Kręcenie filmów w Turcji: zwrot 30%, pozwolenia i produkcje zagraniczne

Kręcenie filmów w Turcji: zwrot 30%, pozwolenia i produkcje zagraniczne

Kręcenie filmów w Turcji przez zagraniczną produkcję podlega dwóm odrębnym zestawom przepisów: programowi wsparcia finansowego prowadzonemu przez Ministerstwo Kultury i Turystyki oraz systemowi pozwoleń, za który odpowiada Generalna Dyrekcja ds. Kinematografii (Sinema Genel Müdürlüğü), działająca w strukturze tego samego ministerstwa. Przewodnik jest aktualny na dzień 11 listopada 2026 r. Przedstawia po kolei, co ustawa nr 5224 i rozporządzenie o wspieraniu sektora filmowego mówią o wsparciu dla produkcji zagranicznych, kto może złożyć wniosek, jakie dokumenty są wymienione w wykazie, jak działają zasady wypłaty i spłaty środków oraz co zmieniło się w rozporządzeniu opublikowanym 18 czerwca 2026 r.

Omawia również ścieżkę pozwoleń na kręcenie filmów w Turcji (kto składa wniosek, z jakim wyprzedzeniem i jakie inne zgody mogą być jeszcze potrzebne), streszcza zasady zdjęć w Stambule podane do wiadomości w styczniu 2026 r. oraz przytacza własne zestawienie Ministerstwa, ile produkcji zagranicznych zrealizowano w kraju w latach 2016–2025. Końcowe części przyglądają się produkcjom, o których udokumentowano, że kręcono je w Turcji, wraz z datami, i odpowiadają na pytania, jakie najczęściej padają w sprawie zwrotu. Każda liczba jest opatrzona źródłem i datą; tam, gdzie wartość ustala co roku Ministerstwo, a nie jest ona wpisana do rozporządzenia, tekst wyraźnie to zaznacza.

Kręcenie filmów w Turcji: ramy prawne

Kręcenie filmów w Turcji podlega trzem warstwom przepisów. Pierwszą jest ustawa nr 5224 o ocenie, klasyfikacji i wspieraniu filmów kinowych (Sinema Filmlerinin Değerlendirilmesi ve Sınıflandırılması ile Desteklenmesi Hakkında Kanun), uchwalona 14 lipca 2004 r. i ogłoszona w Dzienniku Urzędowym 21 lipca 2004 r. (nr 25529). Ustawa nr 7163 z 18 stycznia 2019 r. na nowo sformułowała zawarte w niej przepisy o wsparciu, a obecna postać wsparcia dla produkcji zagranicznych wywodzi się właśnie z tej zmiany. Drugą warstwę tworzą dwa rozporządzenia opublikowane razem w Dzienniku Urzędowym z 15 października 2019 r. (nr 30919): rozporządzenie o wspieraniu sektora filmowego (Sinema Sektörünün Desteklenmesi Hakkında Yönetmelik) oraz rozporządzenie o pozwoleniach na zdjęcia filmowe i koprodukcjach. Trzecią warstwą są formularze wniosków, wykazy dokumentów i coroczne decyzje samego Ministerstwa, czyli akty niższego rzędu, które uzupełniają ustawę i oba rozporządzenia.

Podział ról łatwo opisać. Wsparcie (zwrot) to dotacja wypłacana po poniesieniu wydatków, o której decyduje komisja i którą otrzymuje spółka turecka. Pozwolenie to administracyjne upoważnienie do prowadzenia zdjęć, o które występuje producent zagraniczny. Są to dwie odrębne procedury, prowadzone w innym trybie i przez innych wnioskodawców: posiadanie jednego dokumentu nie zastępuje drugiego, a własny dokument Ministerstwa z odpowiedziami na najczęściej zadawane pytania opisuje ogólne pozwolenie na zdjęcia osobno, bez odniesienia do wsparcia.

Źródła tej tabeli: tekst ustawy nr 5224 w systemie Mevzuat Bilgi Sistemi, rozporządzenie o wsparciu w Dzienniku Urzędowym z 15 października 2019 r., rozporządzenie o pozwoleniach i koprodukcjach oraz rozporządzenie zmieniające z 18 czerwca 2026 r.

Kręcenie filmów w Turcji: czym jest zwrot 30% w brzmieniu ustawy

„Zwrot” (w języku angielskim „rebate”) to potoczna nazwa wsparcia produkcji filmów zagranicznych (yabancı film yapım desteği). Zasadę zawiera jedno zdanie art. 8 ustawy nr 5224: w przypadku tego rodzaju wsparcia kwota nie może przekraczać 30% sumy, która została wydana w Turcji i uznana przez Ministerstwo. Ten sam artykuł dodaje też, że wszystkie rodzaje wsparcia przewidziane w ustawie są udzielane bez obowiązku spłaty, z zastrzeżeniem sankcji opisanych poniżej na wypadek niewykonania zobowiązań lub uzyskania wsparcia bez uprawnienia.

Art. 8(2)(f) rozporządzenia o wsparciu, w brzmieniu nadanym rozporządzeniem zmieniającym z 18 czerwca 2026 r., określa zakres tego wsparcia. Obejmuje ono zagraniczne fabularne filmy pełnometrażowe, filmy dokumentalne i seriale (dizi filmler) kręcone w całości lub w części w Turcji oraz etapy od rozpoczęcia zdjęć do chwili, gdy dzieło jest gotowe do wyświetlania. Wypłaca się je tureckiemu koproducentowi albo tureckiemu producentowi, który świadczy usługi produkcyjne na rzecz zagranicznego projektu, a wypłata nie może przekroczyć 30% uznanych wydatków poniesionych w kraju. Komunikat prasowy samego Ministerstwa z 30 listopada 2019 r., który otworzył pierwsze nabory wniosków, opisał program w ten sam sposób, to znaczy jako zwrot 30% tego, co zagraniczna produkcja wydaje w Turcji, w przypadku filmów fabularnych, dokumentów i seriali.

Z tego sformułowania wynikają dwie rzeczy. Po pierwsze, 30% to limit, a nie stałe uprawnienie: przepis mówi, że wsparcie nie może przekroczyć tej części, a podstawę stanowią wyłącznie wydatki, które uzna Ministerstwo. Po drugie, podstawą są wydatki w Turcji. Pieniądze wydane za granicą na tę samą produkcję (na przykład na obsadę, postprodukcję w innym kraju czy czas pracy w zagranicznym studiu) nie wchodzą do podstawy. Rozporządzenie dodaje, że wykaz kategorii wydatków kwalifikowanych ustala Ministerstwo i zapisuje go w umowie o wsparcie (art. 24(8)). Innymi słowy, o wysokości wsparcia nie decyduje łączny budżet filmu, lecz ta jego część, która faktycznie została wydana w Turcji i którą Ministerstwo uzna za kwalifikowaną.

Kto może złożyć wniosek i kto faktycznie otrzymuje pieniądze

Zagraniczny producent nie składa wniosku o wsparcie bezpośrednio. Art. 8 ustawy stanowi, że wnioski o wsparcie składają osoby fizyczne lub prawne mające miejsce zamieszkania albo siedzibę w kraju, a art. 24 rozporządzenia wymaga, by turecki koproducent lub producent usługowy zawarł z zagranicznym producentem filmu umowę koprodukcyjną albo umowę o świadczenie usług produkcyjnych. Wsparcie trafia więc do strony tureckiej, a nie do właściciela projektu za granicą, a o tym, jak korzyść zostanie podzielona, decyduje umowa handlowa między obiema firmami.

Turecki wnioskodawca musi też spełnić warunek dotyczący dotychczasowych realizacji. Zgodnie z art. 24(3) w ciągu ostatnich pięciu lat musiał wyprodukować, współprodukować lub zrealizować w ramach usług produkcyjnych co najmniej dwa filmy pełnometrażowe albo co najmniej jeden sezon serialu, które pokazywano w kinach lub na platformach kablowych, satelitarnych, naziemnych albo internetowych. Wniosek jest oceniany merytorycznie tylko wtedy, gdy projekt uzyska minimalną liczbę punktów w teście kwalifikacyjnym przygotowanym przez Ministerstwo; test obejmuje treść kulturową, udział obywateli tureckich w produkcji oraz wykorzystanie krajowych towarów i usług (art. 24(4)).

Decyzję podejmuje Komisja ds. Wsparcia Seriali i Filmów Zagranicznych (Dizi ve Yabancı Filmleri Destekleme Komisyonu), czyli organ, który ocenia wnioski i rozstrzyga o przyznaniu wsparcia; powołano ją na mocy art. 6 ustawy. Liczy ośmiu członków: wiceministra (który jej przewodniczy), dyrektora generalnego ds. kinematografii, dyrektora generalnego ds. promocji, dyrektora generalnego ds. promocji za granicą i spraw kulturalnych w ministerstwie spraw zagranicznych, dwóch przedstawicieli sektora zgłoszonych przez organizacje zawodowe oraz dwóch członków wybranych spośród producentów, dystrybutorów i nadawców. Obraduje przy udziale co najmniej pięciu członków i rozstrzyga co najmniej pięcioma głosami oddanymi w tym samym kierunku, a jej decyzje wchodzą w życie po zatwierdzeniu przez Ministerstwo.

Warunki z art. 24, punkt po punkcie

Art. 24 rozporządzenia o wsparciu to rdzeń regulacji o zwrocie za kręcenie filmów w Turcji. Poniższa tabela parafrazuje jego piętnaście ustępów w kolejności, w jakiej występują w rozporządzeniu opublikowanym w Dzienniku Urzędowym z 15 października 2019 r. Nowelizacja z 2026 r. na nowo sformułowała art. 8(2)(f), ale, jak wynika z tekstu zmieniającego, nie zmieniła art. 24.

Dwa przepisy z tej tabeli zasługują na bliższe spojrzenie, ponieważ najczęściej budzą wątpliwości. Ustęp 24(11) oznacza, że liczbowy próg wydatków minimalnych i górny limit na projekt nie są wpisane do rozporządzenia. Ustala się je co roku, według rodzaju wsparcia, w ramach budżetu Ministerstwa, więc producent planujący zdjęcia musi brać te kwoty z aktualnego ogłoszenia Ministerstwa, a nie z rozporządzenia. Ustęp 24(10) określa okres, w którym muszą zostać poniesione wydatki kwalifikowane: od złożenia wniosku do przekazania projektu. Wydatki poniesione przed datą wniosku nie wchodzą do podstawy, a więc nie podlegają zwrotowi, nawet jeśli dotyczą tej samej produkcji.

Przykłady obliczeń dla limitu 30%

Poniższe przykłady, przygotowane wyłącznie dla zobrazowania działania przepisów, posługują się okrągłymi, hipotetycznymi liczbami w nieokreślonej jednostce walutowej, aby pokazać, jak współdziałają ustępy 24(1), 24(9) i art. 29. Są to ilustracje arytmetyczne przepisów, a nie dane z jakiegokolwiek rzeczywistego projektu.

Przypadki te pokazują oba kierunki, w których szacunek ze wniosku wpływa na wynik. Przypadek B pokazuje, dlaczego ustęp 24(9) ma znaczenie: dodatkowe wydatki ponad kwotę podaną we wniosku nie zwiększają wsparcia. Przypadek C pokazuje kierunek przeciwny: jeśli uznaje się mniej, niż szacowano, limit spada razem z uznanymi wydatkami, ponieważ ten procent liczy się zawsze od mniejszej z dwóch kwot: szacunku albo wydatków uznanych.

Art. 29(2) dotyczy niedoboru w dokumentacji. Jeżeli łączne wydatki wykazane w dokumentach wydatków lub w raporcie YMM są niższe od kwoty wsparcia, różnicę ściąga się na podstawie art. 29(1). Na przykład gdyby wypłacono wsparcie w wysokości 12 000 000, a dokumenty wykazywałyby tylko 10 000 000, różnica 2 000 000 byłaby dochodzona z powrotem, wraz z odsetkami liczonymi od daty wypłaty do dnia odzyskania, zgodnie z zasadą opisaną w części o sankcjach poniżej.

Obliczenie czasu pokazuje skutek ustępu 24(15) w praktyce. Gdyby umowę o wsparcie podpisano 1 marca 2027 r., 36-miesięczny okres skończyłby się około 1 marca 2030 r., a wszystkie zobowiązania, w tym zagraniczna premiera komercyjna na podstawie ustępu 24(7), musiałyby zostać wykonane do tego czasu.

Dokumenty wnioskowe wymienione przez Ministerstwo

Generalna Dyrekcja ds. Kinematografii publikuje wykaz dokumentów do wniosku o wsparcie produkcji filmów zagranicznych. Obejmuje on osiemnaście pozycji, przedstawionych w tabeli (w parafrazie). Dla pozycji pochodzących z zagranicy wykaz przewiduje obowiązek tłumaczenia na język turecki. Numeracja w tabeli odpowiada kolejności pozycji w wykazie Ministerstwa.

Wykaz jest listą Ministerstwa opublikowaną na jego stronach regionalnych; plik wskazuje datę utworzenia 10 września 2020 r., dlatego producent powinien porównać go z formularzem na aktualnej stronie wniosków Generalnej Dyrekcji. Zgodnie z art. 9 rozporządzenia Generalna Dyrekcja sprawdza dokumenty i powiadamia wnioskodawcę o brakujących pozycjach. Od czasu rozporządzenia zmieniającego z 18 czerwca 2026 r. projekty, których kompletne dokumenty nie zostały złożone do terminu ogłoszonego przez Ministerstwo, nie są umieszczane w porządku obrad komisji (nowy art. 9(2); przepis ten nie dotyczy wsparcia seriali). Komunikat prasowy Ministerstwa z 30 listopada 2019 r. podawał, że wnioski można składać przez cały rok, a posiedzenia oceniające odbywają się w marcu, czerwcu, wrześniu i grudniu; aktualne terminy posiedzeń ogłasza Ministerstwo.

Wypłata, spłata i sankcje

Zgodnie z art. 24(13) wsparcie dla produkcji zagranicznych jest wypłacane jednorazowo. Warunkiem wypłaty jest dostarczenie faktur na kwotę równą kwocie wsparcia oraz raportu YMM o wydatkach w Turcji, a także wykonanie pozostałych zobowiązań wynikających z umowy o wsparcie. Różni się to od konstrukcji niektórych innych rodzajów wsparcia w tym samym rozporządzeniu, w których kwotę wypłaca się w ratach powiązanych z etapami projektu.

Art. 8 ustawy nr 5224 i art. 29 rozporządzenia określają skutki sytuacji, w której zobowiązania nie zostały wykonane, wsparcie uzyskano bez uprawnienia albo zażądano jego spłaty. Gdy do tego dojdzie, wsparcie odzyskuje się wraz z odsetkami liczonymi od dnia wypłaty do dnia odzyskania, na podstawie art. 51 ustawy o postępowaniu w sprawie ściągania należności publicznych (nr 6183). Ministerstwo powiadamia odbiorcę, który ma miesiąc na zapłatę; niezapłacone kwoty egzekwuje urząd skarbowy na podstawie ustawy nr 6183.

Nowelizacja z czerwca 2026 r. dodaje do art. 29 nowy trzeci ustęp. Projekty skierowane do egzekucji na podstawie ustawy nr 6183 z powodu niewykonania zobowiązań oraz projekty, w których odbiorca spłacił wsparcie, nie mogą być przedmiotem nowego wniosku. Przepis dotyczy projektu, a nie pozostałych prac wnioskodawcy, czyli skutek ogranicza się do konkretnego przedsięwzięcia, które zakończyło się egzekucją lub spłatą.

Co zmieniło się w rozporządzeniu 18 czerwca 2026 r.

Ministerstwo Kultury i Turystyki opublikowało rozporządzenie zmieniające w Dzienniku Urzędowym z 18 czerwca 2026 r. (nr 33284). Zmienia ono rozporządzenie o wspieraniu sektora filmowego z 15 października 2019 r. w sześciu ponumerowanych artykułach i weszło w życie w dniu publikacji. Jak wynika z tekstu, większość zmian dotyczy procedury składania wniosków i wsparcia seriali, a tylko część bezpośrednio produkcji zagranicznych. Tabela pokazuje, co tekst zmienia w odniesieniu do produkcji zagranicznych, a co w pozostałych obszarach.

Dla zagranicznego producenta i jego tureckiego partnera praktyczne znaczenie mają surowsze traktowanie niekompletnych dokumentacji oraz nowy zakaz ponownego składania wniosku dla projektów, które zakończyły się egzekucją lub spłatą. Limit 30% pozostaje więc bez zmian: to ta sama wartość, którą art. 8 ustawy zawiera od jej nowego sformułowania w 2019 r.

Rozporządzenie było kilkakrotnie zmieniane od 2019 r. Odniesienia do Dziennika Urzędowego, potwierdzone na potrzeby tego przewodnika, wymieniono poniżej; żaden z tekstów poza tekstem z 2026 r. nie formułuje na nowo przepisu o produkcjach zagranicznych.

Odczytanie nowelizacji z 2024 r. pochodzi z opublikowanego streszczenia tekstu z Dziennika Urzędowego, a przepisy z 2026 r. można porównać ze streszczeniem opublikowanym tego samego dnia.

Pozwolenia na zdjęcia dla produkcji zagranicznych

Pozwolenie to procedura inna niż zwrot. Zgodnie z art. 10 rozporządzenia o pozwoleniach to producenci zagraniczni, którzy chcą kręcić w Turcji produkcje komercyjne, składają wniosek do Generalnej Dyrekcji ds. Kinematografii, a ta wydaje pozwolenie ważne przez okres wskazany we wniosku. Wniosek trzeba złożyć co najmniej dziesięć dni roboczych przed rozpoczęciem zdjęć, na formularzu i z dokumentami, które określa Ministerstwo. Podstawę prawną stanowi art. 14 ustawy nr 5224, który przewiduje też komisje koordynujące zdjęcia filmowe oraz rozporządzenie o pozwoleniach i koprodukcjach.

Dokument Ministerstwa z odpowiedziami na najczęściej zadawane pytania dodaje szczegóły praktyczne. Ogólne pozwolenie na zdjęcia dla produkcji zagranicznych wydaje Generalna Dyrekcja ds. Kinematografii; wnioskodawcami mogą być osoby fizyczne lub firmy; typy projektów wymienione dla wnioskodawców zagranicznych to filmy dokumentalne, filmy fabularne, filmy telewizyjne, seriale telewizyjne, programy telewizyjne, filmy krótkometrażowe, teledyski i reklamy; wnioski składa się online przez portal pozwoleń na zdjęcia Generalnej Dyrekcji; a dokument określa wyprzedzenie jako co najmniej dziesięć dni przed datą rozpoczęcia, podczas gdy samo rozporządzenie liczy dziesięć dni roboczych. Ponieważ rozporządzenie ma wyższą rangę niż dokument informacyjny, producent planujący harmonogram powinien przyjąć liczbę dni roboczych z rozporządzenia. Dla ilustracji: zdjęcia rozpoczynające się w poniedziałek 1 marca 2027 r. wymagałyby złożenia wniosku około poniedziałku 15 lutego 2027 r., jeszcze przed uwzględnieniem dni ustawowo wolnych od pracy.

Inne zgody, które nadal mogą być potrzebne

Ogólne pozwolenie Generalnej Dyrekcji nie zastępuje zgody lokalnej ani zgody dotyczącej konkretnego miejsca. Mówi o tym wprost art. 10 rozporządzenia o pozwoleniach: pozwolenie nie zastępuje zgody najwyższego lokalnego organu administracji (gubernatora prowincji lub gubernatora powiatu) w miejscu, w którym odbywają się zdjęcia, a w przypadku miejsc wymagających szczególnego zezwolenia musi się również zgodzić instytucja publiczna lub organizacja prywatna odpowiedzialna za dane miejsce. FAQ Ministerstwa powtarza tę kwestię prostymi słowami.

W tym samym dokumencie FAQ pojawiają się jeszcze dwa zezwolenia. Filmowanie dronem wymaga odrębnego wniosku do Generalnej Dyrekcji Lotnictwa Cywilnego, który, jak podaje dokument, trzeba złożyć drogą dyplomatyczną. Zdjęcia w obiektach dziedzictwa kulturowego wymagają dodatkowej zgody Generalnej Dyrekcji ds. Dziedzictwa Kulturowego i Muzeów. Produkcje planujące korzystanie z obiektów muzealnych powinny też wiedzieć, że zasady zwiedzania i biletowania tych miejsc omawiają przewodnik po muzeach w Turcji oraz objaśnienie dotyczące Museum Pass, choć strony te dotyczą zwykłych wizyt, a nie zdjęć filmowych.

Rozporządzenie o pozwoleniach zawiera także klauzulę koordynacyjną. Art. 8 przewiduje, że w razie potrzeby Ministerstwo może koordynować działania z innymi instytucjami w sprawie wjazdu i wyjazdu zagranicznego personelu, zezwoleń na pracę i importu sprzętu dla produkcji. Nie wymienia samych procedur, ponieważ te podlegają ogólnym przepisom o cudzoziemcach i cłach. Czytelnicy zainteresowani tym, jak długo cudzoziemcy mogą przebywać w kraju, znajdą ogólne zasady pobytu w przewodniku po zasadach pobytu cudzoziemców.

Wreszcie rozporządzenie ustanawia mechanizm opłat za zdjęcia, czyli sposób, w jaki ustala się i pobiera należności za korzystanie z przestrzeni publicznej. Na podstawie art. 14 rozporządzenia o pozwoleniach i art. 14 ustawy Ministerstwo tworzy komisję koordynującą zdjęcia filmowe w prowincjach, które jej potrzebują, pod przewodnictwem gubernatora lub jego zastępcy wyznaczonego przez gubernatora. Komisja ustala taryfę opłat za zdjęcia w przestrzeni publicznej oraz zasady bezpieczeństwa; taryfa ustalona przez komisję jest jedyną, jaka może obowiązywać w danej prowincji; opłata wpływa na rachunki instytucji publicznej lub samorządu odpowiedzialnego za dane miejsce, a gdy instytucja należy do administracji centralnej, trafia do budżetu ogólnego. Komisja zbiera się co najmniej raz w roku, a jej decyzje wchodzą w życie po zatwierdzeniu przez Ministra.

Zasady zdjęć w Stambule podane w styczniu 2026 r.

Stambuł jest miastem, w którym odbywa się większość zdjęć w terenie miejskim, a zestaw zasad dla niego podano do wiadomości 11 stycznia 2026 r. pod tytułem „Film Çekimi Uygulama Esasları” (zasady stosowania w zakresie zdjęć filmowych). Według relacji BirGün Ministerstwo Kultury i Turystyki ogłosiło zasady przygotowane przez Generalną Dyrekcję ds. Kinematografii i Gubernatorstwo Stambułu, a pełny tekst opublikowano na stronach internetowych Stambulskiej Prowincjonalnej Dyrekcji Kultury i Turystyki oraz Gubernatorstwa Stambułu. Ponieważ zasady streściła gazeta, poniższe liczby należy zestawić z tekstem oficjalnym, zanim zaplanuje się zdjęcia. Relacja nie podała daty wejścia w życie, więc nie wiadomo, od kiedy zasady obowiązują.

Zasada dotycząca opłat łączy dwie części systemu, wsparcie i pozwolenia: projekt wspierany przez Ministerstwo, do którego należałby także projekt przyjęty w ramach wsparcia produkcji zagranicznych, płaci w Stambule według podanych zasad jedną czwartą standardowej opłaty za przestrzeń publiczną. Osoby, które planują zwiedzanie miasta, a nie kręcenie w nim filmu, mogą skorzystać z odrębnego przewodnika po Stambule, a kontekst lokalizacyjny dzielnic miasta pod kątem nieruchomości znajduje się na stronie o mieszkaniach w Stambule.

Ile produkcji zagranicznych kręci w Turcji: zestawienie Ministerstwa, 2016–2025

Ministerstwo podało roczne zestawienie zagranicznych produkcji zrealizowanych w kraju w maju 2026 r., gdy Generalna Dyrekcja ds. Kinematografii i Agencja Promocji i Rozwoju Turystyki Türkiye zaprezentowały kampanię „Türkiye zaprasza Państwa” na rynku festiwalu filmowego w Cannes (12–20 maja 2026 r.). Zestawienie obejmuje filmy, seriale i programy telewizyjne, dokumenty, teledyski, filmy krótkometrażowe i reklamy, jest więc zestawieniem produkcji wszelkiego rodzaju, a nie samych filmów fabularnych. Dane podał Habertürk 13 maja 2026 r. i podał je ponownie 21 maja 2026 r., na podstawie wywiadu z dyrektorem generalnym ds. kinematografii Birolem Güvenem.

Prosta arytmetyka na liczbach Ministerstwa daje pewien kontekst. Suma z dziesięciu lat wynosi 1 904 produkcje, co daje średnio 190,4 rocznie. Wynik z 2019 r., 275, jest o 92,3% wyższy od wyniku z 2016 r., 143; wynik z 2020 r. jest o 56,4% niższy od wyniku z 2019 r., co artykuł przypisuje ograniczeniom pandemicznym. Średnia z ostatnich trzech lat (217, 205 i 205) wynosi 209, a wynik z 2025 r. jest o 8,5% niższy od wyniku z 2022 r., czyli 224. Artykuł stwierdza, że roczna suma w ostatnich latach utrzymuje się powyżej 200, co zgadza się z liczbami z lat 2022–2025.

Zestawienie nie mówi, ile z tych produkcji ubiegało się o zwrot lub go otrzymało, i nie rozróżnia produkcji wspieranych od niewspieranych. Liczy produkcje, które były kręcone, a wsparcie jest odrębnym wnioskiem składanym przez tureckiego partnera.

Produkcje udokumentowane jako kręcone w Turcji

Kilka międzynarodowych produkcji ma udokumentowane zdjęcia w kraju, a różnią się one rodzajem, rokiem i miejscem realizacji. Tabela wymienia te, dla których istnieje źródło z datami. Jest to zapis tego, co pokazują źródła, wraz z datami tam, gdzie je podano, a nie pełna lista, i nie mówi, czy dana produkcja otrzymała zwrot, chyba że podaje to źródło.

Źródłami tej tabeli są artykuły z Wikipedii o Skyfall, Argo, Charlie’s Angels, Operation Fortune i The Ministry of Ungentlemanly Warfare. Relacja Daily Sabah z 16 kwietnia 2024 r. dodaje, że części The Ministry of Ungentlemanly Warfare nakręcono na terenie targowym Expo w Antalyi oraz że na turecką część produkcji wydano około $15 mln (Daily Sabah).

Marcowy artykuł z 2026 r. w przewodniku produkcyjnym serwisu produkcyjnego Screen International wymienia kolejne tytuły. Podaje, że serial Netflixa The Night Agent kręcił w Stambule trzeci sezon, że serial FX The Veil miał ekipę liczącą ponad 500 osób na górze Hasan przez dziesięć dni oraz że stambulska firma usługowa, z którą przeprowadzono rozmowę, skorzystała z zachęt przy Operation Fortune i przy trzecim sezonie The Night Agent. Artykuł przedstawia tureckie zachęty jako wciąż rozwijające się w porównaniu z wieloma rynkami europejskimi; jest to pogląd rozmówcy, przytoczony przez Screen Global Production, a nie oficjalne stanowisko.

Komunikat prasowy samego Ministerstwa z 30 listopada 2019 r. wymieniał Charlie’s Angels, Inferno, Argo i Skyfall wśród niedawnych produkcji kręconych w Turcji, w kontekście uruchomienia programu. Udokumentowany zapis dla pierwszej, trzeciej i czwartej z nich znajduje się w tabeli powyżej.

Plenery, noclegi i reszta kraju

Źródła opisują kręcenie filmów w Turcji jako rozłożone na bardzo różne krajobrazy. Dyrektor generalny ds. kinematografii wymienił w wywiadzie z maja 2026 r. jako przykłady lokalizacji Stambuł, Kapadocję, zimowy krajobraz wschodniej Anatolii oraz pustynne tereny wokół Konyi. Komunikat prasowy Ministerstwa wskazał też lokalizacje zdjęć, agencje castingowe, pozwolenia i wnioski wizowe jako tematy portalu informacyjnego Filming in Türkiye, uruchomionego wspólnie ze Stambulską Izbą Handlową w 2019 r.

Gdy produkcja potrzebuje bazy na czas zdjęć, znaczenie ma pojemność noclegowa. Statystyki hotelowe Ministerstwa omawia przewodnik po liczbie hoteli w Turcji, a geografię turystyczną regionów, w tym miejsca pojawiające się na listach lokalizacji filmowych, opisuje artykuł o pięciu miejscach w Turcji. Ceny, od których zależą budżety ekip w poszczególnych miastach, zestawia strona o poziomie cen w miastach Turcji. Zasady dotyczące pojazdów dla osób prywatnych omawiają osobno przewodniki o podatkach przy zakupie pojazdu i o imporcie samochodu; nie są to zasady dla pojazdów produkcyjnych. Więcej artykułów o Turcji zebrano w kategorii Turcja.

Program promocyjny na 2026 r.: kręcenie filmów w Turcji

Generalna Dyrekcja ds. Kinematografii i Agencja Promocji i Rozwoju Turystyki Türkiye zaprezentowały kampanię „Türkiye zaprasza Państwa” na rynku w Cannes w maju 2026 r. Według relacji Habertürk z 13 maja 2026 r. wymienionymi elementami były: 30-procentowy zwrot gotówkowy od wydatków zagranicznych produkcji w Turcji, lokalny partner usługowy, który prowadzi cały proces, „Przewodnik po zachętach dla produkcji filmowej” obejmujący zachęty, możliwości koprodukcji oraz ekonomiczne i techniczne uzasadnienie kręcenia filmów w kraju, krótkie filmy promocyjne o mniej znanych lokalizacjach oraz spotkania z producentami.

Wywiad opublikowany 21 maja 2026 r. dodał kolejne elementy: wsparcie logistyczne, bezpośredni dostęp do urzędników zatwierdzających pozwolenia na zdjęcia, bezpłatne korzystanie z obiektów podległych ministerstwu dla produkcji promujących Turcję oraz listę przyszłych wydarzeń. Dyrektor generalny wymienił Festiwal Filmowy w Szanghaju, MIPCOM, Festiwal Filmowy w Tokio oraz, w październiku, festiwal poświęcony lokalizacjom w Valladolid w Hiszpanii, gdzie Turcja planowała ugościć dwunastu producentów w podróży po lokalizacjach. Są to wypowiedzi urzędnika o programie promocyjnym; warunki prawne to te zawarte w rozporządzeniu, a nie w wywiadzie.

Jak zwrot łączy się ze wsparciem koprodukcji

Rozporządzenie traktuje wsparcie produkcji zagranicznych i wsparcie koprodukcji jako rozwiązania alternatywne. Art. 24(14) stanowi, że odbiorca wsparcia produkcji filmów zagranicznych nie może otrzymać wsparcia koprodukcji na ten sam projekt, a art. 16 rozporządzenia zawiera regułę lustrzaną. Oba instrumenty służą różnym strukturom realizacji filmu. Wsparcie produkcji zagranicznych nagradza wydatki w Turcji na zagraniczny projekt, ponoszone za pośrednictwem tureckiego partnera. Koprodukcja, uregulowana w art. 5-9 rozporządzenia o pozwoleniach, tworzy oficjalny status koprodukcji dla filmu realizowanego wspólnie przez tureckiego producenta i partnerów zagranicznych.

Zgodnie z art. 5 rozporządzenia o pozwoleniach każda ze stron dwustronnej koprodukcji musi wnieść co najmniej 10% finansowania; w koprodukcji wielostronnej udział każdej ze stron musi wynosić co najmniej 5% i najwyżej 80%. Każdy kraj koprodukujący musi być wymieniony w napisach, promocji i reklamie. O ile nie uzgodniono inaczej, film koprodukowany reprezentuje na festiwalach kraj o największym udziale finansowym, a przy równych udziałach kraj reżysera. Na przykład przy budżecie liczącym 100 jednostek minimum 10% w koprodukcji dwustronnej oznacza wkład co najmniej 10 jednostek od każdej ze stron. Te zasady, dotyczące statusu oficjalnej koprodukcji, znajdują się w rozporządzeniu o pozwoleniach i nie należy ich mylić z warunkami zwrotu z art. 24.

Często zadawane pytania

Ile wynosi zwrot za kręcenie filmów w Turcji?

Ustawa nr 5224 (art. 8) i rozporządzenie o wsparciu (art. 8(2)(f) oraz art. 24) określają limit 30% wydatków w kraju uznanych przez Ministerstwo Kultury i Turystyki. Jest to wartość maksymalna, a nie kwota gwarantowana. Kwota zależy od tego, co uzna Ministerstwo, od szacunku podanego we wniosku oraz od rocznych limitów, które Ministerstwo ustala na podstawie art. 24(11).

Czy zagraniczna produkcja może złożyć wniosek o wsparcie bezpośrednio?

Nie. Jeśli chodzi o kręcenie filmów w Turcji, wnioski składają osoby mające siedzibę lub miejsce zamieszkania w Turcji (ustawa nr 5224, art. 8). Turecki koproducent albo turecki producent usługowy musi mieć umowę koprodukcyjną lub umowę o świadczenie usług produkcyjnych z zagranicznym producentem, a wsparcie jest wypłacane tej stronie tureckiej.

Jakie rodzaje projektów są objęte wsparciem?

Kręcenie filmów w Turcji kwalifikuje się do wsparcia, gdy projekt jest zagranicznym fabularnym filmem pełnometrażowym, dokumentem lub serialem kręconym w całości lub w części w Turcji, od rozpoczęcia zdjęć do chwili, gdy dzieło jest gotowe do wyświetlania (art. 8(2)(f) w brzmieniu z 18 czerwca 2026 r.). FAQ Ministerstwa dotyczące pozwoleń wymienia szerszy zakres rodzajów projektów, w tym reklamy i teledyski, ale artykuł o wsparciu wymienia tylko filmy fabularne, dokumenty i seriale.

Jakie minimalne wydatki są wymagane?

Rozporządzenie nie podaje żadnej kwoty. Art. 24(11) stanowi, że minimalne wydatki w Turcji i maksymalne wsparcie ustala co roku Ministerstwo, w granicach budżetu, według rodzaju wsparcia. Aktualne kwoty to te z ogłoszenia Ministerstwa na dany okres, a nie z tekstu rozporządzenia.

Z jakim wyprzedzeniem trzeba złożyć wniosek o pozwolenie na zdjęcia?

Gdy chodzi o kręcenie filmów w Turcji przez producenta zagranicznego, rozporządzenie o pozwoleniach (art. 10) wymaga co najmniej dziesięciu dni roboczych przed rozpoczęciem zdjęć. Wniosek składa się online przez portal pozwoleń na zdjęcia Generalnej Dyrekcji ds. Kinematografii, a pozwolenie jest ważne przez okres wskazany we wniosku.

Czy ogólne pozwolenie obejmuje każdą lokalizację?

Nie. Pozwolenie wydane przez Generalną Dyrekcję nie zastępuje zgody lokalnego organu administracji ani, w miejscach wymagających szczególnego zezwolenia, zgody podmiotu odpowiedzialnego za dane miejsce. Zdjęcia dronem wymagają odrębnego wniosku do urzędu lotnictwa cywilnego, a zdjęcia w obiektach dziedzictwa kulturowego wymagają dodatkowej zgody Generalnej Dyrekcji ds. Dziedzictwa Kulturowego i Muzeów.

Czy kręcenie filmów w Turcji wymaga lokalnego opiekuna?

W przypadku produkcji zagranicznych tak. Art. 12 rozporządzenia o pozwoleniach wymaga co najmniej jednego obywatela tureckiego pracującego jako lokalny opiekun (mihmandar) albo usług firmy utworzonej na podstawie tureckiego kodeksu handlowego nr 6102. FAQ Ministerstwa podaje ten sam wymóg.

Kiedy wypłacane są pieniądze i kiedy można je odzyskać?

Zgodnie z art. 24(13) wypłata następuje jednorazowo po dostarczeniu faktur na kwotę równą kwocie wsparcia oraz raportu przysięgłego doradcy finansowego i po wykonaniu zobowiązań umownych. Jeżeli zobowiązania nie zostały wykonane lub wsparcie uzyskano bez uprawnienia, jest ono odzyskiwane wraz z odsetkami na podstawie art. 8 ustawy i art. 29 rozporządzenia. Zobowiązania trzeba wykonać w ciągu 36 miesięcy od podpisania umowy.

Co zmieniło się w czerwcu 2026 r.?

Rozporządzenie zmieniające z 18 czerwca 2026 r. (Dziennik Urzędowy nr 33284) na nowo sformułowało wsparcie produkcji zagranicznych w art. 8(2)(f), zmieniło kontrolę niekompletnych wniosków, zmodyfikowało zasady wsparcia seriali i zakazało nowych wniosków dla projektów skierowanych do egzekucji lub takich, w których wsparcie spłacono. Limit 30% znajduje się także w art. 8 ustawy.

Ile produkcji zagranicznych kręciło w Turcji w 2025 r.?

Zestawienie Ministerstwa dotyczące zagranicznych produkcji kręconych w Turcji, podane w maju 2026 r., wynosi dla 2025 r. 205, tyle samo co dla 2024 r., wobec 217 w 2023 r. i 224 w 2022 r. Zestawienie obejmuje filmy, seriale, dokumenty, teledyski, filmy krótkometrażowe i reklamy.

Ostatnia weryfikacja: 11 listopada 2026 r. Źródła: ustawa nr 5224 (Mevzuat Bilgi Sistemi); Resmî Gazete (Dziennik Urzędowy) 15 października 2019 r. (rozporządzenie o wspieraniu sektora filmowego); Resmî Gazete 15 października 2019 r. (rozporządzenie o pozwoleniach na zdjęcia filmowe); Resmî Gazete 18 czerwca 2026 r.; komunikat prasowy Ministerstwa Kultury i Turystyki, 30 listopada 2019 r.; FAQ Ministerstwa dotyczące pozwoleń na zdjęcia dla produkcji zagranicznych; wykaz dokumentów wnioskowych Ministerstwa; portal pozwoleń na zdjęcia Generalnej Dyrekcji ds. Kinematografii; Habertürk, 13 maja 2026 r.; Habertürk, 21 maja 2026 r.; BirGün, 11 stycznia 2026 r.; skonsolidowany tekst rozporządzenia (Alomaliye); tekst rozporządzenia o pozwoleniach (Alomaliye).