie nie wolno budowa\u0107 drugiego domu ani mieszkania<\/td>\nJeden dom na gruncie do 3\u00a0300 m\u00b2<\/td>\n<\/tr>\n
Domy w projekcie lub na osiedlu zabudowy masowej<\/td>\n2 dwukondygnacyjne wille wolnostoj\u0105ce; 3 dla obywateli pa\u0144stw uznaj\u0105cych<\/td>\n2 lub 3 wille na nabywc\u0119<\/td>\n<\/tr>\n
Grunt z pozwoleniem na budow\u0119<\/td>\nNie wi\u0119cej ni\u017c 1\u00a0338 m\u00b2, z jednym domem<\/td>\nJeden dom na gruncie do 1\u00a0338 m\u00b2<\/td>\n<\/tr>\n
Mieszkania na jednej dzia\u0142ce<\/td>\nSpokrewnieni cudzoziemcy (krewni pierwszego stopnia lub powinowaci) albo cudzoziemcy jednej narodowo\u015bci nie mog\u0105 kupi\u0107 wi\u0119cej ni\u017c po\u0142owy lokali na dzia\u0142ce<\/td>\nDzia\u0142ka z 24 mieszkaniami: najwy\u017cej 12 dla takiej grupy<\/td>\n<\/tr>\n
Projekty mieszkaniowe na obszarach obj\u0119tych planowaniem<\/td>\nNie wi\u0119cej ni\u017c 80 procent mo\u017ce by\u0107 sprzedane cudzoziemcom<\/td>\nProjekt 150 dom\u00f3w: najwy\u017cej 120 dla cudzoziemc\u00f3w<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/figure>\n

Skonsolidowana ustawa 52\/2008 na stronie Biura Legislacyjnego zawiera surowsze limity, poniewa\u017c odzwierciedla zmian\u0119 ustaw\u0105 39\/2024, ale dekret stwierdza, \u017ce jego ust\u0119py zast\u0119pcze maj\u0105 zastosowanie zamiast nich, dop\u00f3ki obowi\u0105zuje. Limity 7 procent i 3 procent pozostaj\u0105 bez zmian; dla hipotetycznego okr\u0119gu o powierzchni 1\u00a0000 kilometr\u00f3w kwadratowych 7 procent wynios\u0142oby 1\u00a0000 \u00d7 0,07 = 70 kilometr\u00f3w kwadratowych. Drug\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 re\u017cimu s\u0105 terminy. Terminy biegn\u0105 jeden po drugim: najpierw rejestracja umowy i wniosek, potem op\u0142aty, na ko\u0144cu podpisanie o\u015bwiadczenia o przeniesieniu.<\/p>\n

\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
Etap<\/th>\nTermin (dekret z moc\u0105 ustawy 89\/2026)<\/th>\nPodany skutek<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Zarejestrowa\u0107 ostemplowan\u0105 umow\u0119 sprzeda\u017cy w okr\u0119gowym Rejestrze Grunt\u00f3w i z\u0142o\u017cy\u0107 wniosek o zezwolenie<\/td>\n1 miesi\u0105c, po zap\u0142aceniu przez kupuj\u0105cego i sprzedaj\u0105cego podatk\u00f3w i op\u0142at nale\u017cnych od sprzeda\u017cy<\/td>\nUmowa staje si\u0119 niewa\u017cna z mocy prawa<\/td>\n<\/tr>\n
Decyzja Rady Ministr\u00f3w<\/td>\nTekst dekretu nie okre\u015bla terminu<\/td>\nDecyzja publikowana w Dzienniku Urz\u0119dowym<\/td>\n<\/tr>\n
Zap\u0142aci\u0107 op\u0142aty za przeniesienie w Rejestrze Grunt\u00f3w<\/td>\n75 dni roboczych od publikacji zezwolenia w Dzienniku<\/td>\nDecyzja Rady Ministr\u00f3w wygasa z mocy prawa<\/td>\n<\/tr>\n
Podpisa\u0107 o\u015bwiadczenie o przeniesieniu przed urz\u0119dnikiem Rejestru Grunt\u00f3w<\/td>\n1 rok od publikacji w Dzienniku; gdy na rzecz sprzedaj\u0105cego nie ustanowiono hipoteki, rok liczy si\u0119 od pe\u0142nej zap\u0142aty ceny<\/td>\nZezwolenie wygasa z mocy prawa<\/td>\n<\/tr>\n
Przy\u0142\u0105cza wody i energii elektrycznej<\/td>\nDo czasu zap\u0142aty wszystkich podatk\u00f3w i op\u0142at<\/td>\nW\u0142adze lokalne nie mog\u0105 pod\u0142\u0105czy\u0107 wody, a zak\u0142ad energetyczny nie mo\u017ce pod\u0142\u0105czy\u0107 pr\u0105du, z wyj\u0105tkiem przy\u0142\u0105czy budowlanych na placu budowy<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/figure>\n

Re\u017cim zezwole\u0144 i Komisja s\u0105 powi\u0105zane sam\u0105 ustaw\u0105. Artyku\u0142 8 ust. 4 lit. A ustawy 52\/2008 kieruje po\u0142ow\u0119 ka\u017cdej pobranej op\u0142aty serwisowej na rachunek odszkodowa\u0144 Komisji ds. Mienia Nieruchomego na podstawie ustawy o odszkodowaniach, zamianie i zwrocie nieruchomo\u015bci. Departament Dochod\u00f3w i Podatk\u00f3w podaje brutto minimalne wynagrodzenie TL 70\u00a0893 miesi\u0119cznie od 1 lipca 2026 r., zatem op\u0142ata serwisowa wynosi TL 70\u00a0893 \u00f7 2 = TL 35\u00a0446,50, a po\u0142owa przypisana rachunkowi odszkodowa\u0144 Komisji to TL 35\u00a0446,50 \u00f7 2 = TL 17\u00a0723,25. Taryf\u0119 op\u0142at Rejestru Grunt\u00f3w w Dzienniku Urz\u0119dowym nr 197 (7 pa\u017adziernika 2026 r.), obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 do 5 stycznia 2027 r., oraz pozosta\u0142e koszty transakcji omawia poradnik o podatkach i op\u0142atach<\/a>, a zasady kwalifikowalno\u015bci poradnik czy cudzoziemcy mog\u0105 kupowa\u0107 nieruchomo\u015bci na Cyprze P\u00f3\u0142nocnym<\/a>. Zasady pobytu zale\u017cne od posiadania nieruchomo\u015bci opisuje poradnik o zezwoleniu na pobyt na Cyprze P\u00f3\u0142nocnym<\/a>.<\/p>\n

Dokumenty, o kt\u00f3re warto prosi\u0107, wed\u0142ug rodzaju dokumentu<\/h2>\n

Powy\u017csze \u017ar\u00f3d\u0142a czyni\u0105 istotnym zestaw dokument\u00f3w, a poni\u017csza lista nazywa je wed\u0142ug rodzaju, wraz z tekstem, kt\u00f3ry wyja\u015bnia, dlaczego ka\u017cdy z nich istnieje. Jest to lista rodzaj\u00f3w dokument\u00f3w, a nie porada prawna. Rejestr Grunt\u00f3w og\u0142osi\u0142 15 lipca 2025 r., \u017ce w okresie przej\u015bciowym i testowym systemu Web Tapu oraz nowego systemu TAKB\u0130S przeniesienia, hipoteki, dokumenty z przeszukania i czynno\u015bci w aktach s\u0105 wykonywane wy\u0142\u0105cznie w okr\u0119gowym biurze Rejestru Grunt\u00f3w w\u0142a\u015bciwym dla nieruchomo\u015bci, bez podania daty ko\u0144cowej. Ustawa 45\/2025, art. 5, wymienia zadania departamentu, w tym wydawanie ko\u00e7anu osobom, kt\u00f3re przejmuj\u0105 lub rejestruj\u0105 nieruchomo\u015b\u0107, sporz\u0105dzanie na \u017c\u0105danie dokumentu z przeszukania pokazuj\u0105cego, jakie nieruchomo\u015bci posiada wskazana osoba lub do kogo nale\u017cy wskazana nieruchomo\u015b\u0107, oraz rejestrowanie hipotek. Lista nie wskazuje, kt\u00f3re z tych dokument\u00f3w s\u0105 potrzebne w konkretnej transakcji.<\/p>\n

\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
Rodzaj dokumentu<\/th>\nCo rejestruje<\/th>\nTekst, kt\u00f3ry go ustanawia<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Kopia aktu w\u0142asno\u015bci (ko\u00e7an) pokazuj\u0105ca zapisan\u0105 kategori\u0119<\/td>\nW\u0142a\u015bciciel, identyfikacja dzia\u0142ki i rodzaj zapisu, w tym Ostateczne Za\u015bwiadczenie o Rozporz\u0105dzaniu lub zapis oparty na punktach, je\u015bli istnieje<\/td>\nUstawa 45\/2025, art. 5; taryfa op\u0142at Rejestru Grunt\u00f3w, 7 pa\u017adziernika 2026 r.<\/td>\n<\/tr>\n
Dokument z przeszukania Rejestru Grunt\u00f3w (ara\u015ft\u0131rma belgesi) z biura okr\u0119gowego<\/td>\nZapytanie wy\u0142\u0105cznie informacyjne o to, kto jest w\u0142a\u015bcicielem nieruchomo\u015bci lub co posiada dana osoba<\/td>\nUstawa 45\/2025, art. 5; og\u0142oszenie Rejestru Grunt\u00f3w z 15 lipca 2025 r.<\/td>\n<\/tr>\n
Zapis o w\u0142a\u015bcicielu zarejestrowanym 20 lipca 1974 r.<\/td>\nW\u0142a\u015bciciel odniesienia dla roszcze\u0144 do Komisji i dla przeniesie\u0144 na podstawie ustawy 13\/2008<\/td>\nUstawa 67\/2005, art. 6 ust. 2; ustawa 13\/2008, art. 2 i 4<\/td>\n<\/tr>\n
Wpisy hipotek i zaj\u0119\u0107 (haciz)<\/td>\nObci\u0105\u017cenia zapisane na dzia\u0142ce<\/td>\nUstawa 45\/2025, art. 5; taryfa op\u0142at Rejestru Grunt\u00f3w, Dziennik Urz\u0119dowy 197, pozycje 4 i 7<\/td>\n<\/tr>\n
Tytu\u0142 w\u0142asno\u015bci lokalu lub za\u015bwiadczenie o s\u0142u\u017cebno\u015bci dla lokalu<\/td>\nOdr\u0119bna rejestracja mieszkania przed z\u0142o\u017ceniem wniosku o zezwolenie<\/td>\nUstawa 52\/2008, art. 8 ust. 2; ustawa 35\/2010<\/td>\n<\/tr>\n
Pozwolenie na budow\u0119 lub Planning Approval<\/td>\nStatus planistyczny budynku; gdy nie mo\u017cna ustanowi\u0107 tytu\u0142u w\u0142asno\u015bci lokalu ani s\u0142u\u017cebno\u015bci, dekret pozwala z\u0142o\u017cy\u0107 wniosek na podstawie pozwolenia na budow\u0119 lub Planning Approval przez 2 lata od wej\u015bcia w \u017cycie<\/td>\nDekret z moc\u0105 ustawy 89\/2026, art. 9<\/td>\n<\/tr>\n
Dokument u\u017cytkowania (konut kullan\u0131m belgesi), je\u015bli jest posiadany<\/td>\nZa\u015bwiadczenie Rejestru Grunt\u00f3w, kt\u00f3re stwierdza, \u017ce nie daje w\u0142asno\u015bci, a jedynie prawo u\u017cytkowania i korzystania zwi\u0105zane z umow\u0105 sprzeda\u017cy, wa\u017cne 10 lat, o ile nie zostanie anulowane<\/td>\nDekret z moc\u0105 ustawy 89\/2026, za\u0142\u0105cznik EK-2<\/td>\n<\/tr>\n
Ostemplowana umowa sprzeda\u017cy i dow\u00f3d zap\u0142aty op\u0142at<\/td>\nRejestracja w ci\u0105gu jednego miesi\u0105ca; op\u0142aty Rejestru Grunt\u00f3w w ci\u0105gu 75 dni roboczych od zezwolenia<\/td>\nDekret z moc\u0105 ustawy 89\/2026, art. 4<\/td>\n<\/tr>\n
Zezwolenie Rady Ministr\u00f3w na zakup<\/td>\nDecyzja o zezwoleniu opublikowana w Dzienniku Urz\u0119dowym<\/td>\nUstawa 52\/2008, art. 8; dekret z moc\u0105 ustawy 89\/2026<\/td>\n<\/tr>\n
Za\u015bwiadczenie o niekaralno\u015bci z kraju pochodzenia i wynik post\u0119powania sprawdzaj\u0105cego w zakresie bezpiecze\u0144stwa<\/td>\nDokumenty wymagane od nabywc\u00f3w i udzia\u0142owc\u00f3w<\/td>\nUstawa 52\/2008, art. 8 ust. 5<\/td>\n<\/tr>\n
Decyzje lub zawiadomienia Komisji dotycz\u0105ce dzia\u0142ki<\/td>\nCzy istnieje roszczenie lub decyzja o zwrocie; decyzja o zwrocie wyklucza sprzeda\u017c i zabudow\u0119 na podstawie art. 8 ust. 2 lit. A<\/td>\nUstawa 67\/2005, art. 8; strona aktualno\u015bci Komisji<\/td>\n<\/tr>\n
Pomiar katastralny lub plan sytuacyjny dzia\u0142ki<\/td>\nGranice i powierzchnia dzia\u0142ki zapisane przez departament, do kt\u00f3rego zada\u0144 nale\u017cy pomiar i kataster<\/td>\nUstawa 45\/2025, art. 3<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/figure>\n

Oferty studi\u00f3w i apartament\u00f3w na tej witrynie, na przyk\u0142ad w kategorii apartament\u00f3w typu studio<\/a>, podaj\u0105 ceny i powierzchnie; powy\u017csze dokumenty nie s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 strony oferty. Poziomy cen wed\u0142ug miast znajduj\u0105 si\u0119 na stronie ceny nieruchomo\u015bci na Cyprze P\u00f3\u0142nocnym<\/a>.<\/p>\n

O\u015b czasu: status prawny grunt\u00f3w na Cyprze P\u00f3\u0142nocnym, 1960\u20132026<\/h2>\n

Tabela zawiera daty wydarze\u0144 w kolejno\u015bci ich wyst\u0105pienia, ka\u017cde ze swoim \u017ar\u00f3d\u0142em. Wydarzenia przypisane jednej stronie s\u0105 oznaczone przez \u017ar\u00f3d\u0142o, kt\u00f3re o nich informuje. Daty podano tak, jak przytaczaj\u0105 je wskazane \u017ar\u00f3d\u0142a.<\/p>\n

\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
Data<\/th>\nWydarzenie<\/th>\n\u0179r\u00f3d\u0142o<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
16 sierpnia 1960 r.<\/td>\nTraktat Gwarancyjny wchodzi w \u017cycie wraz z powstaniem Republiki Cypryjskiej; Grecja, Turcja i Wielka Brytania gwarantuj\u0105 jej niepodleg\u0142o\u015b\u0107, integralno\u015b\u0107 terytorialn\u0105 i bezpiecze\u0144stwo<\/td>\n[2010] EWCA Civ 9 (cytuj\u0105cy Traktat)<\/td>\n<\/tr>\n
Grudzie\u0144 1963 r.<\/td>\nMinisterstwo Spraw Zagranicznych Turcji datuje pocz\u0105tek podzia\u0142u wyspy na ten miesi\u0105c i twierdzi, \u017ce pa\u0144stwo partnerskie z 1960 r. zako\u0144czy\u0142o si\u0119 w 1963 r.<\/td>\nMinisterstwo Spraw Zagranicznych Turcji<\/td>\n<\/tr>\n
Marzec 1964 r.<\/td>\nRada Bezpiecze\u0144stwa tworzy si\u0142y pokojowe, by zapobiec dalszym walkom mi\u0119dzy wsp\u00f3lnotami<\/td>\nStrona misji pokojowej ONZ<\/td>\n<\/tr>\n
20 lipca 1974 r.<\/td>\nData odniesienia dla zarejestrowanego tytu\u0142u dawnych w\u0142a\u015bcicieli w ustawach 67\/2005 i 13\/2008; ministerstwo spraw zagranicznych Turcji opisuje swoje dzia\u0142anie z 1974 r. jako interwencj\u0119 na podstawie Traktatu Gwarancyjnego po zamachu stanu, a Trybuna\u0142 odnotowuje w decyzji Demopoulos, \u017ce spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodowa uwa\u017ca Turcj\u0119 za pa\u0144stwo w nielegalnej okupacji p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci wyspy<\/td>\nUstawa 67\/2005; ustawa 13\/2008; Ministerstwo Spraw Zagranicznych Turcji; decyzja Demopoulos, pkt 114<\/td>\n<\/tr>\n
13 lutego 1975 r.<\/td>\nProklamowanie Tureckiego Pa\u0144stwa Federacyjnego Cypru; data u\u017cyta w art. 159 ust. 1 lit. b dla mienia opuszczonego<\/td>\nUstawa 67\/2005 art. 2; Konstytucja TRNC<\/td>\n<\/tr>\n
15 listopada 1983 r.<\/td>\nDeklaracja TRNC przez w\u0142adze tureckich Cypryjczyk\u00f3w; data u\u017cyta w art. 159 dla mienia w granicach TRNC<\/td>\nKonstytucja TRNC art. 159; wyrok w sprawie Loizidou<\/td>\n<\/tr>\n
18 listopada 1983 r.<\/td>\nRezolucja 541: deklaracja uznana za niewa\u017cn\u0105 prawnie<\/td>\nWyrok w sprawie Loizidou<\/td>\n<\/tr>\n
11 maja 1984 r.<\/td>\nRezolucja 550 potwierdza rezolucj\u0119 541<\/td>\nWyrok w sprawie Loizidou<\/td>\n<\/tr>\n
7 maja 1985 r.<\/td>\nKonstytucja TRNC, w tym art. 159<\/td>\nWyrok w sprawie Loizidou<\/td>\n<\/tr>\n
23 marca 1995 r.<\/td>\nLoizidou przeciwko Turcji, zarzuty wst\u0119pne<\/td>\nDecyzja Demopoulos, pkt 71<\/td>\n<\/tr>\n
18 grudnia 1996 r.<\/td>\nLoizidou przeciwko Turcji, co do istoty<\/td>\nEuropejski Trybuna\u0142 Praw Cz\u0142owieka<\/td>\n<\/tr>\n
28 lipca 1998 r.<\/td>\nLoizidou przeciwko Turcji, art. 50<\/td>\nDecyzja Demopoulos, pkt 71<\/td>\n<\/tr>\n
10 maja 2001 r.<\/td>\nCypr przeciwko Turcji, Wielka Izba<\/td>\nEuropejski Trybuna\u0142 Praw Cz\u0142owieka<\/td>\n<\/tr>\n
31 marca 2004 r.<\/td>\nOpublikowano ostateczn\u0105 wersj\u0119 planu Annana; greccy Cypryjczycy odrzucili go w referendum, w kt\u00f3rym 76 procent g\u0142osowa\u0142o przeciw<\/td>\n[2010] EWCA Civ 9<\/td>\n<\/tr>\n
Maj 2004 r.<\/td>\nRepublika Cypryjska przyst\u0119puje do UE; Protok\u00f3\u0142 nr 10 zawiesza acquis na p\u00f3\u0142nocy<\/td>\n[2010] EWCA Civ 9; Komisja Europejska<\/td>\n<\/tr>\n
14 marca i 22 grudnia 2005 r.<\/td>\nDecyzja o dopuszczalno\u015bci i wyrok co do istoty w sprawie Xenides-Arestis; ustawa 67\/2005 wchodzi w \u017cycie<\/td>\nEuropejski Trybuna\u0142 Praw Cz\u0142owieka<\/td>\n<\/tr>\n
17 marca 2006 r.<\/td>\nKomisja ds. Mienia Nieruchomego rozpoczyna dzia\u0142alno\u015b\u0107<\/td>\nStrona g\u0142\u00f3wna Komisji<\/td>\n<\/tr>\n
20 pa\u017adziernika 2006 r.<\/td>\nWchodzi w \u017cycie zmiana karna Republiki Cypryjskiej (ustawa 130(I)\/2006)<\/td>\nWskaz\u00f3wki rz\u0105du Wielkiej Brytanii; Departament Grunt\u00f3w i Pomiar\u00f3w<\/td>\n<\/tr>\n
7 grudnia 2006 r.<\/td>\nXenides-Arestis, s\u0142uszne zado\u015b\u0107uczynienie<\/td>\nEuropejski Trybuna\u0142 Praw Cz\u0142owieka<\/td>\n<\/tr>\n
3 marca 2008 r.<\/td>\nZgromadzenie przyjmuje ustaw\u0119 13\/2008<\/td>\nTekst na stronie Komisji<\/td>\n<\/tr>\n
28 kwietnia 2009 r.<\/td>\nTrybuna\u0142 Sprawiedliwo\u015bci UE rozstrzyga spraw\u0119 Apostolides przeciwko Orams<\/td>\nKomunikat prasowy 39\/09<\/td>\n<\/tr>\n
19 stycznia 2010 r.<\/td>\nAngielski S\u0105d Apelacyjny przywraca postanowienia o rejestracji<\/td>\n[2010] EWCA Civ 9<\/td>\n<\/tr>\n
1 marca 2010 r.<\/td>\nDecyzja Demopoulos w sprawie Komisji<\/td>\nEuropejski Trybuna\u0142 Praw Cz\u0142owieka<\/td>\n<\/tr>\n
12 grudnia 2017 r.<\/td>\nJoannou przeciwko Turcji: op\u00f3\u017anienie przed Komisj\u0105<\/td>\nEuropejski Trybuna\u0142 Praw Cz\u0142owieka<\/td>\n<\/tr>\n
21 pa\u017adziernika 2019 r.<\/td>\nWysoki S\u0105d Administracyjny TRNC odnotowuje, \u017ce Komisja pos\u0142uguje si\u0119 zapisami tytu\u0142\u00f3w z 1974 r.<\/td>\nWyrok K.V. Mediterranean Tours<\/td>\n<\/tr>\n
22 wrze\u015bnia 2022 r.<\/td>\nKomitet Ministr\u00f3w ko\u0144czy nadz\u00f3r nad wyrokiem co do istoty w sprawie Loizidou<\/td>\nWyrok K.V. Mediterranean Tours<\/td>\n<\/tr>\n
13 grudnia 2023 r.<\/td>\nO\u015bwiadczenie Republiki Cypryjskiej w sprawie zagranicznych nabywc\u00f3w<\/td>\nDepartament Grunt\u00f3w i Pomiar\u00f3w<\/td>\n<\/tr>\n
10 czerwca 2025 r.<\/td>\nK.V. Mediterranean Tours przeciwko T\u00fcrkiye (prawomocny od 10 wrze\u015bnia 2025 r.)<\/td>\nEuropejski Trybuna\u0142 Praw Cz\u0142owieka<\/td>\n<\/tr>\n
30 stycznia 2026 r.<\/td>\nRezolucja Rady Bezpiecze\u0144stwa 2815 (2026) przed\u0142u\u017ca mandat si\u0142 pokojowych<\/td>\nKomunikat prasowy ONZ<\/td>\n<\/tr>\n
7 sierpnia 2026 r.<\/td>\nDekret z moc\u0105 ustawy 89\/2026 wydrukowany w Dzienniku Urz\u0119dowym nr 147<\/td>\nDziennik Urz\u0119dowy<\/td>\n<\/tr>\n
7 pa\u017adziernika 2026 r.<\/td>\nTaryfa op\u0142at Rejestru Grunt\u00f3w wydrukowana w Dzienniku Urz\u0119dowym nr 197; wa\u017cna do 5 stycznia 2027 r.<\/td>\nDziennik Urz\u0119dowy<\/td>\n<\/tr>\n
23 pa\u017adziernika 2026 r.<\/td>\nStatystyki Komisji: 8\u00a0820 z\u0142o\u017conych, 3\u00a0787 zako\u0144czonych<\/td>\nStrona g\u0142\u00f3wna Komisji<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/figure>\n

Cz\u0119sto zadawane pytania<\/h2>\n

Jaki jest status prawny grunt\u00f3w na Cyprze P\u00f3\u0142nocnym w jednym akapicie?<\/h3>\n

Status prawny grunt\u00f3w na Cyprze P\u00f3\u0142nocnym jest opisywany przez kilka organ\u00f3w, z r\u00f3\u017cnymi wynikami. Rada Bezpiecze\u0144stwa ONZ uzna\u0142a deklaracj\u0119 z 1983 r. za niewa\u017cn\u0105 prawnie, Trybuna\u0142 Sprawiedliwo\u015bci UE opisuje TRNC jako uznawan\u0105 tylko przez Turcj\u0119, Europejski Trybuna\u0142 Praw Cz\u0142owieka traktuje Republik\u0119 Cypryjsk\u0105 jako jedyny legalny rz\u0105d i orzeka, \u017ce art. 159 Konstytucji TRNC nie mo\u017ce mie\u0107 mocy prawnej na gruncie Konwencji, natomiast TRNC i Turcja opisuj\u0105 TRNC jako pa\u0144stwo. Ka\u017cde z tych stwierdze\u0144 jest o\u015bwiadczeniem wymienionego organu, a powy\u017csze sekcje podaj\u0105 daty.<\/p>\n

Kt\u00f3re rz\u0105dy lub organy uznaj\u0105 TRNC?<\/h3>\n

Trybuna\u0142 Sprawiedliwo\u015bci UE stwierdza, \u017ce TRNC nie jest uznawana przez spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodow\u0105 z wyj\u0105tkiem Turcji, a Ministerstwo Spraw Zagranicznych Turcji wzywa do uznania TRNC. Rz\u0105d Wielkiej Brytanii stwierdza, \u017ce nie uznaje samozwa\u0144czej Tureckiej Republiki Cypru P\u00f3\u0142nocnego. Te stwierdzenia dotycz\u0105 uznania tego tworu i nie rozstrzygaj\u0105, co znaczy przed s\u0105dem jakikolwiek pojedynczy akt w\u0142asno\u015bci TRNC.<\/p>\n

Czy Europejski Trybuna\u0142 Praw Cz\u0142owieka orzek\u0142, \u017ce tytu\u0142 TRNC wygasza tytu\u0142 w\u0142a\u015bciciela sprzed 1974 r.?<\/h3>\n

W sprawie Loizidou przeciwko Turcji Trybuna\u0142 orzek\u0142, \u017ce nie mo\u017cna przyj\u0105\u0107, i\u017c skar\u017c\u0105ca utraci\u0142a tytu\u0142 z powodu art. 159, a w sprawie Demopoulos powiedzia\u0142, \u017ce skar\u017c\u0105cy nie utracili w\u0142asno\u015bci w sensie formalnym, jednocze\u015bnie uznaj\u0105c, \u017ce up\u0142yw czasu os\u0142abia zwi\u0105zek mi\u0119dzy tytu\u0142em a posiadaniem oraz \u017ce odszkodowanie lub zamiana mog\u0105 by\u0107 dopuszczalnym zado\u015b\u0107uczynieniem. W kwestii tego, jaki jest status prawny grunt\u00f3w na Cyprze P\u00f3\u0142nocnym, oba te stwierdzenia s\u0105 wi\u0119c cz\u0119\u015bci\u0105 stanowiska Trybuna\u0142u, a decyzja w sprawie Demopoulos opiera si\u0119 na Komisji jako dost\u0119pnym \u015brodku prawnym.<\/p>\n

Co Komisja ds. Mienia Nieruchomego podaje na dzie\u0144 23 pa\u017adziernika 2026 r.?<\/h3>\n

Strona g\u0142\u00f3wna Komisji podaje 8\u00a0820 z\u0142o\u017conych i 3\u00a0787 zako\u0144czonych wniosk\u00f3w, GBP 783\u00a0124\u00a0123 zas\u0105dzone tytu\u0142em odszkodowa\u0144 oraz orzeczenia o zwrocie w 7 sprawach, o zwrocie i odszkodowaniu w 8, o zamianie i odszkodowaniu w 2, o cz\u0119\u015bciowym zwrocie w 1 oraz o zwrocie po rozwi\u0105zaniu kwestii cypryjskiej w 1. Ustawa opublikowana na stronie Komisji dopuszcza nowe wnioski do 21 grudnia 2027 r.<\/p>\n

Co Trybuna\u0142 Sprawiedliwo\u015bci orzek\u0142 w sprawie Orams?<\/h3>\n

W sprawie C-420\/07 (28 kwietnia 2009 r.) Trybuna\u0142 orzek\u0142, \u017ce wyrok s\u0105du Republiki Cypryjskiej zasiadaj\u0105cego na obszarze kontrolowanym przez rz\u0105d, dotycz\u0105cy gruntu na p\u00f3\u0142nocy, musi by\u0107 uznany i wykonany przez inne pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie na podstawie rozporz\u0105dzenia Bruksela I, mimo \u017ce nie mo\u017cna go wykona\u0107 w miejscu po\u0142o\u017cenia gruntu. Angielski S\u0105d Apelacyjny zastosowa\u0142 to orzeczenie 19 stycznia 2010 r. i przywr\u00f3ci\u0142 rejestracj\u0119 wyrok\u00f3w z Nikozji. Orzeczenie ma znaczenie dla tego, jaki jest status prawny grunt\u00f3w na Cyprze P\u00f3\u0142nocnym, poniewa\u017c dotyczy wykonania poza wysp\u0105, a nie samego rejestru TRNC.<\/p>\n

Co Republika Cypryjska m\u00f3wi o zagranicznych nabywcach nieruchomo\u015bci na p\u00f3\u0142nocy?<\/h3>\n

Jej Departament Grunt\u00f3w i Pomiar\u00f3w o\u015bwiadczy\u0142 13 grudnia 2023 r., \u017ce tw\u00f3r na p\u00f3\u0142nocy nie mo\u017ce dokonywa\u0107 wa\u017cnych przeniesie\u0144 w\u0142asno\u015bci, powo\u0142a\u0142 art. 303A Kodeksu karnego (do siedmiu lat za oszuka\u0144cze obracanie cudz\u0105 nieruchomo\u015bci\u0105, ze zmian\u0105 ustaw\u0105 130(I)\/2006) i stwierdzi\u0142, \u017ce w\u0142a\u015bciciele mog\u0105 wytacza\u0107 pow\u00f3dztwa cywilne wykonalne w innych pa\u0144stwach cz\u0142onkowskich. Wskaz\u00f3wki rz\u0105du Wielkiej Brytanii, ostatnio aktualizowane 27 listopada 2019 r., opisuj\u0105 ten sam przepis i dodaj\u0105, \u017ce dokumenty zakupu mog\u0105 zosta\u0107 skonfiskowane przy przekraczaniu Zielonej Linii.<\/p>\n

Jakich kategorii akt\u00f3w w\u0142asno\u015bci u\u017cywa TRNC?<\/h3>\n

W obrocie m\u00f3wi si\u0119 o tytu\u0142ach tureckich, zamiennych (r\u00f3wnowa\u017cnych) i z przydzia\u0142u. Teksty urz\u0119dowe wymieniaj\u0105 Ostateczne Za\u015bwiadczenie o Rozporz\u0105dzaniu (Kesin Tasarruf Belgesi) i Dokument Warto\u015bci (Mal De\u011fer Belgesi) wydawane na podstawie ustawy 41\/1977, a raport Ombudsmana wymienia akta przydzia\u0142u i ko\u00e7an nieruchomo\u015bci. Kategori\u0119 odczytuje si\u0119 z aktu w\u0142asno\u015bci i raportu z przeszukania Rejestru Grunt\u00f3w, jak pokazuje tabela w sekcji o kategoriach akt\u00f3w w\u0142asno\u015bci dla kwestii, jaki jest status prawny grunt\u00f3w na Cyprze P\u00f3\u0142nocnym.<\/p>\n

Jakiego zezwolenia potrzebuje cudzoziemiec w 2026 r. i jak d\u0142ugo obowi\u0105zuje dekret z moc\u0105 ustawy 89\/2026?<\/h3>\n

Potrzebne jest zezwolenie Rady Ministr\u00f3w na zakup na podstawie ustawy 52\/2008, z limitami i terminami z powy\u017cszych tabel (1 miesi\u0105c na rejestracj\u0119 i z\u0142o\u017cenie wniosku, 75 dni roboczych na op\u0142aty, 1 rok na przeniesienie). Dekret z moc\u0105 ustawy 89\/2026 wydrukowano 7 sierpnia 2026 r. i, licz\u0105c 90 dni, obowi\u0105zuje on do oko\u0142o 5 listopada 2026 r., chyba \u017ce Zgromadzenie uchwali ustaw\u0119; ta data ko\u0144cowa jest wynikiem rachunku, a nie jest podana w Dzienniku.<\/p>\n

Co dzieje si\u0119 z op\u0142at\u0105 za zezwolenie w zwi\u0105zku z Komisj\u0105 ds. Mienia Nieruchomego?<\/h3>\n

Artyku\u0142 8 ust. 4 lit. A ustawy 52\/2008 kieruje po\u0142ow\u0119 op\u0142aty serwisowej za zezwolenie na rachunek odszkodowa\u0144 Komisji. Przy brutto minimalnym wynagrodzeniu TL 70\u00a0893 od 1 lipca 2026 r. op\u0142ata wynosi TL 35\u00a0446,50, a przypisana w ten spos\u00f3b po\u0142owa to TL 17\u00a0723,25.<\/p>\n

Czy istniej\u0105 dwa oddzielne rejestry grunt\u00f3w?<\/h3>\n

\u0179r\u00f3d\u0142a opisuj\u0105 dwa systemy zapis\u00f3w. Departament Grunt\u00f3w i Pomiar\u00f3w Republiki Cypryjskiej prowadzi w\u0142asne rejestry i wydaje za\u015bwiadczenia o w\u0142asno\u015bci dla nieruchomo\u015bci w okr\u0119gach Ammochostos i Kyreneia, podczas gdy Departament Rejestru Grunt\u00f3w i Katastru TRNC wydaje ko\u00e7an i rejestruje hipoteki na podstawie ustawy 45\/2025. Odpowied\u017a na pytanie o to, jaki jest status prawny grunt\u00f3w na Cyprze P\u00f3\u0142nocnym, zale\u017cy wi\u0119c od tego, kt\u00f3ry system i kt\u00f3ry s\u0105d s\u0105 pytane.<\/p>\n

Ostatnia weryfikacja: 29 pa\u017adziernika 2026 r. \u0179r\u00f3d\u0142a: Konstytucja TRNC<\/a>; ustawa 67\/2005<\/a>; ustawa 13\/2008<\/a>; Komisja ds. Mienia Nieruchomego<\/a>; Loizidou przeciwko Turcji (1996)<\/a>; Cypr przeciwko Turcji (2001)<\/a>; Xenides-Arestis przeciwko Turcji (2005)<\/a>; Xenides-Arestis (2006)<\/a>; decyzja Demopoulos (2010)<\/a>; Joannou przeciwko Turcji (2017)<\/a>; K.V. Mediterranean Tours przeciwko T\u00fcrkiye (2025)<\/a>; komunikat prasowy TSUE 39\/09<\/a>; [2010] EWCA Civ 9<\/a>; Komisja Europejska<\/a>; wskaz\u00f3wki rz\u0105du Wielkiej Brytanii dotycz\u0105ce nieruchomo\u015bci<\/a>; brytyjskie zalecenia dla podr\u00f3\u017cuj\u0105cych<\/a>; o\u015bwiadczenie Departamentu Grunt\u00f3w i Pomiar\u00f3w Republiki Cypryjskiej<\/a>; Lands Information System<\/a>; Kodeks karny, rozdzia\u0142 154<\/a>; Ministerstwo Spraw Zagranicznych Turcji<\/a>; Ministerstwo Spraw Zagranicznych TRNC<\/a>; komunikat prasowy ONZ o rezolucji 2815<\/a>; misje pokojowe ONZ, UNFICYP<\/a>; raport Ombudsmana TRNC<\/a>; Dziennik Urz\u0119dowy 147<\/a>; Dziennik Urz\u0119dowy 197<\/a>; ustawa 52\/2008<\/a>; ustawa 45\/2025<\/a>; og\u0142oszenie Rejestru Grunt\u00f3w<\/a>; Departament Dochod\u00f3w i Podatk\u00f3w<\/a>; Jednostka ds. Nieruchomo\u015bci Ministerstwa Spraw Wewn\u0119trznych<\/a>.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Status prawny grunt\u00f3w na Cyprze P\u00f3\u0142nocnym wed\u0142ug stanu na 29 pa\u017adziernika 2026 r., z przypisaniem ka\u017cdego stwierdzenia: rezolucje ONZ, orzeczenia ETPCz i TSUE, dane Komisji ds. Mienia Nieruchomego, \u017ar\u00f3d\u0142a o aktach w\u0142asno\u015bci, dekret z moc\u0105 ustawy 89\/2026 i o\u015b czasu.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5427,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_joinchat":[],"footnotes":""},"categories":[253],"tags":[],"class_list":["post-34637","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cypr"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uinvestgroup.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34637","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uinvestgroup.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uinvestgroup.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uinvestgroup.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uinvestgroup.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34637"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/uinvestgroup.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34637\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uinvestgroup.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5427"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uinvestgroup.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34637"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uinvestgroup.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=34637"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uinvestgroup.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=34637"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}