تولد کودک خارجی در ترکیه: قوانین و مراحل ۲۰۲۶

تولد کودک خارجی در ترکیه: قوانین و مراحل ۲۰۲۶

تولد کودک خارجی در ترکیه کودک را شهروند ترکیه نمی‌کند. قانون شمارهٔ ۵۹۰۱ دربارهٔ شهروندی ترکیه شهروندی را هنگام تولد بر پایهٔ نسب از پدر یا مادر ترکیه‌ای می‌دهد و بر پایهٔ محل تولد فقط به کودکی که در غیر این صورت هیچ تابعیتی نداشته باشد. بر پایهٔ وضعیت ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶، تولد باید ظرف ۳۰ روز به اداره ثبت احوال اعلام شود و کودکی که با گواهی تولد بیمارستان در ترکیه می‌ماند باید ظرف ۱۸۰ روز اجازهٔ اقامت بگیرد؛ این اجازه با اثر از روز تولد صادر می‌شود. به بیان ساده، شهروندی ترکیه با زایمان در خاک ترکیه به‌طور خودکار به دست نمی‌آید، و بررسی وضعیت خانواده باید از همین نقطه آغاز شود.

این راهنما قواعد را به همان ترتیبی دنبال می‌کند که یک خانواده با آن‌ها روبه‌رو می‌شود: شهروندی، مدارک بیمارستان، ثبت تولد، کنسولگری کشور مبدأ، گذرنامهٔ نوزاد، اجازهٔ اقامت، بیمه، مهلت‌ها و جریمه‌ها، و حالت‌های ویژهٔ گردشگران، والدین بدون ازدواج رسمی و سرمایه‌گذاران. هر مهلت، هزینه و مادهٔ قانونی در ادامه به متن قانون یا صفحهٔ رسمی‌ای که از آن گرفته شده پیوند خورده و مبلغ‌ها همان‌هایی هستند که برای سال ۲۰۲۶ منتشر شده‌اند. راهنما قواعد را شرح می‌دهد؛ اینکه این قواعد دربارهٔ یک پروندهٔ مشخص چگونه اعمال شوند را اداره مهاجرت استان و اداره ثبت احوالی که آن پرونده را رسیدگی می‌کند تعیین می‌کنند.

واقعیت‌های کلیدی دربارهٔ تولد کودک خارجی در ترکیه

آیا کودک متولد در ترکیه از والدین خارجی شهروند ترکیه است؟

خیر. کودکی که در ترکیه از دو والد خارجی به دنیا می‌آید ترکیه‌ای نیست. وزارت امور خارجه نیز در پرسش‌های متداول کنسولی خود همین را می‌گوید: اگر هر دو والد تبعهٔ خارجی باشند، کودک متولد در ترکیه نمی‌تواند شهروند ترکیه باشد. تنها استثنای قانونی دربارهٔ کودکی است که در غیر این صورت بی‌تابعیت می‌ماند. به بیان دیگر، محل تولد به‌تنهایی کودک خارجی را ترکیه‌ای نمی‌کند و مبنا همان تابعیتی است که کودک از والدینش به دست می‌آورد.

حقوق ترکیه شهروندی هنگام تولد را عمدتاً بر نسب بنا می‌کند. قانون شمارهٔ ۵۹۰۱ دربارهٔ شهروندی ترکیه، مصوب ۲۹ مه ۲۰۰۹ و منتشرشده در روزنامهٔ رسمی ۱۲ ژوئن ۲۰۰۹ (شمارهٔ ۲۷۲۵۶)، قواعد شهروندی هنگام تولد را با ماده ۶ آغاز می‌کند؛ این ماده می‌گوید شهروندی‌ای که با تولد به دست می‌آید بر پایهٔ نسب یا محل تولد به‌طور خودکار پدید می‌آید و از لحظهٔ تولد اثر می‌کند. مواد ۷ و ۸ سپس این دو مبنا را کامل می‌کنند: ماده ۷ قاعدهٔ نسب است و ماده ۸ قاعدهٔ محدود محل تولد.

ماده ۸ قانون شهروندی چه می‌گوید

ماده ۸(۱) کودک را از زمان تولد ترکیه‌ای می‌شناسد، به شرط آنکه در ترکیه به دنیا آمده باشد و نتواند از طریق مادر و پدر خارجی خود شهروندی هیچ کشوری را به دست آورد. عبارت قانون به این نگاه می‌کند که تابعیت والدین چه چیزی به کودک می‌دهد. محل زندگی والدین یا مدت اقامتشان در ترکیه ملاک نیست. اگر قانون کشور مبدأ والدین تابعیت را به کودک منتقل کند، شرط برقرار نمی‌شود. این یعنی پرسش اصلی دربارهٔ حقوق کشور مبدأ والدین است و نه دربارهٔ ترکیه.

ماده ۸(۲) برای کودکان سرراهی قرینه‌ای می‌افزاید: کودکی که در ترکیه پیدا شود، مگر خلاف آن ثابت شود، متولد ترکیه به شمار می‌آید. این دو بند با هم در برابر بی‌تابعیتی حمایت ایجاد می‌کنند. آن‌ها برای خانواده‌هایی که تصمیم می‌گیرند زایمان را در ترکیه انجام دهند راهی به شهروندی نمی‌گشایند، و کودکی که والدینش گذرنامهٔ کشوری را دارند که تابعیت خود را به فرزندان متولد در خارج منتقل می‌کند، از شمول ماده ۸ بیرون است.

وقتی کودک از طریق یکی از والدین ترکیه‌ای است

ماده ۷ نسب را در بر می‌گیرد. کودکی که در دوران ازدواج از مادر یا پدر ترکیه‌ای به دنیا بیاید ترکیه‌ای است، چه تولد در ترکیه رخ دهد چه جای دیگر. کودکی که خارج از ازدواج از مادر ترکیه‌ای و پدر خارجی به دنیا بیاید ترکیه‌ای است. کودکی که خارج از ازدواج از پدر ترکیه‌ای و مادر خارجی به دنیا بیاید پس از تکمیل رویه‌هایی که نسب را ثابت می‌کنند ترکیه‌ای می‌شود. صفحهٔ تولد در اداره کل ثبت احوال همین حالت‌ها را شرح می‌دهد و مواد قانون مدنی را نام می‌برد که نسب پدر بدون ازدواج از طریق آن‌ها ثابت می‌شود: ازدواج با مادر (ماده ۲۹۲)، حکم دادگاه (ماده ۳۰۱) یا اقرار (ماده ۲۹۵).

وزارت امور خارجه برای دارندگان تابعیت دوگانه که در ترکیه زایمان می‌کنند نکتهٔ عملی دیگری می‌افزاید: آن‌ها تولد را به اداره ثبت احوال اعلام می‌کنند و کودک را همان‌جا ثبت می‌کنند، و اگر بخواهند کودک تابعیت دیگر را هم داشته باشد، به نمایندگی همان کشور در ترکیه درخواست می‌دهند. دربارهٔ گذرنامهٔ ترکیه همین پرسش‌های متداول می‌گوید فرزندان را نمی‌توان در گذرنامهٔ الکترونیک والدین ثبت کرد، برای هر کودک گذرنامهٔ جداگانه صادر می‌شود و درخواست برای کودک زیر سن قانونی به موافقت هر دو والد نیاز دارد.

مرور حالت‌ها در یک نگاه

اصطلاحاتی که روی مدارک تولد ترکیه می‌بینید

فرم‌های ترکیه از مجموعهٔ کوچکی از اصطلاحات استفاده می‌کنند، و آشنایی با آن‌ها وقتی به کار می‌آید که کارمند بیمارستان، مأمور ثبت احوال و یک سامانهٔ آنلاین هر کدام برای یک مدرک واژهٔ متفاوتی به کار می‌برند. واژه‌نامهٔ زیر همان نام‌هایی را به کار می‌برد که در قوانین و صفحه‌های رسمی نقل‌شده در این راهنما آمده است. هر اصطلاح با نام ترکی و ترجمهٔ فارسی آورده شده تا بتوانید آن را روی فرم‌ها و در وب‌سایت‌های رسمی بازشناسید.

• Doğum belgesi (گواهی تولد بیمارستان): مدرکی که بیمارستان صادر می‌کند و تولد را اثبات می‌کند. ریاست مدیریت مهاجرت (Göç İdaresi Başkanlığı) این نام را برای برگه‌ای به کار می‌برد که به نوزاد اجازه می‌دهد تا شش ماه، وابسته به اقامت قانونی والدین، در ترکیه بماند.
• Doğum tutanağı (صورت‌جلسهٔ تولد): سندی که مأمور اداره ثبت احوال هنگام اعلام تولد می‌نویسد. صفحهٔ اداره کل ثبت احوال می‌گوید از آن دو نسخه تهیه می‌شود، مشخصات اعلام‌کننده در آن نوشته می‌شود، برای اعلام‌کننده خوانده می‌شود و سپس امضا می‌شود.
• Nüfus müdürlüğü (اداره ثبت احوال): اداره‌ای در سطح شهرستان که دفتر ثبت احوال را نگه می‌دارد. اعلام تولد را می‌توان در اداره‌ای که تولد در حوزهٔ آن رخ داده یا در هر اداره دیگر انجام داد.
• Formül A (رونوشت چندزبانهٔ تولد): رونوشت چندزبانهٔ استانداردِ برخاسته از کنوانسیون شمارهٔ ۱۶ کمیسیون بین‌المللی ثبت احوال، که برای ثبت تولد خارجی‌ها در ترکیه به کار می‌رود.
• e-İkamet: سامانهٔ آنلاین ریاست مدیریت مهاجرت برای درخواست اجازهٔ اقامت.
• İkamet izni müracaat belgesi (برگهٔ درخواست اجازهٔ اقامت): سندی که پس از کامل شدن درخواست صادر می‌شود. این سند تا زمان تصمیم دربارهٔ درخواست حق ماندن می‌دهد.
• Harç و belge bedeli (هزینهٔ اقامت و هزینهٔ کارت): دو پرداخت برای اجازهٔ اقامت؛ نخست عوارضی از نوع مالیات که بر پایهٔ تابعیت و مدت تعیین می‌شود و دوم بهای ثابت کارت به‌عنوان یک برگهٔ باارزش.
• Yabancı kimlik numarası (شمارهٔ شناسایی خارجی، YKN): شماره‌ای که ماده ۸ قانون شمارهٔ ۵۴۹۰ به وزارت کشور اجازه می‌دهد به خارجی‌هایی بدهد که مشمول قانون شمارهٔ ۶۴۵۸ هستند.

چگونه تولد کودک خارجی در ترکیه را ثبت کنیم

تولد را ظرف ۳۰ روز به اداره ثبت احوال (nüfus müdürlüğü) گزارش کنید. ماده ۱۵ قانون شمارهٔ ۵۴۹۰ دربارهٔ خدمات ثبت احوال هر کودک زنده‌به‌دنیاآمده را ملزم می‌کند که در ترکیه ظرف ۳۰ روز و در صورت تولد در خارج ظرف ۶۰ روز در کنسولگری به اداره اعلام شود. اعلام را می‌توان در مؤسسهٔ درمانی‌ای که نوزاد در آن به دنیا آمده نیز انجام داد. به این ترتیب والدین دو مسیر برای اعلام دارند: مراجعهٔ مستقیم به اداره ثبت احوال یا اعلام از طریق مؤسسهٔ درمانی.

بیمارستان وظیفهٔ خود را دارد. بر پایهٔ ماده ۱۵(۲) همین قانون، مؤسسه‌های درمانی و کادر درمانی‌ای که در زایمان حضور دارند، تولد را ظرف پنج روز کاری به اداره ثبت احوال محل گزارش می‌دهند، همراه با گزارشی که ثابت می‌کند تولد زیر نظارت پزشکی رخ داده و فرمی که ثبت را درخواست می‌کند. بنابراین والدین تنها راهِ رسیدن تولد به دفتر ثبت نیستند، اما قانون همچنان وظیفهٔ اعلام را بر عهدهٔ آن‌ها می‌گذارد. صفحهٔ اداره کل ثبت احوال کسانی را که می‌توانند اعلام کنند فهرست می‌کند: پدر یا مادر، سرپرست قانونی یا قیم، و اگر هیچ‌کدام حاضر نباشند، پدربزرگ و مادربزرگ، خواهر یا برادر بزرگسال یا کسی که کودک نزد اوست.

دو قاعدهٔ کوچک‌تر از همین ماده برای هر خانواده‌ای کاربرد دارد. کودک مردهزاد در دفتر خانوار ثبت نمی‌شود، و وقتی چند کودک در یک زایمان به دنیا می‌آیند، به ترتیب تولد ثبت می‌شوند (ماده ۱۵(۷)). هر کودک، از جمله هر دوقلو، سپس به اجازهٔ اقامت جداگانه نیاز دارد، زیرا ماده ۲۳ قانون شمارهٔ ۶۴۵۸ می‌گوید اجازهٔ اقامت برای هر خارجی به‌طور جداگانه صادر می‌شود. این نکته‌ها کوچک به نظر می‌رسند، اما در شمارش مدارک و مهلت‌ها اهمیت دارند.

اداره ثبت احوال با تولد یک خارجی چه می‌کند

اداره کل ثبت احوال در ۳۰ آوریل ۲۰۱۹ دستورالعملی دربارهٔ اعلام تولد، ازدواج و فوت خارجی‌ها صادر کرد. بر پایهٔ آن، این رویدادها از طریق رونوشت‌های چندزبانهٔ ضمیمهٔ کنوانسیون شمارهٔ ۱۶ کمیسیون بین‌المللی ثبت احوال به مقام‌های کشور شخص اعلام می‌شوند، و رونوشت چندزبانهٔ تولد با نام Formül A شناخته می‌شود. تولدهای خارجی‌ها به‌صورت سابقه در پایگاه دادهٔ مرکزی نگه‌داری می‌شود تا از اعلام‌های تکراری جلوگیری شود و هر اداره ثبت احوال در ترکیه بتواند از روی سابقهٔ ذخیره‌شده یک مدرک چندزبانه چاپ کند. نتیجهٔ عملی این است که خانواده برای گرفتن مدرک چندزبانه لازم نیست به همان اداره‌ای برگردد که اعلام در آن انجام شده است.

دو نکتهٔ دیگر در این دستورالعمل برای والدین اهمیت دارد. نخست اینکه برای خارجی‌هایی از کشورهایی که عضو کنوانسیون‌های مربوط هستند، خود اداره ثبت احوال تولد را به سفارت آن کشور در ترکیه اعلام می‌کند. دستورالعمل این اعلام را بر پایهٔ کنوانسیون‌های شمارهٔ ۳ و شمارهٔ ۲۶ همان کمیسیون و کنوانسیون‌های کنسولی دوجانبه شرح می‌دهد و می‌گوید مدارک چندزبانه هر هفته به سفارت فرستاده می‌شود. دوم اینکه برای شهروندان کشورهایی که عضو نیستند اصلاً اعلامی فرستاده نمی‌شود، اما اداره به درخواست خود شخص مدرک چندزبانه را صادر می‌کند. دستورالعمل می‌گوید فهرست کشورهای عضو در وب‌سایت اداره کل ثبت احوال منتشر شده است.

دستورالعمل همچنین می‌گوید آپوستیلِ مدارک تولد، ازدواج و فوت، برای استفاده در کشورهایی که عضو کنوانسیون آپوستیل لاهه هستند، را خود افراد ذی‌نفع ترتیب می‌دهند و نه اداره. به بیان دیگر، گرفتن آپوستیل برای مدرک تولد بر عهدهٔ خانواده است و اداره ثبت احوال آن را به‌طور خودکار انجام نمی‌دهد.

نام کودک در سابقه

ماده ۱۵(۵) قانون شمارهٔ ۵۴۹۰ می‌گوید نامی که به کودک داده می‌شود با حداکثر سه نام کوچک و بدون اختصار نوشته می‌شود. همین بند می‌گوید اعلام را پدر یا مادر، سرپرست قانونی یا قیم می‌تواند انجام دهد. از آنجا که رونوشت چندزبانه، ثبت در کشور مبدأ و گذرنامه هر کدام بر پایهٔ دیگری ساخته می‌شوند، والدینی که نام بلند یا نامی با نویسه‌های ویژه دارند باید پیش از سفارش گذرنامه املای نام را حرف‌به‌حرف در همهٔ مدارک مقایسه کنند، چون تغییر گذرنامه‌ای که صادر شده دشوارتر از تغییر یک فرم پیش‌نویس است.

اگر ۳۰ روز از دست برود

قانون شمارهٔ ۵۴۹۰ اعلام دیرهنگام را بدون رویه رها نمی‌کند. بر پایهٔ ماده ۱۶، برای کودک زیر شش سال که تولدش پس از مهلت قانونی اعلام می‌شود، تاریخ تولد از اظهارنامه گرفته می‌شود؛ برای کودکی که شش سالگی را تمام کرده، کودک به اداره ثبت احوال آورده می‌شود و یک مؤسسهٔ درمانی رسمی سن او را تعیین می‌کند، مگر اینکه مدرکی رسمی دربارهٔ تولد ارائه شود. بر پایهٔ ماده ۱۷، ادارات می‌توانند پدر یا مادر، سرپرست قانونی یا قیم کودکی را که تولدش اعلام نشده فرا بخوانند و آن شخص ۳۰ روز برای پاسخ مهلت دارد. پس تأخیر در اعلام به معنای بن‌بست نیست، اما رویه‌ای اضافه را وارد کار می‌کند.

چرا اعلام در ترکیه جای ثبت در کشور مبدأ را نمی‌گیرد

گاهی تصور می‌شود ثبتی که در ترکیه انجام شده هرگز به کشور مبدأ نمی‌رسد. دستورالعمل نشان می‌دهد که همیشه چنین نیست، چون ترکیه اعلام‌ها را به سفارت‌خانه‌های کشورهای طرف معاهده می‌فرستد. با این حال، اعلام میان دو دفتر ثبت گذرنامهٔ کودک را صادر نمی‌کند و به‌تنهایی تولد را در دفتر ثبت احوال کشور مبدأ ثبت نمی‌کند. اینکه کشور مبدأ چه زمانی و آیا اصلاً کودک را شهروند خود می‌شمارد به قانون همان کشور بستگی دارد، و هر دولت مراحل و مهلت‌های خود را تعیین می‌کند. بخش بعد دو نمونه را نشان می‌دهد.

ثبت در کشور مبدأ، شهروندی و گذرنامهٔ نوزاد

گذرنامهٔ نوزاد را کشور مبدأ صادر می‌کند و فرایند اجازهٔ اقامت در ترکیه به یک سند سفر نیاز دارد، پس این مرحله روی مسیر بحرانی قرار دارد. آیین‌نامهٔ ترکیه می‌گوید کودکی که در ترکیه متولد شده می‌تواند، وابسته به اجازهٔ اقامت معتبر والد، با گواهی تولد بماند تا زمانی که سند سفر صادر شود و درخواست اجازهٔ اقامت داده شود، و خود گواهی تولد هیچ حقی برای ورود یا خروج نمی‌دهد. به همین دلیل مراحل این بخش و مراحل بخش اجازهٔ اقامت به هم گره خورده‌اند.

دو نمونهٔ رسمی: بریتانیا و آلمان

دو نمونهٔ زیر از صفحه‌های رسمی دولتی گرفته شده‌اند و نشان می‌دهند قواعد تا چه اندازه می‌توانند متفاوت باشند. آن‌ها گونه‌ای از قاعده را که یک دولت مبدأ تعیین می‌کند نشان می‌دهند؛ فهرست همهٔ دولت‌ها نیستند.

قاعدهٔ آلمان یادآوری خاص خود را دربارهٔ اهمیت رویکرد ترکیه به محل تولد در خود دارد. یکی از شرط‌هایی که مهلت یک‌ساله را فعال می‌کند این است که کودک از راه تولد تابعیت خارجی به دست آورد. کودکی که در ترکیه از والدین خارجی به دنیا می‌آید معمولاً چنین نمی‌کند، پس این شرط معمولاً غایب است. با این حال، والد آلمانی در این وضعیت باید صفحهٔ رسمی را کامل بخواند و از نمایندگی صلاحیت‌دار بپرسد، چون شرط‌ها تجمعی‌اند و با هم نتیجه را تعیین می‌کنند. نکتهٔ مشترک هر دو نمونه این است که قاعدهٔ ثبت را کشور مبدأ تعیین می‌کند و نه ترکیه.

ترتیب مراحل برای مدارک نوزاد

1. گواهی تولد بیمارستان را بگیرید و مطمئن شوید تولد به اداره ثبت احوال اعلام شده است (۳۰ روز).
2. اگر نمایندگی کشور مبدأ آن را می‌پذیرد، از اداره ثبت احوال رونوشت چندزبانهٔ تولد (Formül A) را بخواهید، یا فهرست مدارک خود نمایندگی را دنبال کنید.
3. اگر کشور مبدأ عضو کنوانسیون آپوستیل است آپوستیل بگیرید، و اگر نیست زنجیرهٔ تأییدی را که نمایندگی می‌خواهد طی کنید.
4. برای ثبت تولد و گذرنامهٔ نوزاد، در چارچوب مهلت خود کشور مبدأ، به نمایندگی درخواست دهید.
5. درخواست اجازهٔ اقامت ترکیه را پیش از روز ۱۸۰ از طریق e-İkamet بدهید.

مرحله‌های ۳ و ۴ به ادارات بیرون از کنترل خانواده وابسته‌اند، و همین معمولاً دلیل آن است که باید به‌محض در دست داشتن مدرک بیمارستان آن‌ها را آغاز کرد.

آپوستیل و تأیید مدارک برای گواهی تولد ترکیه

آپوستیل گواهی‌ای است که به یک سند رسمی پیوست می‌شود تا در کشور دیگری که عضو کنوانسیون آپوستیل لاهه است پذیرفته شود. وزارت امور خارجه اعلام می‌کند که استانداری‌ها و فرمانداری‌ها مقام‌هایی هستند که در ترکیه آپوستیل صادر می‌کنند، ترکیه عضو این کنوانسیون است، و سندی که آپوستیل دارد را خود وزارت نمی‌تواند دوباره تأیید کند. یعنی سندی که آپوستیل داشته باشد در کشورهای عضو دیگر به زنجیرهٔ تأییدهای بیشتر نیاز ندارد.

وزارت وضعیت دیگر را هم شرح می‌دهد. سندی از یک مقام ترکیه که به‌دلیل عضو نبودن کشور مقصد در کنوانسیون نباید آپوستیل شود، از یک زنجیره عبور می‌کند: ترجمه به زبان مقصد اگر مقام خارجی بخواهد، تأیید ترجمه در دفترخانهٔ اسناد رسمی، تأیید استانداری یا فرمانداری در محل صدور و، به‌عنوان مرحلهٔ آخر، تأیید واحد گواهی‌کنندهٔ وزارت.

همین منطق در جهت مخالف نیز وقتی مقام‌های ترکیه سند خارجی دریافت می‌کنند اعمال می‌شود. ریاست مدیریت مهاجرت در پرسش‌های متداول اقامت خود می‌گوید سندی که آپوستیل دارد هم پیش از آنکه نزد نهادهای ترکیه به کار رود به ترجمهٔ رسمی ترکی که دفترخانه تأیید کرده نیاز دارد. فهرست مدارک این ریاست این الزام را تکرار می‌کند و می‌افزاید که سند کشوری که عضو آپوستیل نیست یا آپوستیل ندارد باید از سوی مقام‌های همان کشور، از راه تأیید کنسولی یا سفارت و گواهی وزارت امور خارجه یا مقام مجاز دیگر ترکیه، تأیید شود و ترجمهٔ ترکی تأییدشده در دفترخانه داشته باشد. والدینی که گواهی ازدواج خارجی، حکم حضانت یا گواهی فوت همسر پیشین دارند باید انتظار داشته باشند برای هر یک از این مدارک همین زنجیره را طی کنند.

اجازهٔ اقامت برای کودک خارجی متولد در ترکیه

کودک خارجی متولد در ترکیه باید ظرف ۱۸۰ روز از تولد اجازهٔ اقامت بگیرد. آیین‌نامهٔ اجرایی قانون شمارهٔ ۶۴۵۸ دربارهٔ خارجی‌ها و حمایت بین‌المللی، منتشرشده در روزنامهٔ رسمی ۱۷ مارس ۲۰۱۶ (شمارهٔ ۲۹۶۵۶)، در ماده ۲۱(۱۳) می‌گوید کودکان خارجی متولد در ترکیه می‌توانند، وابسته به اعتبار اجازهٔ اقامت مادر یا پدر، با گواهی تولد بمانند تا سند سفر صادر شود و درخواست اجازهٔ اقامت داده شود، و خود گواهی تولد هیچ حقی برای ورود به ترکیه یا خروج از آن نمی‌دهد. آیین‌نامه می‌افزاید که ظرف ۱۸۰ روز داشتن اجازهٔ اقامتِ متناسب با وضعیت کودک الزامی است و اجازه به‌گونه‌ای صادر می‌شود که از تاریخ تولد کودک معتبر باشد. به این ترتیب، حق ماندن با گواهی تولد موقتی است و باید با اجازهٔ اقامت جایگزین شود.

ریاست مدیریت مهاجرت این قاعده را در پرسش‌های متداول اقامت خود تکرار می‌کند. کودک می‌تواند تا شش ماه با گواهی تولد بیمارستان، وابسته به اقامت قانونی والدین، بماند و در این مدت باید گذرنامه بگیرد و درخواست اجازهٔ اقامت را بدهد؛ مدت از تاریخ تولد شمرده می‌شود. برای کودکی که بیرون از بیمارستان متولد شده، این پرسش‌های متداول می‌گوید گواهی مختار محله (muhtar) لازم است. اطلاعیهٔ یک اداره مهاجرت استان همین را می‌گوید و می‌افزاید کسانی که با گواهی تولد می‌مانند و در مهلت درخواست نمی‌دهند، مشمول هزینهٔ جریمهٔ اقامت می‌شوند.

شمارش ۱۸۰ روز: یک مثال عملی

فرض کنید نوزادی در ۱۰ مارس ۲۰۲۶ به دنیا آمده است. اعلام تولد در ۳۰ روز تقریباً در ۹ آوریل ۲۰۲۶ سررسید می‌شود. افزودن ۱۸۰ روز به تاریخ تولد، تقریباً ۶ سپتامبر ۲۰۲۶ را به‌عنوان آخرین حد برای درخواست اجازهٔ اقامت نشان می‌دهد. چون اجازه با اثر از تاریخ تولد صادر می‌شود، ۱۸۰ روز یک حد نهایی است و نه دوره‌ای که در آن آغاز اعتبار جابه‌جا شود. حد عملی معمولاً گذرنامهٔ نوزاد است، زیرا فرایند به یک سند سفر نیاز دارد و زمان رسیدگی نمایندگی کشور مبدأ متغیر است. این مثال فقط شیوهٔ شمارش را نشان می‌دهد؛ تاریخ‌ها فرضی‌اند و جای قاعده را نمی‌گیرند.

ماده ۲۱(۲) همین آیین‌نامه می‌گوید درخواست‌هایی که از داخل ترکیه داده می‌شوند باید پیش از پایان مدت قانونی داده شوند، و درخواست کسانی که از مدت اجازه، ویزا یا معافیت از ویزا تا ده روز تجاوز کرده‌اند نیز پذیرفته می‌شود. این تحمل ده‌روزه یک قاعدهٔ عمومی است و از دورهٔ ۱۸۰ روزهٔ نوزادان جداست. جدول زیر مهلت‌های این راهنما را کنار هم می‌گذارد.

مهلت‌ها در یک نگاه

نوزاد چه نوع اجازهٔ اقامتی می‌گیرد

قانون اجازهٔ اقامت ویژهٔ نوزاد ایجاد نمی‌کند. ماده ۲۲(۱)(g) قانون شمارهٔ ۶۴۵۸ فقط برای کودکانی که در ترکیه از والدی دارای اجازهٔ اقامت به دنیا آمده‌اند اجازه می‌دهد درخواست از داخل ترکیه داده شود، پس کودک لازم نیست برای درخواست به کنسولگری در خارج برود. سپس نوع اجازه همان است که با وضعیت خانواده می‌خواند. دو نوع رایج‌تر اجازهٔ اقامت خانوادگی و اجازهٔ اقامت کوتاه‌مدت‌اند. انتخاب میان این دو نوع به وضعیت والدین بستگی دارد و در جدول زیر مقایسه شده است.

اجازهٔ اقامت خانوادگی به حامی وابسته است. ماده ۳۵ قانون شرایط حامی را تعیین می‌کند: درآمد ماهانه‌ای که در مجموع کمتر از حداقل دستمزد نباشد و برای هر عضو خانواده کمتر از یک‌سوم حداقل دستمزد نباشد، مسکنی که استانداردهای عمومی بهداشتی و امنیتی را برآورده کند، بیمهٔ درمانی که کل خانواده را پوشش دهد، دست‌کم یک سال اقامت در ترکیه با اجازهٔ اقامت، و ثبت در سامانهٔ ثبت نشانی. شرط یک سال دربارهٔ برخی حامیان اعمال نمی‌شود، برای نمونه کسانی که اجازهٔ کار، اجازهٔ پژوهش علمی، کارت آبی یا همسر ترکیه‌ای دارند (ماده ۳۵(۲)).

قاعدهٔ درآمد یک محاسبهٔ ساده می‌دهد. با سه عضو خانواده، یک‌سوم حداقل دستمزد برای هر نفر دقیقاً یک حداقل دستمزد می‌شود، که همان کف مجموع نیز هست. با چهار عضو، حامی به ۴ تقسیم بر ۳، یعنی حدود ۱٫۳۳ برابر حداقل دستمزد، نیاز دارد. با پنج عضو، رقم حدود ۱٫۶۷ برابر حداقل دستمزد است. بنابراین نوزاد هرگاه خانواده پس از تولد بیش از سه عضو داشته باشد درآمد لازم را بالا می‌برد. این محاسبه فقط منطق قاعده را نشان می‌دهد؛ مبلغ حداقل دستمزد در این راهنما نیامده است.

ماده ۳۴ قانون حدود اجازهٔ اقامت خانوادگی را تعیین می‌کند: هر بار تا سه سال صادر می‌شود و هرگز فراتر از اجازهٔ خود حامی نیست. برای کودکان، رضایت والدی که بیرون از ترکیه زندگی می‌کند و در حضانت شریک است لازم است (ماده ۳۴(۳)). ماده ۳۶ و آیین‌نامه دلایل رد یا لغو اجازهٔ اقامت خانوادگی را فهرست می‌کنند، از جمله اینکه شرط‌های ماده ۳۵ برآورده نشوند یا از میان بروند، اجازه برای هدفی غیر از آنچه به‌خاطرش صادر شده به کار رود، و تصمیم معتبر اخراج یا ممنوعیت ورود وجود داشته باشد.

والدین دارای اجازهٔ اقامت مبتنی بر ملک یا سرمایه‌گذار

ماده ۳۱(۱)(b) قانون شمارهٔ ۶۴۵۸ به خارجی‌هایی که در ترکیه ملک دارند اجازه می‌دهد برای اجازهٔ اقامت کوتاه‌مدت درخواست دهند. توضیح ریاست می‌گوید ملک باید مسکنی باشد که برای همین منظور به کار می‌رود، و اعضای خانواده‌ای که در مالکیت شریک‌اند می‌توانند بر همین مبنا درخواست دهند؛ منظور از اعضای خانواده همسر، فرزند زیر سن قانونی و فرزند بزرگسال وابسته است. ماده ۳۱(۱)(j) سرمایه‌گذاران را در بر می‌گیرد، همراه با همسر خارجی سرمایه‌گذار و فرزند خارجی زیر سن قانونی یا وابستهٔ سرمایه‌گذار و همسر. کودکی که بعداً در چنین خانواده‌ای متولد شود به اجازهٔ اقامت خودش نیاز دارد، زیرا ماده ۲۳ قانون می‌گوید اجازهٔ اقامت برای هر خارجی جداگانه صادر می‌شود.

مدارک، بیمه و هزینه‌ها برای اجازهٔ اقامت کودک

درخواست به‌صورت آنلاین از طریق سامانهٔ e-İkamet ریاست مدیریت مهاجرت داده می‌شود و سپس سامانه برای مراجعه به اداره استان وقت می‌دهد. مدارک مشترکی که e-İkamet برای اجازهٔ اقامت کوتاه‌مدت فهرست کرده شامل فرم درخواست امضاشده توسط خارجی یا نمایندهٔ قانونی او، رونوشت گذرنامه، دو عکس بیومتریک گرفته‌شده در شش ماه گذشته با زمینهٔ سفید، رسید هزینهٔ اقامت و هزینهٔ کارت، مدرک بیمهٔ درمانی، مدرک توان مالی کافی و مدرک نشانی است. این‌ها مدارک مشترک‌اند و مدارک ویژهٔ کودک در پاراگراف بعد آمده است. همین فهرست برای کسانی که بدون ویزا آمده و درخواست نخستین اجازه را در مدت قانونی اقامت خود می‌دهند، یا از مدت مجاز تجاوز کرده‌اند، به جز گروه‌های کشوری معاف، رسید هزینهٔ ویزای ورود یک‌باره را می‌افزاید.

برای درخواست‌هایی که از طرف کودک داده می‌شوند، فهرست چند مورد دیگر اضافه می‌کند. اگر والدین از روی گذرنامه یا کارت شناسایی کودک قابل شناسایی نباشند، شناسنامهٔ تأییدشدهٔ تولد لازم است. پس از طلاق، سند حضانت تأییدشده لازم است، یا رضایت تأییدشدهٔ والد دیگر در جایی که حضانت مشترک است یا والد دیگر حق ملاقات دارد. اگر یکی از والدین فوت کرده باشد، گواهی فوت تأییدشده لازم است، و برای کودکی که خارج از ازدواج متولد شده و حضانتش با والد دیگر است، سند تک‌والدی. مدارکی که مقام‌های ترکیه صادر می‌کنند باید امضای الکترونیک داشته باشند یا امضا و مهر شده باشند؛ مدارک خارجی به آپوستیل و ترجمهٔ ترکی تأییدشده در دفترخانه نیاز دارند، یا به زنجیرهٔ کنسولی در جایی که آپوستیل در دسترس نیست.

آیا نوزاد برای اجازهٔ اقامت به بیمهٔ درمانی نیاز دارد؟

برای اجازهٔ اقامت کوتاه‌مدت و دانشجویی، خیر. پرسش‌های متداول ریاست توضیح می‌دهد که هرچند فرم e-İkamet جزئیات بیمه را می‌پرسد، برای متقاضیان زیر ۱۸ سال و بالای ۶۵ سال تعهد بیمه وجود ندارد، و در فرم باید نوع بیمهٔ مربوط به متقاضیان زیر ۱۸ و بالای ۶۵ سال انتخاب شود. برای اجازهٔ اقامت خانوادگی وضع فرق دارد، چون حامی باید بیمهٔ درمانی معتبری داشته باشد که همهٔ اعضای خانواده را پوشش دهد. بنابراین والدینی که به اجازهٔ اقامت خانوادگی تکیه می‌کنند باید بررسی کنند که نام نوزاد در بیمه‌نامه آمده باشد. به بیان دیگر، پاسخ پرسش بیمه به نوع اجازه بستگی دارد و برای هر نوع جداست.

فهرست e-İkamet می‌گوید مدت بیمه باید دورهٔ اجازهٔ درخواستی را پوشش دهد. پرسش‌های متداول مثالی می‌زند: اگر اجازهٔ اقامت کوتاه‌مدت دوساله درخواست شده و بیمه‌نامه یک‌ساله است، متقاضی می‌تواند از بیمه‌گر بیمه‌نامهٔ ۱+۱ ساله بگیرد یا بیمهٔ درمانی عمومی دوساله داشته باشد. فهرست سه نوع مدرک پذیرفتنی را نام می‌برد: سندی که استفاده از خدمات درمانی بر پایهٔ توافق دوجانبهٔ تأمین اجتماعی را نشان دهد، سند SGK که ارائه یا درخواست بیمهٔ درمانی عمومی را نشان دهد، یا بیمه‌نامهٔ درمانی خصوصی که صفحهٔ اول آن با شمارهٔ بیمه‌نامه ارائه می‌شود.

هزینه‌ها در ۲۰۲۶

برای هر اجازه دو مورد پرداخت می‌شود: هزینهٔ سند (کارت) و هزینهٔ اقامت. ریاست مدیریت مهاجرت اعلام می‌کند که هزینهٔ سند در ۲۰۲۶ برابر ۹۶۴ TL است که بر پایهٔ اطلاعیهٔ اداره کل حسابداری در روزنامهٔ رسمی ۲۴ دسامبر ۲۰۲۵ (شمارهٔ ۳۳۱۱۷) تعیین شده و هیچ تابعیتی از آن معاف نیست. هزینهٔ اقامت را اطلاعیهٔ عمومی شمارهٔ ۹۸ قانون Harçlar مورخ ۳۱ دسامبر ۲۰۲۵ (روزنامهٔ رسمی شمارهٔ ۳۳۱۲۴) تعیین کرده که هزینه‌های ثابت را از ۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶ به میزان ۱۸٫۹۵ درصد افزایش داده است، و ریاست می‌گوید وزارت خزانه‌داری و دارایی هزینهٔ اقامت را بر پایهٔ معامله‌به‌مثل تعیین می‌کند.

برای اتباع کشورهایی که در فهرست کشورهای ریاست نیستند، این صفحه چنین تعرفه‌ای را چاپ کرده است: ۳۴۸٫۱۰ TL برای هر روز تا یک ماه، با کف ماه نخست ۶۵۳٫۷۰ TL و سقف ۳٬۳۵۹٫۹۰ TL برای هر اجازه، و ۲٬۲۳۲٫۳۰ TL برای هر ماه پس از ماه نخست. اتباع چک، دانمارک، ایرلند، کوزوو، نپال، سری‌لانکا، سوریه، ترکمنستان، قبرس شمالی و فلسطین بر پایهٔ معامله‌به‌مثل از هزینهٔ اقامت معافند، در حالی که هزینهٔ سند همچنان اعمال می‌شود. بنابراین تابعیت کودک بر مبلغ اثر دارد. به این ترتیب مبلغ نهایی برای خانواده‌هایی با تابعیت‌های گوناگون می‌تواند بسیار فرق کند.

ردیف آخر نشان می‌دهد تعرفهٔ پیش‌فرض منتشرشده چگونه جمع می‌شود؛ این یک مثال است و نه نرخ اعلام‌شده. همان‌گونه که پرسش‌های متداول توضیح می‌دهد، سامانه مبلغ دقیق را هنگام تکمیل درخواست محاسبه می‌کند، و مبلغ مربوط به یک تابعیت مشخص از فهرست کشورهای ریاست می‌آید. هزینه‌ها پیش از تاریخ وقت در باجهٔ مالی، اداره مالیات یا یکی از بانک‌های مجاز (Ziraat، Vakıf، Halk) پرداخت می‌شوند.

پس از درخواست: برگهٔ درخواست

پس از کامل شدن درخواست، اداره استان برگهٔ درخواست اجازهٔ اقامت را صادر می‌کند. ماده ۲۱(۹) آیین‌نامه می‌گوید این برگه مشمول هیچ هزینه‌ای نیست، تا زمان تصمیم دربارهٔ درخواست حق ماندن در ترکیه می‌دهد، و دارندگانی که هزینهٔ اقامت را پرداخته‌اند می‌توانند چند بار از گذرگاه‌های مرزی خارج شوند و بدون ویزا بازگردند، با بازگشت در هر بار ظرف ۱۵ روز. تصمیم حداکثر ظرف ۹۰ روز از تاریخ کامل شدن پرونده می‌آید (آیین‌نامه، ماده ۲۲(۲))، و مدارک ناقص را می‌توان تا ۳۰ روز مطالبه کرد که پس از آن درخواست از رسیدگی خارج می‌شود (پرسش‌های متداول و ماده ۲۲(۱)). به عبارت دیگر، برگهٔ درخواست در فاصلهٔ میان کامل شدن درخواست و صدور اجازه سند اقامت کودک است.

تمدید و زمان حضور در خارج

درخواست‌های تمدید از ۶۰ روز پیش از پایان اجازه و همیشه پیش از پایان آن به استانداری داده می‌شود (قانون ۶۴۵۸، ماده ۲۴(۲)). خانواده‌هایی که پس از تولد به کشور خود سفر می‌کنند باید به محدودیت‌های زمان حضور در خارج توجه کنند: آیین‌نامه مقرر می‌کند که اجازهٔ اقامت کوتاه‌مدت در صورت بیش از ۱۲۰ روز حضور در خارج در یک سال گذشته و اجازهٔ اقامت خانوادگی در صورت بیش از ۱۸۰ روز حضور در خارج در یک سال گذشته لغو می‌شود، به جز دلایل خدمت عمومی اجباری، وظیفه، تحصیل یا سلامت (مواد ۲۹(۱)(c) و ۳۳(۱)(d)). برای شمارش اقامت پیوسته، ماده ۲۸ قانون غیبت بیش از شش ماه در یک سال، یا بیش از یک سال در پنج سال گذشته را وقفه می‌شمارد، باز هم به جز همان دلایل فهرست‌شده. این قواعد برای خانواده‌هایی که پس از تولد مدتی را در کشور خود می‌گذرانند اهمیت پیدا می‌کنند.

اگر مهلت تولد کودک خارجی در ترکیه را از دست بدهید چه می‌شود؟

اگر ۱۸۰ روز بدون درخواست بگذرد، آیین‌نامه پیامد آن را به‌صورت هزینه‌ای هنگام خروج شرح می‌دهد. بر پایهٔ ماده ۲۱(۱۳)، از کودکی که با گواهی تولد ماندگار شده و ظرف ۱۸۰ روز درخواست نداده است، هنگام ترک ترکیه هزینهٔ اقامت دورهٔ تأخیر بر پایهٔ تعرفه، همراه با یک برابر اضافهٔ همان مبلغ، دریافت می‌شود. اگر این هزینه پرداخت شود، ممنوعیت ورود محدود به زمان اعمال نمی‌شود.

پرسش‌های متداول ریاست دربارهٔ تخلف‌ها می‌افزاید که مبلغ جریمه برای هر کشور فرق دارد، چون هزینه‌ها بر پایهٔ توافق با کشورها تعیین می‌شوند، و به مدت تخلف، تابعیت و سن بستگی دارد. مبلغ جریمه‌ها هنگام خروج در گذرگاه مرزی نشان داده می‌شود. پس هزینهٔ تأخیر رقمی ثابت نیست و برای هر کودک جداگانه محاسبه می‌شود.

ترک ترکیه پیش از صدور اجازهٔ اقامت

آیین‌نامه می‌گوید گواهی تولد به‌تنهایی حق ورود یا خروج نمی‌دهد، و قاعدهٔ هزینهٔ جریمه را برای کودکانی که ظرف ۱۸۰ روز درخواست نداده‌اند تعیین می‌کند. پس از آنکه درخواست کامل شد، پرسش‌های متداول ریاست برای متقاضیان می‌گوید برگهٔ درخواست و رسیدهای تأییدشدهٔ هزینه خروج‌های مکرر را مجاز می‌کنند، با بازگشت ظرف ۱۵ روز در هر بار، در چارچوب مدت اجازهٔ درخواستی. به بیان دیگر، حق خروج‌های مکرر از کامل شدن درخواست آغاز می‌شود و نه پیش از آن.

قواعد تجاوز از مدت اقامت برای والدین

مهلت نوزاد از وضعیت خود والدین جداست. ماده ۱۹ قانون شمارهٔ ۶۴۵۸ از خارجی‌هایی که بیش از مدت ویزا یا معافیت از ویزا، یا بیش از ۹۰ روز می‌مانند، اجازهٔ اقامت می‌خواهد، و ماده ۱۱(۱) اقامت مجاز با ویزا یا معافیت از ویزا را در هر دورهٔ ۱۸۰ روزه به ۹۰ روز محدود می‌کند. والدی که به اقامت بدون ویزا تکیه می‌کند بنابراین ساعتی غیر از ۱۸۰ روز نوزاد را دنبال می‌کند.

ویزای گردشگری یا اقامت بدون ویزا و تولد کودک خارجی در ترکیه

تولد در دوران اقامت بدون ویزا یا گردشگری امکان‌پذیر است، اما حق کودک برای ماندن به اقامت قانونی والد گره خورده است. آیین‌نامه می‌گوید کودک متولد در ترکیه، وابسته به اعتبار اجازهٔ اقامت مادر یا پدر، با گواهی تولد می‌ماند. ماده ۲۰(۱)(a) قانون شمارهٔ ۶۴۵۸ فقط کسانی را از الزام اجازهٔ اقامت معاف می‌کند که با ویزا یا معافیت از ویزایی تا ۹۰ روز می‌آیند، آن هم برای مدت همان ویزا یا معافیت، و ماده ۱۹ برای هر اقامت فراتر از آن اجازه می‌خواهد. این دو نکته به هم مرتبط‌اند، چون هر دو به وضعیت قانونی والد برمی‌گردند.

از عبارت‌ها دو پیامد برمی‌آید که والدین باید پیش از موعد زایمان آن‌ها را با اداره مهاجرت استان تأیید کنند. نخست، اگر اقامت قانونی والد پایان یابد و والد اجازه‌ای نداشته باشد، مبنای ماندن کودک با گواهی تولد وضعیت والد است و نه یک حق مستقل. دوم، والدی که می‌خواهد پس از تولد در ترکیه بماند به مبنای اجازهٔ اقامت مستقل خود نیاز دارد. فهرست مبناهای کوتاه‌مدت ریاست در ماده ۳۱(۱) شامل گردشگری، درمان در بیمارستان و مالکیت خانه است. مبنای درمان خارجی‌هایی را در بر می‌گیرد که برای درمان پزشکی می‌آیند و در بیمارستان دولتی یا خصوصی پذیرفته می‌شوند، و توضیح ریاست می‌گوید کسانی که مستند کنند همهٔ هزینه‌های درمان را پرداخته‌اند به بیمهٔ درمانی نیاز ندارند. اینکه کدام مبنا مناسب است را اداره بر پایهٔ واقعیت‌های هر پرونده تعیین می‌کند.

وزارت امور خارجه در پرسش‌های متداول خود می‌افزاید که کودک خارجی برای ثبت‌نام در مدرسهٔ ترکیه به اجازهٔ اقامت ترکیه نیاز دارد، که دلیل دیگری است برای اینکه اجازهٔ اقامت را سندی بدانیم که وضعیت کودک را پس از تولد تثبیت می‌کند.

بیمهٔ درمانی و هزینه‌های بیمارستان برای زایمان

اینکه چه کسی هزینهٔ بیمارستان را می‌پردازد به وضعیت بیمهٔ مادر بستگی دارد، و قواعد آن با قواعد اجازهٔ اقامت نوزاد فرق دارد. بر پایهٔ ماده ۶۰(۱)(d) قانون شمارهٔ ۵۵۱۰ دربارهٔ بیمهٔ اجتماعی و بیمهٔ درمانی عمومی، خارجی‌های دارای اجازهٔ اقامت که تحت سامانهٔ یک کشور خارجی بیمه نیستند، با رعایت معامله‌به‌مثل، دارندگان بیمهٔ درمانی عمومی‌اند، اما قانون همچنین می‌گوید کسانی از این گروه که کمتر از یک سال در ترکیه اقامت داشته‌اند بیمه‌شده به شمار نمی‌آیند. بنابراین یک خانوادهٔ خارجی در سال نخست اقامت بر پایهٔ این بند بیمهٔ درمانی عمومی ندارد و به منبع پوشش دیگری نیاز دارد: بیمه‌نامهٔ خصوصی، پوشش بر پایهٔ توافق دوجانبهٔ تأمین اجتماعی (فهرست e-İkamet آن را نام می‌برد) یا منابع مالی خود. این یعنی بیمهٔ درمانی هزینهٔ زایمان و بیمهٔ لازم برای اجازهٔ اقامت را باید دو موضوع جدا دانست.

بیمه‌نامه‌ای که برای اجازهٔ اقامت پذیرفته می‌شود قراردادی جدا از صورتحساب بیمارستان است. پیش از آنکه بارداری پیش برود، متن بیمه‌نامه را برای پوشش زایمان و هرگونه دورهٔ انتظار بخوانید، چون قواعد اجازهٔ اقامت پوشش دورهٔ اجازه را می‌خواهند و دربارهٔ آنچه بیمه‌نامه می‌پردازد چیزی نمی‌گویند. بیمارستان‌ها قیمت‌های خود را برای بستهٔ زایمان اعلام می‌کنند، پس برآورد کتبی و تفکیک‌شده بخواهید. برآورد باید نشان دهد بسته چه چیزهایی را در بر می‌گیرد، چند شب پوشش داده می‌شود و اگر زایمان با عمل سزارین باشد یا نوزاد به مراقبت‌های نوزادان نیاز داشته باشد چه چیزی تغییر می‌کند.

فهرست مدارک پس از تولد کودک خارجی در ترکیه

صفحهٔ اداره کل ثبت احوال برای تولدها می‌گوید اعلام می‌تواند بر مدرک رسمی‌ای که تولد را نشان می‌دهد تکیه کند. فهرست‌های e-İkamet مرجع مرحلهٔ اجازهٔ اقامت‌اند و وب‌سایت نمایندگی مرجع مرحلهٔ کشور مبدأ. این تقسیم‌بندی کمک می‌کند هر مرحله به مرجع درست خود ارجاع داده شود.

والدین بدون ازدواج، نسب و نام کودک

وقتی والدین خارجی‌اند و ازدواج نکرده‌اند، این پرسش که پدر قانونی کیست از قانون ترکیه آغاز نمی‌شود. ماده ۱۶ قانون شمارهٔ ۵۷۱۸ دربارهٔ حقوق بین‌الملل خصوصی و آیین دادرسی می‌گوید اثبات نسب تابع قانون ملی کودک در زمان تولد است، و اگر نسب بر پایهٔ آن قانون ثابت نشود، تابع قانون محل اقامت عادی کودک، سپس قانون ملی مادر یا پدر در زمان تولد، سپس محل اقامت عادی مشترک والدین، و در پایان قانون محل تولد. ماده ۱۷ می‌گوید آثار نسب از قانونی پیروی می‌کند که نسب را ثابت کرده است، مگر اینکه مادر، پدر و کودک قانون ملی مشترک داشته باشند یا، در غیر این صورت، محل اقامت عادی مشترک.

در عمل قانون کشور مبدأ کودک نخست می‌آید و قانون ترکیه فقط وقتی وارد زنجیره می‌شود که قوانین پیشین نسب را ثابت نکنند. والدینی که ازدواج نکرده‌اند باید پیش از تولد بفهمند پدری در قانون کشور مبدأ آن‌ها چگونه به رسمیت شناخته می‌شود، چون رویه‌های اقرار از کشوری به کشور دیگر فرق دارد و سند اقرار معمولاً باید از زنجیرهٔ آپوستیل که در بالا شرح داده شد بگذرد.

برای اجازهٔ اقامت، مدارک از وضعیت پیروی می‌کند. فهرست e-İkamet برای کودکی که خارج از ازدواج به دنیا آمده و حضانتش با والد دیگر است سند تک‌والدی می‌خواهد، و جایی که گذرنامه‌ها والدین را مشخص نمی‌کنند شناسنامهٔ تأییدشدهٔ تولد. اگر پدر ترکیه‌ای باشد، ماده ۷(۳) قانون شمارهٔ ۵۹۰۱ می‌خواهد رویه‌های نسب پیش از آنکه کودک شهروند ترکیه شود تکمیل شود، و صفحهٔ اداره کل ثبت احوال مسیرهای قانون مدنی را فهرست می‌کند. به این ترتیب، مسئلهٔ پدری در حالت والدین خارجی بیشتر مسئلهٔ حقوق بین‌الملل خصوصی است تا قانون داخلی ترکیه.

تولد کودک خارجی در ترکیه و شهروندی از راه سرمایه‌گذاری

تولد هیچ‌یک از مسیرهای رسیدن به شهروندی ترکیه را کوتاه نمی‌کند، اما این مسیرها با کودکان به شیوه‌های مشخصی برخورد می‌کنند. ماده ۱۲(۱)(b) قانون شمارهٔ ۵۹۰۱ به رئیس‌جمهور اجازه می‌دهد دربارهٔ اعطای شهروندی به خارجی‌هایی که به‌عنوان سرمایه‌گذار بر پایهٔ ماده ۳۱(۱)(j) قانون شمارهٔ ۶۴۵۸ اجازهٔ اقامت کوتاه‌مدت دارند، به دارندگان کارت فیروزه‌ای (Turquoise Card)، و به همسر خارجی و فرزند خارجی زیر سن قانونی یا وابستهٔ خارجی و همسر او تصمیم بگیرد. آستانهٔ ملک در آیین‌نامه با مصوبهٔ ریاست‌جمهوری شمارهٔ ۵۵۵۴، منتشرشده در روزنامهٔ رسمی ۱۳ مه ۲۰۲۲ (شمارهٔ ۳۱۸۳۴)، از ۲۵۰٬۰۰۰ به ۴۰۰٬۰۰۰ دلار آمریکا افزایش یافت.

قاعدهٔ عمومی دربارهٔ کودکان در ماده ۲۰(۲) قانون شمارهٔ ۵۹۰۱ آمده است. تصمیم اعطای شهروندی بر شهروندی همسر اثر نمی‌گذارد؛ کودکانی که در حضانت والد هستند اگر والد دیگر رضایت دهد شهروندی به دست می‌آورند، و اگر رضایت رد شود موضوع از حکم دادگاه کشوری پیروی می‌کند که والد در آن به‌طور عادی زندگی می‌کند؛ و کودکان والدینی که با هم شهروندی به دست می‌آورند نیز آن را به دست می‌آورند. کودکانی که در آن زمان شامل نشده‌اند می‌توانند پس از رسیدن به سن بلوغ بر پایهٔ شرایط عادی ماده ۱۱ درخواست دهند (ماده ۲۰(۳)).

مسیرها، مبلغ‌ها و شرایط ملک در صفحهٔ شهروندی ترکیه از راه سرمایه‌گذاری بررسی شده‌اند، و مالیات‌ها و هزینه‌های خرید خانه در ماشین‌حساب مالیات ملک در ترکیه خلاصه شده است. خانواده‌ای که مکان‌های زندگی را مقایسه می‌کند می‌تواند مقایسهٔ ارزان‌ترین و گران‌ترین شهرهای ترکیه را ببیند، و صفحه‌های ترکیه و استانبول پروژه‌هایی را که اکنون در این سایت نمایش داده می‌شوند فهرست می‌کنند. صفحه‌های آپارتمان برای فروش در استانبول و ویلا برای فروش در استانبول ملک‌های منفرد را فهرست می‌کنند، و توضیح دربارهٔ خرید آپارتمان در ترکیه به‌صورت اقساطی پرداخت مرحله‌ای را پوشش می‌دهد.

آیا تولد به والدین حق اقامت یا شهروندی می‌دهد؟

به‌خودی‌خود نه. ماده ۳۴(۱) قانون شمارهٔ ۶۴۵۸ بستگانی را که می‌توانند از یک حامی اجازهٔ اقامت خانوادگی بگیرند فهرست می‌کند: همسر، فرزند زیر سن قانونی و فرزند وابسته. والدِ یک کودک در این فهرست نیست. قواعد اجازهٔ اقامت خانوادگی از حامی به خانواده می‌روند و مسیر سرمایه‌گذار از سرمایه‌گذار به خانواده، پس تولد برای والدین حق جداگانه‌ای ایجاد نمی‌کند.

اشتباه‌های رایج پس از تولد کودک خارجی در ترکیه

• تصور اینکه بیمارستان کودک را ثبت کرده است. بیمارستان تولد را گزارش می‌دهد، اما قانون وظیفهٔ اعلام را بر عهدهٔ والدین می‌گذارد و سابقه را اداره ثبت احوال نگه می‌دارد.
• شمارش مهلت اجازهٔ اقامت از روزی که گذرنامهٔ نوزاد می‌رسد. ۱۸۰ روز از تاریخ تولد شمرده می‌شود.
• ترک ترکیه فقط با گواهی تولد. این مدرک حق ورود یا خروج نمی‌دهد، و درخواست دیرهنگام در مرز هزینهٔ اضافه دارد.
• تصور اینکه ترکیه تولد را به سفارت هر کشوری اطلاع می‌دهد. دستورالعمل دربارهٔ کشورهایی است که عضو کنوانسیون‌های فهرست‌شده‌اند و غیرعضوها رونوشت چندزبانه را فقط به درخواست دریافت می‌کنند.
• تصور اینکه آپوستیل ترکیه همه‌جا پذیرفته می‌شود. کشوری که عضو کنوانسیون نیست زنجیرهٔ طولانی‌تر ترجمه، دفترخانه، استانداری و وزارت را می‌خواهد.
• استفاده از مدرک خارجی در ترکیه بدون ترجمهٔ ترکی تأییدشده در دفترخانه، حتی وقتی آپوستیل دارد.
• انتخاب اجازهٔ اقامت خانوادگی بدون بررسی اینکه حامی یک سال اقامت با اجازه، درآمد و بیمهٔ شامل نوزاد دارد.
• خلط اقامت ۹۰ روزهٔ بدون ویزای والدین با ۱۸۰ روز نوزاد.
• تکیه بر بیمه‌نامه‌ای که برای اجازهٔ اقامت پذیرفته شده، بدون خواندن شرایط زایمان آن.
• ماندن طولانی در خارج پس از تولد بدون بررسی محدودیت‌های ۱۲۰ روز و ۱۸۰ روز برای اجازهٔ اقامت کوتاه‌مدت و خانوادگی.

سوالات متداول

آیا نوزادی که در ترکیه از والدین خارجی به دنیا می‌آید شهروند ترکیه است؟

خیر. در تولد کودک خارجی در ترکیه، کودک تابعیت والدین را می‌گیرد اگر قانون کشور مبدأ آن را منتقل کند. ماده ۸ قانون شمارهٔ ۵۹۰۱ کودک متولد در ترکیه را فقط وقتی ترکیه‌ای می‌داند که کودک از مادر و پدر خارجی هیچ شهروندی‌ای به دست نیاورد، و وزارت امور خارجه تأیید می‌کند که اگر هر دو والد خارجی باشند کودک نمی‌تواند شهروند ترکیه باشد.

تولد را تا چه زمانی باید گزارش کرد؟

ظرف ۳۰ روز. برای تولد کودک خارجی در ترکیه، مانند هر تولد دیگر، ماده ۱۵ قانون شمارهٔ ۵۴۹۰ در ترکیه ۳۰ روز و در خارج ۶۰ روز تعیین می‌کند. اعلام را می‌توان در اداره ثبت احوال محل تولد، در هر اداره ثبت احوال یا در مؤسسهٔ درمانی انجام داد، و بیمارستان نیز باید تولد را ظرف پنج روز کاری گزارش دهد.

بیمارستان چه مدارکی صادر می‌کند؟

پس از تولد کودک خارجی در ترکیه، بیمارستان گواهی یا گزارش تولدی را که تولد را اثبات می‌کند صادر می‌کند و فرم اعلام را برای اداره ثبت احوال می‌فرستد. ریاست مدیریت مهاجرت آن را گواهی تولد (doğum belgesi) می‌نامد و می‌گوید به کودک اجازه می‌دهد تا شش ماه، وابسته به اقامت قانونی والدین، بماند. برای تولد خارج از بیمارستان گواهی مختار محله لازم است.

آیا ترکیه تولد را به سفارت من اطلاع می‌دهد؟

برای کشورهایی که عضو کنوانسیون‌های بین‌المللی مربوط یا کنوانسیون‌های کنسولی دوجانبه‌اند، بله: بر پایهٔ دستورالعمل اداره کل ثبت احوال مورخ ۳۰ آوریل ۲۰۱۹، اداره ثبت احوال رونوشت چندزبانهٔ تولد کودک خارجی در ترکیه را هر هفته به سفارت می‌فرستد. برای کشورهای دیگر چیزی فرستاده نمی‌شود، هرچند رونوشت به درخواست صادر می‌شود. ثبت در خود سفارت همچنان باید درخواست شود.

اجازهٔ اقامت نوزاد خارجی چقدر طول می‌کشد؟

درخواست باید ظرف ۱۸۰ روز از تولد داده شود، و مقام مربوط ظرف ۹۰ روز از تاریخ کامل شدن پرونده دربارهٔ درخواست‌ها تصمیم می‌گیرد (آیین‌نامه، ماده ۲۲(۲)). اجازه با اثر از تاریخ تولد صادر می‌شود، پس اعتبار دیر شروع نمی‌شود. زمانی که بیش از همه اهمیت دارد این است که نمایندگی کشور مبدأ چه مدت برای صدور گذرنامهٔ نوزاد وقت می‌گیرد.

اگر ۱۸۰ روز را از دست بدهم چه می‌شود؟

پس از تولد کودک خارجی در ترکیه، درخواست دیرهنگام به هزینه‌ای هنگام خروج می‌انجامد: هزینهٔ اقامت دورهٔ تأخیر با یک برابر اضافه دریافت می‌شود، و اگر پرداخت شود ممنوعیت ورود محدود به زمان اعمال نمی‌شود، بر پایهٔ ماده ۲۱(۱۳) آیین‌نامه. مبلغ به تابعیت، سن و طول تأخیر بستگی دارد و در مرز نشان داده می‌شود.

آیا نوزاد پیش از صدور اجازهٔ اقامت می‌تواند ترکیه را ترک کند؟

گواهی تولد به‌تنهایی حق ورود یا خروج نمی‌دهد. پس از کامل شدن درخواست، بر پایهٔ پرسش‌های متداول ریاست، برگهٔ درخواست و رسیدهای هزینه خروج‌های مکرر را با بازگشت ظرف ۱۵ روز در هر بار، در چارچوب مدت اجازهٔ درخواستی، مجاز می‌کنند. کودکی که هرگز درخواست نداده هنگام خروج هزینهٔ اضافهٔ درخواست دیرهنگام را می‌پردازد.

آیا نوزاد برای اجازهٔ اقامت به بیمهٔ درمانی نیاز دارد؟

برای اجازهٔ اقامت کوتاه‌مدت، خیر: پرسش‌های متداول ریاست می‌گوید متقاضیان زیر ۱۸ سال ملزم به داشتن بیمه نیستند و گزینهٔ زیر ۱۸ سال در e-İkamet انتخاب می‌شود. برای اجازهٔ اقامت خانوادگی، حامی باید بیمهٔ درمانی معتبری داشته باشد که همهٔ اعضای خانواده را پوشش دهد، پس پس از تولد کودک خارجی در ترکیه باید نوزاد در بیمه‌نامه گنجانده شود. این پرسش از بیمه‌ای که برای پرداخت هزینهٔ بیمارستان به کار می‌رود جداست.

آیا والدینی که در اقامت گردشگری یا بدون ویزا هستند می‌توانند در ترکیه زایمان کنند؟

می‌توانند در ترکیه زایمان کنند، اما ماندن کودک با گواهی تولد به اقامت قانونی والد بستگی دارد، و ماده ۲۰(۱)(a) قانون شمارهٔ ۶۴۵۸ فقط اقامت‌های تا ۹۰ روز با ویزا یا معافیت از ویزا را معاف می‌کند. برای تولد کودک خارجی در ترکیه در این وضعیت، پیش از موعد زایمان از اداره مهاجرت استان بپرسید والدین از کدام مبنای اقامت استفاده خواهند کرد.

وقتی والدین ازدواج نکرده‌اند چه کسی دربارهٔ پدری تصمیم می‌گیرد؟

ماده ۱۶ قانون شمارهٔ ۵۷۱۸ نخست قانون ملی کودک در زمان تولد را اعمال می‌کند، سپس محل اقامت عادی کودک، سپس قوانین ملی والدین و محل اقامت عادی مشترک آن‌ها، و در پایان قانون محل تولد. برای پدر ترکیه‌ای، ماده ۷(۳) قانون شمارهٔ ۵۹۰۱ تکمیل رویه‌های نسب را می‌خواهد.

آیا می‌توان گواهی تولد ترکیه را آپوستیل کرد؟

بله، اگر کشور مقصد عضو کنوانسیون آپوستیل باشد. برای تولد کودک خارجی در ترکیه، وزارت امور خارجه می‌گوید استانداری‌ها و فرمانداری‌ها مقام‌های صادرکننده‌اند و سندی که آپوستیل دارد را وزارت نمی‌تواند دوباره تأیید کند. برای کشورهای غیرعضو زنجیره از ترجمه، دفترخانه، استانداری و وزارت می‌گذرد.

آیا تولد به والدین در گرفتن اقامت یا شهروندی کمک می‌کند؟

به‌خودی‌خود نه. تولد کودک خارجی در ترکیه برای والدین حقی ایجاد نمی‌کند: ماده ۳۴ قانون شمارهٔ ۶۴۵۸ همسر و فرزندان حامی را کسانی می‌داند که می‌توانند اجازهٔ اقامت خانوادگی بگیرند، و والدِ یک کودک در فهرست نیست. شهروندی از راه سرمایه‌گذاری مسیری جداست که فرزندان زیر سن قانونی سرمایه‌گذار را می‌توان در آن گنجاند، و کودکی که از والد ترکیه‌ای به دنیا می‌آید از راه نسب ترکیه‌ای است.

آخرین بررسی: 23 اکتبر 2026. منابع: قانون شمارهٔ 5901 دربارهٔ شهروندی ترکیه (mevzuat.gov.tr)؛ قانون شمارهٔ 6458 دربارهٔ خارجی‌ها و حمایت بین‌المللی؛ قانون شمارهٔ 5490 دربارهٔ خدمات ثبت احوال؛ قانون شمارهٔ 5510 دربارهٔ بیمهٔ اجتماعی و بیمهٔ درمانی عمومی؛ قانون شمارهٔ 5718 دربارهٔ حقوق بین‌الملل خصوصی و آیین دادرسی؛ آیین‌نامهٔ اجرایی قانون 6458، روزنامهٔ رسمی 17 مارس 2016؛ مصوبهٔ ریاست‌جمهوری 5554، روزنامهٔ رسمی 13 مه 2022؛ ریاست مدیریت مهاجرت، پرسش‌های متداول اقامت؛ ریاست مدیریت مهاجرت، هزینهٔ سند و هزینهٔ اقامت؛ ریاست مدیریت مهاجرت، انواع اجازهٔ اقامت؛ e-İkamet، مدارک لازم برای اجازهٔ اقامت کوتاه‌مدت؛ اطلاعیهٔ اداره مهاجرت استان Düzce؛ اداره کل ثبت احوال و تابعیت، رویه‌های تولد؛ دستورالعمل اداره کل ثبت احوال مورخ 30 آوریل 2019؛ وزارت امور خارجه، پرسش‌های متداول کنسولی؛ وزارت امور خارجه، اطلاعات واحد گواهی‌کننده؛ GOV.UK، ثبت تولد در خارج؛ وزارت امور خارجه فدرال آلمان، بند 4(4) قانون تابعیت؛ وزارت امور خارجه فدرال آلمان، تولد کودک در خارج.