اقامت بیش از حد مجاز در ترکیه: جریمه، ممنوعیت ورود و اخراج (۲۰۲۶)

اقامت بیش از حد مجاز در ترکیه: جریمه، ممنوعیت ورود و اخراج (۲۰۲۶)

این راهنما تا تاریخ ۱۱ نوامبر ۲۰۲۶ به‌روز است. در آن توضیح داده می‌شود که اقامت بیش از حد مجاز در ترکیه در قانون شمارهٔ ۶۴۵۸ دربارهٔ خارجیان و حمایت بین‌المللی (Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu) چگونه تعریف شده است، مبلغ مربوط به روزهای اضافه بر پایهٔ قانون عوارض شمارهٔ ۴۹۲ (Harçlar Kanunu) چگونه تعیین می‌شود، ریاست مدیریت مهاجرت (Göç İdaresi Başkanlığı) چه ممنوعیت‌های ورودی را اعمال می‌کند، و تصمیم اخراج چگونه گرفته می‌شود و چگونه می‌توان به آن اعتراض کرد.

همهٔ ارقام زیر از یک متن رسمی یا یک صفحهٔ وب رسمی گرفته شده‌اند و هر کدام تاریخ‌گذاری شده است. در این راهنما این موارد را می‌یابید: مدت اقامت مجاز برای ملیت‌های منتخب، یک نمونهٔ محاسبهٔ ۹۰ روز در ۱۸۰ روز، تعرفهٔ عوارض اجازهٔ اقامت در سال ۲۰۲۶ همراه با محاسبهٔ گام‌به‌گام برای روزهای اضافه، ردیف‌های ممنوعیت ورودی که ریاست منتشر کرده است، مهلت‌های قانونی در روند اخراج، و جریمه‌های اداری‌ای که قانون ۶۴۵۸ برای تخلفات مرتبط تعیین کرده است.

چه چیزی اقامت بیش از حد مجاز در ترکیه محسوب می‌شود

قانون ترکیه واژهٔ «اورستی» (overstay) را به‌عنوان اصطلاح حقوقی به کار نمی‌برد. این قانون از «نقض حق اقامت قانونی» (yasal kalış hakkı ihlali) سخن می‌گوید. ریاست مدیریت مهاجرت این نقض را به این صورت تعریف می‌کند: فراتر رفتن از مدتی که ویزا، معافیت از ویزا، اجازهٔ اقامت، پروانهٔ کار یا معافیت از پروانهٔ کار تعیین کرده است. در عمل، اقامت بیش از حد مجاز در ترکیه بنابراین شامل گردشگری می‌شود که پس از پایان دورهٔ بدون ویزا در کشور می‌ماند، دارندهٔ ویزای الکترونیکی که از اعتبار آن فراتر می‌رود، و دارندهٔ اجازهٔ اقامت که کارتش منقضی شده و درخواستی در جریان ندارد.

چارچوب قانونی کوتاه است. بند ۱ ماده ۱۱ قانون ۶۴۵۸ می‌گوید فردی که تا نود روز در کشور می‌ماند باید با ویزا وارد شود، و مدت اقامتی که ویزا یا معافیت از ویزا اجازه می‌دهد نمی‌تواند در هر صد و هشتاد روز از نود روز بیشتر باشد. بند ۳ ماده ۱۱ می‌افزاید که ویزا حق مطلق ورود نمی‌دهد. بند ۱ ماده ۱۹ اجازهٔ اقامت را برای هر کسی که بیش از مدت تعیین‌شده در ویزا یا معافیت، یا بیش از نود روز در کشور می‌ماند الزامی می‌کند. جزء a از بند ۱ ماده ۲۰ کسانی را که با ویزا یا بدون ویزا تا نود روز وارد شده‌اند از الزام داشتن اجازهٔ اقامت معاف می‌کند، اما فقط برای همان مدت ویزا یا معافیت.

دو قاعده دربارهٔ گذرنامه در کنار این مقررات قرار دارد. جزء b از بند ۱ ماده ۷ اجازه می‌دهد ورود خارجی‌ای که گذرنامه‌اش دست‌کم تا شصت روز پس از پایان ویزا، معافیت یا اجازهٔ اقامت اعتبار ندارد رد شود، و وزارت امور خارجه نیز قاعدهٔ شصت‌روزه را در صفحهٔ ویزای خود تکرار کرده است. بنابراین گذرنامه‌ای که برای مدت اقامت برنامه‌ریزی‌شده معتبر است اما برای شصت روز اضافه اعتبار ندارد، می‌تواند پیش از آنکه اصلاً بحث اقامت بیش از حد مجاز پیش بیاید جلوی سفر را بگیرد.

مدت اقامت مجاز بر حسب ملیت و محاسبهٔ ۹۰ روز در ۱۸۰ روز

سقف کلی همان قاعدهٔ ۹۰ روز در ۱۸۰ روز در بند ۱ ماده ۱۱ است، اما وزارت امور خارجه برای برخی ملیت‌ها مدت‌های کوتاه‌تری فهرست کرده است. جدول زیر مواردی را نشان می‌دهد که برای گذرنامه‌های عادی در صفحهٔ انگلیسی ویزای این وزارتخانه آمده است، آن‌گونه که در ۱۱ نوامبر ۲۰۲۶ خوانده شد. این جدول گزیده‌ای است و فهرست کامل نیست، و خود صفحه تصریح می‌کند که مدت‌های معافیت را توافق‌نامه‌های هر کشور تعیین می‌کند.

صفحهٔ وزارت توضیح نمی‌دهد که پنجرهٔ ۱۸۰ روزه چگونه شمرده می‌شود. به همین دلیل محاسبهٔ زیر از یک شمارش غلتان ساده استفاده می‌کند که در آن هر روز اگر در ۱۸۰ روزی باشد که به تاریخ مورد آزمون ختم می‌شود شمرده می‌شود. این فقط توضیح قاعدهٔ بند ۱ ماده ۱۱ است و خروجی سامانهٔ مرزی نیست. مسافری را در نظر بگیرید که از ۱ ژانویه تا ۳۰ مارس ۲۰۲۶ در کشور مانده است، یعنی ۸۹ روز با احتساب هر دو روز ابتدا و انتها.

گام‌ها ساده‌اند. نخستین روز اقامت، یعنی ۱ ژانویه، در روز ۱۸۱ پس از خودش، که ۳۰ ژوئن است، از پنجره بیرون می‌رود. از آن تاریخ به بعد هر روز یک روز دیگر آزاد می‌شود، تا آخرین روز اقامت، یعنی ۳۰ مارس، که در ۲۶ سپتامبر از پنجره خارج می‌شود. نکتهٔ این مثال آن است که یک خروج کوتاه و بازگشت سریع در ۱ آوریل پنجره را خالی نمی‌کند: ۸۹ روز از ۹۰ روز همچنان شمرده می‌شود.

ویزا ران، ورود مشروط و مهلت ده‌روزهٔ اقامت

«ویزا ران» (visa run) نام رایج خروج از ترکیه و بازگشت برای گرفتن دورهٔ تازهٔ اقامت بدون ویزا است. در قانون ۶۴۵۸ هیچ چیزی چنین بازنشانی‌ای را به رسمیت نمی‌شناسد. چون بند ۱ ماده ۱۱ روزها را در یک دورهٔ ۱۸۰ روزه می‌شمارد، مسافری که کل سهمیه را مصرف کرده است با گذر از مرز سهمیهٔ تازه‌ای دریافت نمی‌کند، و بند ۳ ماده ۱۱ تصریح می‌کند که ویزا حق مطلق ورود نمی‌دهد.

ریاست مدیریت مهاجرت برای کسانی که پیش‌تر نود روز از صد و هشتاد روز را مصرف کرده‌اند رویهٔ مشخصی منتشر کرده است. صفحهٔ یکی از ادارات مهاجرت استانی که اعلامیهٔ ۲ نوامبر ۲۰۱۵ را بازنشر می‌کند می‌گوید چنین خارجی‌ای را، اگر مانع دیگری برای ورود نباشد، می‌توان در مرز پذیرفت، مشروط بر آنکه فرمی به نام «فرم اطلاعات ورود مشروط با اجازهٔ اقامت» (İkamet İzni Şartlı Giriş Bilgi Formu) را تکمیل کند، و سپس باید ظرف ده روز در استانداری استان محل اقامت برای اجازهٔ اقامت درخواست بدهد. فهرست پرسش‌های متداول اداره مهاجرت استانبول همین مهلت ده‌روزه را ذکر می‌کند و درگاه e-ikamet را به‌عنوان مجرای درخواست نام می‌برد.

پیامد درخواست ندادن در یک ماده موقت از آیین‌نامهٔ اجرایی مورخ ۱۷ مارس ۲۰۱۶ نوشته شده است، آن‌گونه که در وب‌سایت ریاست منتشر شده است. بر پایهٔ بندهای ۴ و ۵ ماده موقت ۱، اگر خارجی‌ای که به این شیوه پذیرفته شده ظرف ده روز درخواست ندهد، کل بازهٔ میان تاریخ ورود و تاریخ خروج دورهٔ نقض به شمار می‌آید و عوارض آن دوره از تاریخ ورود محاسبه می‌شود. فهرست موارد ممنوعیت ورود در ریاست، که در ادامه بررسی می‌شود، نیز این وضعیت را دلیل ممنوعیتی سه‌ماهه یا بیشتر ذکر می‌کند.

مهلت ده‌روزهٔ دیگری نیز برای کسانی وجود دارد که ویزا یا معافیتشان همین حالا به پایان رسیده است. پرسش‌های متداول اداره استانبول بیان می‌کند که درخواست‌های اینترنتی اقامت که ظرف ده روز پس از پایان ویزا یا معافیت ثبت شوند مورد بررسی قرار می‌گیرند. همچنین بیان می‌کند که خارجی‌ای که ویزا یا اجازه‌اش پیش از تاریخ وقت ملاقات تمام می‌شود می‌تواند بر پایهٔ فرم درخواست تا زمان وقت ملاقات در کشور بماند. برای خوانندگانی که اجازهٔ اقامت دارند یا قصد گرفتن آن را دارند، وب‌سایت راهنماهای جداگانه‌ای دربارهٔ تمدید اجازهٔ اقامت در ترکیه و دربارهٔ اینکه اجازهٔ اقامت چیست و برای چه کاری است دارد. بند ۵ ماده ۲۱ آیین‌نامه می‌گوید درخواست تمدید از شصت روز پیش از انقضا و در هر حال پیش از پایان اعتبار اجازه ثبت می‌شود.

پلکان پیامدهای اقامت بیش از حد مجاز در ترکیه

پیامدها به سه چیز بستگی دارند: طول مدت نقض، اینکه فرد پیش از کشف نقض توسط مقام‌ها خودش مراجعه کند یا نه، و اینکه عوارض پرداخت شود یا نه. جدول زیر آستانه‌های رسمی را کنار هم نشان می‌دهد.

ردیف اول به خواندن دقیق نیاز دارد. ماده ۵۴ تنها وقتی تصمیم اخراج الزامی را فعال می‌کند که از مدت ویزا یا معافیت بیش از ده روز فراتر رفته باشند، یا دارندهٔ اجازهٔ اقامت بدون توجیه پذیرفتنی بیش از ده روز از اجازه فراتر رفته باشد. نقضی کوتاه‌تر این شرط را برآورده نمی‌کند، اما باز هم نقض است، و اداره استانبول می‌گوید هرگاه نقض ویزا یا اقامت رخ داده باشد «عوارض جریمه‌ای» (cezalı harç) مطالبه می‌شود. مبلغ آن هنگام خروج در دروازهٔ مرزی اعلام می‌شود.

عوارض اقامت بیش از حد مجاز در ترکیه: مبلغ چگونه تعیین می‌شود

پولی که برای روزهای اضافه دریافت می‌شود بر پایهٔ قانون ۶۴۵۸ جریمه نیست. این مبلغ بر قانون عوارض شمارهٔ ۴۹۲ استوار است، در بخشی از تعرفهٔ (۶) که به اجازه‌های اقامت (ikamet tezkeresi) می‌پردازد. یادداشت مربوط در متن تلفیقی در درگاه رسمی قوانین می‌گوید نگرفتن یا تمدید نکردن اجازهٔ اقامت مانع دریافت عوارضی نیست که بر پایهٔ تعرفه برای دورهٔ مازاد محاسبه می‌شود، و عوارضی که به این ترتیب محاسبه شود «یک برابر بیشتر»، یعنی دو برابر، دریافت می‌شود، بدون هیچ جریمهٔ اضافی یا بهرهٔ تأخیر. آیین‌نامهٔ اجرایی عبارت «یک برابر بیشتر» را برای کودکان متولد ترکیه که بیش از مدت مجاز برای گرفتن اجازه در کشور می‌مانند تکرار می‌کند.

ریاست مدیریت مهاجرت نرخ‌های سال ۲۰۲۶ را برای ملیت‌هایی منتشر می‌کند که در هیچ گروه کشوری قرار نگرفته‌اند. این نرخ‌ها از ۱ ژانویه ۲۰۲۶ اعمال می‌شوند و از اطلاعیهٔ عمومی سری شمارهٔ ۹۸ قانون عوارض آمده‌اند که وزارت خزانه‌داری و دارایی در روزنامهٔ رسمی ۳۱ دسامبر ۲۰۲۵ منتشر کرد. این اطلاعیه ثبت می‌کند که عوارض ثابت برای سال ۲۰۲۶ به میزان ۱۸٫۹۵٪ افزایش یافته است.

همین صفحهٔ رسمی می‌گوید شهروندان جمهوری چک، دانمارک، ایرلند، کوزوو، سری‌لانکا، سوریه، ترکمنستان، جمهوری ترک قبرس شمالی و فلسطین بر پایهٔ اصل معامله به مثل از عوارض اجازهٔ اقامت معاف‌اند، و اینکه وزارت خزانه‌داری و دارایی سطح عوارض را بر پایهٔ معامله به مثل تعیین می‌کند. اداره استانبول می‌افزاید که مبلغ بر حسب کشور، طول مدت نقض، ملیت و سن متفاوت است. بنابراین محاسبهٔ زیر فقط نرخ عمومی جدول را به کار می‌برد. این محاسبه نشان می‌دهد تعرفه چگونه کار می‌کند؛ پیشنهاد قیمت برای هیچ مسافری نیست، و اداره مرزی رقم واقعی را از روی تاریخ‌ها و اطلاعات فرد حساب می‌کند.

گام‌ها از یادداشت تعرفه پیروی می‌کنند. نخست، تعداد روزها را در ۳۴۸٫۱۰ ضرب کنید. دوم، نتیجه را در محدودهٔ حدهای ماه اول، یعنی ۶۵۳٫۷۰ و ۳٬۳۵۹٫۹۰، نگه دارید. سوم، برای هر ماه پس از ماه اول مبلغ ۲٬۲۳۲٫۳۰ را اضافه کنید و همان‌طور که تعرفه می‌گوید بخشی از یک ماه را یک ماه کامل بشمارید. چهارم، مجموع را بر پایهٔ قاعدهٔ «یک برابر بیشتر» دو برابر کنید. برای سادگی، این مثال هر ماه را ۳۰ روز در نظر می‌گیرد.

از این جدول دو نتیجه به دست می‌آید. نرخ روزانه پس از حدود روز دهم دیگر اهمیتی ندارد، زیرا ۳٬۳۵۹٫۹۰ تقسیم بر ۳۴۸٫۱۰ برابر ۹٫۶۵ روز است و بنابراین سقف ماه اول زود به دست می‌آید. پس از آن فقط افزایش‌های ماهانه رشد می‌کنند، و به همین دلیل عوارض پایه برای ۱۰۰ روز (۱۰٬۰۵۶٫۸۰) فقط حدود ۱٫۸ برابر عوارض پایه برای ۴۵ روز (۵٬۵۹۲٫۲۰) است، با اینکه مدت بیش از دو برابر طولانی‌تر است. مبلغ‌های ماهانه و روزانه هر سال در ژانویه با اطلاعیه تعیین می‌شوند، بنابراین ارقام ۲۰۲۶ بالا فقط تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۶ معتبرند.

عوارض سند به مبلغ ۹۶۴ TRY جداگانه است. صفحهٔ ریاست می‌گوید کارت اجازهٔ اقامت بر پایهٔ قانون شمارهٔ ۲۱۰ یک کاغذ بهادار است، بهای آن را هر سال وزارت خزانه‌داری و دارایی با اطلاعیه‌ای تعیین می‌کند (اطلاعیهٔ سال ۲۰۲۶ در روزنامهٔ رسمی شمارهٔ ۳۳۱۱۷ مورخ ۲۴ دسامبر ۲۰۲۵ آمد)، و هیچ ملیتی از آن معاف نیست. این مبلغ به کسی مربوط است که برای اجازهٔ اقامت درخواست می‌دهد، نه به کسی که صرفاً از کشور خارج می‌شود.

جریمه‌های اداری دیگر بر پایهٔ قانون ۶۴۵۸

ماده ۱۰۲ قانون ۶۴۵۸ جریمه‌های اداری را برای اعمال مشخصی فهرست می‌کند. چندتا از آن‌ها به قواعد اقامت و خروج مربوط‌اند. مبلغ‌های جدول، ارقام پایه‌ای هستند که در متن قانون در درگاه رسمی نوشته شده‌اند. بند ۷ ماده ۱۷ قانون تخلفات شمارهٔ ۵۳۲۶ جریمه‌های اداری را در آغاز هر سال تقویمی به میزان نرخ تجدید ارزیابی‌ای که بر پایهٔ ماده ۲۹۸ مکرر قانون آیین مالیاتی اعلام می‌شود افزایش می‌دهد، بنابراین رقمی که در یک سال معین دریافت می‌شود همان رقم چاپ‌شده نیست. بر پایهٔ بند ۵ ماده ۱۰۲، جریمه‌ها ظرف سی روز پس از ابلاغ قابل پرداخت‌اند و استانداری، اداره کل یا واحدهای پلیس آن‌ها را اعمال می‌کنند.

بند ۳ ماده ۱۰۲ می‌افزاید که اگر شخص حقیقی ظرف یک سال تقویمی تخلفی از این نوع را تکرار کند، جریمه به میزان نیمی از آن افزایش می‌یابد. بند ۴ ماده ۱۰۲ مقرر می‌کند که پرداخت جریمه مانع اقدام‌های دیگر بر پایهٔ قانون نمی‌شود، و بند ۶ ماده ۱۰۲ برای نقض تعهدات مقرر در آیین‌نامه‌های وزارتخانه جریمه‌هایی از ۵۰۰ تا ۱۰٬۰۰۰ TRY را مجاز می‌داند. هیچ‌یک از این جریمه‌ها جای عوارض روزهای اضافه را که در بالا شرح داده شد نمی‌گیرد.

ممنوعیت ورود پس از اقامت بیش از حد مجاز در ترکیه

ماده ۹ قانون ۶۴۵۸ اختیار صدور ممنوعیت ورود را می‌دهد. بند ۳ ماده ۹ حداکثر را پنج سال تعیین می‌کند که فقط در صورت تهدید جدی نظم یا امنیت عمومی تا ده سال دیگر قابل تمدید است. بند ۴ ماده ۹ می‌گوید کسی که ویزا یا اجازهٔ اقامتش پایان یافته، پیش از کشف نقض برای خروج به استانداری مراجعه کرده و سپس مشمول تصمیم اخراج شده است، ممکن است از ممنوعیت ورود معاف شود، مشروط بر آنکه جریمه‌های اداری پرداخت شوند و از مدت‌های نقضی که وزارتخانه تعیین کرده است فراتر نرفته باشد. بند ۶ ماده ۹ به اداره کل اجازه می‌دهد ممنوعیتی را بردارد یا برای مدتی معین ورود را مجاز کند، در حالی که ممنوعیت همچنان برقرار می‌ماند.

مدت‌های نقض وزارتخانه در اعلامیهٔ ۹ ژوئن ۲۰۲۰ ریاست دربارهٔ ممنوعیت ورود برای نقض حق اقامت قانونی آمده است. این صفحه تا ۱۱ نوامبر ۲۰۲۶ همچنان در وب‌سایت ریاست منتشر بود، و صفحهٔ یکی از ادارات مهاجرت استانی نیز همان جدول‌ها را دارد. این اعلامیه سه گروه دارد.

گروه ۱: بدون تصمیم ممنوعیت ورود

برای خارجی‌ای که کمتر از سه ماه (خود نشانهٔ سه‌ماهگی مستثنا است) حق اقامت قانونی را نقض کرده و با یکی از دو شرط از کشور خارج می‌شود، تصمیم ممنوعیتی گرفته نمی‌شود، و در هر دو شرط عوارض ناشی از قانون ۴۹۲ پرداخت می‌شود. شرط اول آن است که فرد پیش از کشف نقض توسط مقام‌ها، به ابتکار خودش برای خروج به دروازهٔ مرزی بیاید. شرط دوم آن است که فرد تصمیم اخراج گرفته باشد، مهلتی برای خروج به او داده شده باشد، و در همان مهلت به دروازهٔ مرزی برسد.

گروه ۲: ممنوعیت ۱ ماهه تا ۵ ساله پس از خروج داوطلبانه

برای نقضی به مدت سه ماه یا بیشتر، آنجا که فرد پیش از کشف نقض به مرز می‌آید و عوارض قانون ۴۹۲ را می‌پردازد، اعلامیه ممنوعیت‌هایی تعیین می‌کند که با طول مدت نقض افزایش می‌یابند.

گروه ۳: ممنوعیت ۳ ماهه تا ۵ ساله

گروه سوم کسانی را در بر می‌گیرد که در موارد فهرست‌شده در اعلامیه خارج می‌شوند یا اخراج می‌شوند. از جمله کسی که پیش از کشف نقض مراجعه کرده اما عوارض را نپرداخته است؛ کسی که نقضی کمتر از سه ماه داشته، تصمیم اخراج برایش گرفته شده و در مهلت داده‌شده خارج نشده یا نپرداخته است؛ هر کسی که نقضی سه‌ماهه یا بیشتر داشته، مشمول تصمیم اخراج شده و برای خروج به او ابلاغ شده است، چه عوارض پرداخت شده باشد چه نه؛ کسی که درخواست اجازهٔ اقامت یا پروانهٔ کارش رد شده یا اجازه‌اش لغو شده و در مهلت داده‌شده خارج نشده است؛ کسی که کل سهمیهٔ ۹۰ روز در ۱۸۰ روز را مصرف کرده، با شرط درخواست اجازهٔ اقامت ظرف ده روز پذیرفته شده و درخواست نداده است؛ کسی که بازداشت اداری او با تعهدات جایگزین پایان یافته است؛ و کسی که با اسکورت اخراج شده است. ممنوعیت به طول مدت نقض بستگی دارد.

طول مدت نقض یکسان را در دو جدول با هم مقایسه کنید. کسی که هفت ماه نقض داشته و خودش مراجعه می‌کند و می‌پردازد، بر پایهٔ گروه ۲ ممنوعیتی سه‌ماهه می‌گیرد، در حالی که کسی که همان نقض را دارد و اخراج می‌شود بر پایهٔ گروه ۳ ممنوعیتی یک‌ساله دریافت می‌کند. تفاوت در شیوه‌ای است که فرد با آن خارج می‌شود، نه فقط در تعداد روزها.

اخراج: دلایل، تصمیم و مهلت‌ها

ماده ۵۲ اجازه می‌دهد تصمیم اخراج، خارجی را به کشور مبدأ، یک کشور ترانزیت یا یک کشور ثالث بفرستد. بر پایهٔ بند ۱ ماده ۵۳، استانداری به دستور اداره کل یا به ابتکار خودش تصمیم را می‌گیرد، و صفحهٔ اخراج در ریاست می‌افزاید که بر پایهٔ عبارت صریح قانون فقط استانداری‌ها می‌توانند آن را بگیرند. مرحلهٔ ارزیابی و تصمیم بر پایهٔ بند ۱ ماده ۵۷ حداکثر چهل و هشت ساعت طول می‌کشد. تصمیم همراه با دلایل به خارجی، نمایندهٔ قانونی یا وکیل او ابلاغ می‌شود، و به کسی که وکیل ندارد گفته می‌شود چگونه و تا چه زمانی اعتراض کند (بند ۲ ماده ۵۳).

دلایل مندرج در بند ۱ ماده ۵۴ که به اقامت ربط دارند از این قرارند: فراتر رفتن از مدت ویزا یا معافیت از ویزا بیش از ده روز یا لغو ویزا (جزء e)؛ لغو اجازهٔ اقامت (جزء f)؛ فراتر رفتن از اجازهٔ اقامت منقضی‌شده بیش از ده روز بدون دلیل پذیرفتنی (جزء g)؛ نقض قواعد ورود یا خروج قانونی یا تلاش برای آن (جزء h)؛ ورود با وجود ممنوعیت ورود (جزء ı)؛ و خارج نشدن ظرف ده روز پس از رد تمدید اجازهٔ اقامت (جزء j). موارد مربوط به نظم عمومی، مدارک جعلی، کار بدون مجوز و دلایل مشابه در کنار این‌ها قرار دارند.

مهلت خروج در بند ۱ ماده ۵۶ فقط در صورتی داده می‌شود که خود تصمیم آن را ذکر کند. قانون این مهلت را به کسانی نمی‌دهد که خطر فرار یا ناپدید شدن دارند، کسانی که قواعد ورود یا خروج قانونی را نقض کرده‌اند، استفاده‌کنندگان از مدارک جعلی، کسانی که کوشیده‌اند با مدارک جعلی اجازه بگیرند، و کسانی که نظم، امنیت یا سلامت عمومی را تهدید می‌کنند. بر پایهٔ بند ۲ ماده ۵۶، کسی که مهلت خروج می‌گیرد یک «سند اجازهٔ خروج» (Çıkış İzin Belgesi) نیز دریافت می‌کند که هزینه‌ای ندارد، هرچند عوارض ویزا و اقامت و جریمه‌های مربوط همچنان باید پرداخت شوند. کسی که در این مدت خارج نشود مشمول جریمهٔ پایهٔ ۱٬۰۰۰ TRY در جزء c از بند ۱ ماده ۱۰۲ است و می‌تواند در بازداشت اداری قرار گیرد.

بازداشت اداری را استانداری برای پنج گروه فهرست‌شده در بند ۲ ماده ۵۷ تصمیم می‌گیرد: کسانی که خطر فرار یا ناپدید شدن دارند، کسانی که قواعد ورود یا خروج را نقض کرده‌اند، استفاده‌کنندگان از مدارک جعلی یا بی‌پایه، کسانی که بدون عذر پذیرفتنی در مهلت داده‌شده خارج نشده‌اند، و کسانی که نظم، امنیت یا سلامت عمومی را تهدید می‌کنند. ماده ۵۷/A جایگزین‌ها را فهرست می‌کند: اقامت در نشانی معین، مراجعهٔ دوره‌ای برای اعلام حضور، بازگشت مبتنی بر خانواده، مشاورهٔ بازگشت، کار داوطلبانه در خدمات عام‌المنفعه، تضمین مالی، و پایش الکترونیکی.

هزینهٔ سفر پرسشی جداست. بر پایهٔ بند ۳ ماده ۶۰، خارجی هزینه‌های سفر اخراج را از پول در دسترس خود می‌پردازد، اداره کل در صورتی که فرد پولی نداشته باشد می‌پردازد، و جایی که پول کافی نیست اداره کل می‌پردازد و مازاد بر مبلغ لازم برای نیازهای اساسی را برمی‌دارد. صفحهٔ اخراج در ریاست می‌افزاید که این هزینه‌ها بر پایهٔ قانون شمارهٔ ۶۱۸۳ مطالبهٔ عمومی به شمار می‌آیند، مرور زمان تا وقتی بدهکار در خارج از کشور است جریان نمی‌یابد، و چیزی مانع محدودیتی بی‌پایان تا بازپرداخت هزینه نمی‌شود.

چه زمانی اخراج ممکن نیست و چگونه می‌توان به آن اعتراض کرد

ماده ۵۵ خارجیانی را فهرست می‌کند که حتی با وجود یکی از دلایل ماده ۵۴ اخراج نمی‌شوند. آن‌ها کسانی هستند که نشانه‌های جدی دارند که در کشور مقصد با مجازات اعدام، شکنجه یا رفتار غیرانسانی یا تحقیرآمیز روبه‌رو می‌شوند؛ کسانی که سفر برایشان به دلیل مشکلات جدی سلامت، سن یا بارداری پرخطر است؛ کسانی که بیماری تهدیدکنندهٔ جان دارند، درمانشان ادامه دارد و در مقصد قابل ادامه نیست؛ قربانیان قاچاق انسان که در فرایند حمایت از قربانیان هستند؛ و قربانیان خشونت روانی، جسمی یا جنسی تا زمان کامل شدن درمان. هر فرد جداگانه ارزیابی می‌شود، و از این افراد می‌توان خواست در نشانی معینی زندگی کنند و در فواصل مشخص مراجعه کنند. صفحهٔ ریاست یادآوری می‌کند که ممکن است بر پایهٔ ماده ۴۶ به آن‌ها اجازهٔ اقامت بشردوستانه داده شود.

اعتراض به تصمیم اخراج ظرف هفت روز از ابلاغ به دادگاه اداری می‌رود. قانون شمارهٔ ۷۵۳۳ مورخ ۲۱ نوامبر ۲۰۲۴ بند ۳ ماده ۵۳ را بازنویسی کرد، از جمله اینکه دادگاه چگونه پرونده را پس از ثبت دفاعیه یا گذشتن مهلت آن کامل تلقی می‌کند؛ متن تلفیقی در درگاه رسمی عبارت‌بندی تازه را دارد. بر پایهٔ همین بند، در مدت ثبت درخواست یا تا وقتی دعوای دادگاه ادامه دارد خارجی اخراج نمی‌شود، مگر آنکه خودش رضایت دهد، و تصمیم دادگاه قطعی است. بند ۷ ماده ۵۷ برای کسانی که توان پرداخت وکیل ندارند و علیه اقدام بازداشت اعتراض می‌کنند کمک حقوقی را بر پایهٔ قانون وکالت پیش‌بینی می‌کند. درخواست علیه بازداشت جلوی بازداشت را نمی‌گیرد (بند ۶ ماده ۵۷).

بازگشت به ترکیه پس از اقامت بیش از حد مجاز: عوارض پرداخت‌نشده، هزینه‌ها و رفع ممنوعیت

سه سازوکار جداگانه می‌تواند بازگشت را مسدود کند و هر کدام منبع خود را دارد. نخست خود ممنوعیت ورود است که برای مدتی که در جدول‌ها آمده ادامه دارد. بر پایهٔ بند ۱ ماده ۹ آیین‌نامه، اعلام ممنوعیت ورود هنگام خروج توسط واحد پلیس در دروازه به خارجی ابلاغ می‌شود، یا اگر فرد در خارج از کشور برای ویزا یا اجازه درخواست دهد از طریق کنسولگری.

دومین سازوکار پول پرداخت‌نشده است. بند ۴ اعلامیهٔ ۹ ژوئن ۲۰۲۰ می‌گوید وقتی ممنوعیت ورود پایان یافته اما عوارض و جریمه‌های ناشی از قانون ۴۹۲ یا قوانین دیگر و سایر مطالبات عمومی پرداخت نشده باقی مانده است، فرد بر پایهٔ مواد ۷ و ۱۵ قانون ۶۴۵۸ تا زمانی که پرداخت نشده پذیرفته نمی‌شود. جزء ğ از بند ۱ ماده ۱۵ نیز جداگانه می‌گوید به کسانی که از پرداخت مطالبات ناشی از نقض ویزا یا اجازهٔ اقامت پیشین خودداری می‌کنند ویزا صادر نمی‌شود. سومین سازوکار هزینهٔ پرداخت‌نشدهٔ اخراج است که در بالا بررسی شد.

بند ۶ ماده ۹ قانون به اداره کل اجازه می‌دهد ممنوعیتی را بردارد یا ورودی موقت را با حفظ ممنوعیت مجاز کند، و بند ۷ ماده ۹ به استانداری‌ها اجازه می‌دهد پذیرش را به دلیل جریمه‌های اداری و مطالبات عمومی به اجازهٔ قبلی مشروط کنند. قانون برای این درخواست‌ها فرم یا مهلتی تعیین نمی‌کند. برای خوانندگانی که به‌جای اقامت‌های بدون ویزا اقامت مبتنی بر اجازه را برنامه‌ریزی می‌کنند، صفحه‌های وب‌سایت دربارهٔ آستانهٔ ارزش ملک برای اجازهٔ اقامت و دربارهٔ روند دریافت تابعیت از راه سرمایه‌گذاری مسیرهای قانونی‌ای را شرح می‌دهند که از اقامت‌های گردشگری جدا هستند.

میزبان‌ها، مالکان و کارفرمایان

بند ۲ ماده ۱۰۲ قانون ۶۴۵۸ فراتر از خود خارجی می‌رود. کسی که برای خارجی امکان ورود، خروج، رفت‌وآمد در داخل کشور، پناه گرفتن یا اسکان را فراهم کند، در حالی که آن خارجی هیچ سند سفر معتبر، هیچ کارت شناسایی خارجیانی که مقام‌های ترکیه صادر کرده باشند، هیچ اجازهٔ اقامت و هیچ سند اجازهٔ سفر معتبر نداشته باشد، به ازای هر خارجی کشف‌شده ۱٬۰۰۰ TRY جریمه می‌شود، به‌عنوان رقم پایه در متن قانون، آنجا که عمل بر پایهٔ قانون دیگری جرم نباشد. اصلاحیهٔ سال ۲۰۱۹ (قانون شمارهٔ ۷۱۹۶) کسانی را هم افزود که ملک متعلق به خود را به چنین خارجی اجاره می‌دهند.

برای مالکانی که خانه‌هایشان را اجاره می‌دهند، راهنماهای وب‌سایت دربارهٔ قانون اجارهٔ کوتاه‌مدت و دربارهٔ هزینه‌های خرید ملک در ترکیه قواعد جداگانهٔ مجوز و مالیات را شرح می‌دهند. صفحهٔ اخراج در ریاست قاعده‌ای برای کارفرمایان می‌افزاید: کارفرمای خارجی فاقد پروانهٔ کار بر پایهٔ قانون شمارهٔ ۶۷۳۵ به ازای هر خارجی ۶٬۰۰۰ TRY جریمه می‌شود و باید هزینهٔ اسکان، سفر بازگشت و در صورت نیاز درمان آن کارگر و همسر و فرزندانش را بپردازد.

موارد ویژه

کودکان متولد ترکیه

بند ۱۳ ماده ۲۱ آیین‌نامه به کودک خارجی متولد ترکیه اجازه می‌دهد بر پایهٔ شناسنامهٔ تولد و اجازهٔ معتبر والد در کشور بماند تا زمانی که سند سفر صادر شود و برای اجازه درخواست داده شود. اجازه باید ظرف صد و هشتاد روز گرفته شود. اگر گرفته نشود، عوارض دورهٔ مازاد هنگام خروج «یک برابر بیشتر» دریافت می‌شود، و آیین‌نامه می‌گوید پرداخت این عوارض یعنی ممنوعیت ورود مدت‌دار اعمال نمی‌شود. پرسش‌های متداول اداره استانبول شش ماه را به‌عنوان مدت اقامت مجاز با شناسنامهٔ تولد بیمارستان ذکر می‌کند. راهنمای وب‌سایت دربارهٔ تولد فرزند خارجی در ترکیه مراحل کار را شرح می‌دهد.

اجازه‌های ردشده یا لغوشده و تمدیدهای ردشده

جزءهای f و j از بند ۱ ماده ۵۴ قانون، لغو اجازه و نیز رد تمدید و سپس خارج نشدن ظرف ده روز را از دلایل اخراج قرار می‌دهند. در اعلامیهٔ ۹ ژوئن ۲۰۲۰، کسانی که درخواست اجازهٔ اقامت یا پروانهٔ کارشان رد شده یا اجازه‌شان لغو شده و در مهلت داده‌شده خارج نشده‌اند، چه عوارض را پرداخته باشند چه نه، به گروه ۳ تعلق دارند.

شرایط گذرنامه و ورود

مواد ۷ و ۱۵ با هم به این معنی هستند که خارجی‌ای که گذرنامه‌اش مدت ویزا، معافیت یا اجازه به‌علاوهٔ شصت روز را پوشش نمی‌دهد ممکن است از ورود یا ویزا محروم شود، و کسی که از پرداخت مطالبات ناشی از نقض پیشین خودداری کرده است ممکن است ویزایش رد شود. این‌ها قواعد پذیرش هستند، بنابراین پیش از آغاز هر اقامت تازه اعمال می‌شوند.

برداشت‌های نادرست رایج که با متون بررسی شده‌اند

در ادامه فهرست کوتاهی از آنچه باید برای یک پروندهٔ مشخص بررسی شود می‌آید. ملیت و نوع گذرنامه، تا مدت معافیت در جدول وزارتخانه خوانده شود. تاریخ‌های ورود و خروج، تا شمارش ۹۰ روز در ۱۸۰ روز اعمال شود. وضعیت اجازهٔ اقامت، شامل هر درخواست در جریان و تاریخ وقت ملاقات آن. طول هر نقض، تا در بازه‌های ۳ ماهه، ۶ ماهه، ۱ ساله، ۲ ساله یا بیشتر جا بگیرد. و عوارض پرداخت‌نشده، که تعیین می‌کنند جدول گروه ۱، گروه ۲ یا گروه ۳ اعمال شود. قواعد از فردی به فرد دیگر فرق می‌کنند، و پیامد عوارض و ممنوعیت در یک پرونده را مقام‌ها بر پایهٔ واقعیت‌های آن تعیین می‌کنند.

سوالات متداول

چند روز مازاد بر مدت مجاز، اقامت بیش از حد مجاز در ترکیه محسوب می‌شود؟

هر روز پس از مدتی که ویزا، معافیت از ویزا یا اجازهٔ اقامت داده است اقامت بیش از حد مجاز در ترکیه شمرده می‌شود و نقض حق اقامت قانونی است. بر پایهٔ ماده ۵۴ قانون ۶۴۵۸، تصمیم اخراج وقتی گرفته می‌شود که از مدت ویزا یا معافیت بیش از ده روز فراتر رفته باشند، یا دارندهٔ اجازهٔ اقامت بدون دلیل پذیرفتنی بیش از ده روز از اجازه فراتر رفته باشد. نقض‌های کوتاه‌تر نیز همچنان به عوارض هنگام خروج می‌انجامند.

عوارض اقامت بیش از حد مجاز در ترکیه در سال ۲۰۲۶ چقدر است؟

عوارض اقامت بیش از حد مجاز در ترکیه برای ملیت‌هایی که گروه کشوری ندارند، بر پایهٔ فهرست ریاست مدیریت مهاجرت، ۳۴۸٫۱۰ TRY در روز تا یک ماه است، با آنکه ماه اول بین ۶۵۳٫۷۰ و ۳٬۳۵۹٫۹۰ TRY محدود می‌شود، و سپس ۲٬۲۳۲٫۳۰ TRY برای هر ماه بعدی. قانون عوارض مبلغ دورهٔ مازاد را «یک برابر بیشتر» دریافت می‌کند. نرخ‌ها بر حسب ملیت فرق می‌کنند و برخی ملیت‌ها معاف‌اند.

آیا اقامت بیش از حد مجاز در ترکیه برای مدت کوتاه به ممنوعیت ورود می‌انجامد؟

اقامت بیش از حد مجاز در ترکیه برای مدت کوتاه همیشه ممنوعیت ورود نمی‌آورد. بر پایهٔ اعلامیهٔ ۹ ژوئن ۲۰۲۰ ریاست، برای نقضی کمتر از سه ماه، اگر فرد پیش از کشف نقض، یا در مهلت داده‌شده پس از تصمیم اخراج، به مرز بیاید و عوارض قانون ۴۹۲ را بپردازد، تصمیم ممنوعیتی گرفته نمی‌شود. اگر عوارض پرداخت نشود یا فرد در مهلت خارج نشود، ممنوعیتی دست‌کم سه‌ماهه اعمال می‌شود.

پس از اقامت بیش از حد مجاز بیش از یک سال چه ممنوعیت ورودی اعمال می‌شود؟

پس از اقامت بیش از حد مجاز در ترکیه بیش از یک سال، اعلامیه برای کسی که پیش از کشف نقض مراجعه کرده و می‌پردازد ۱ سال برای نقض ۱ تا ۲ سال، ۲ سال برای ۲ تا ۳ سال، و ۵ سال برای بیش از ۳ سال تعیین می‌کند. برای فرد اخراج‌شده ۲ سال برای نقض ۱ تا ۲ سال و ۵ سال برای بیش از ۲ سال تعیین می‌کند.

آیا خروج و ورود دوباره سهمیه را بازنشانی می‌کند؟

خیر. ویزا ران شمارش را بازنشانی نمی‌کند و اقامت بیش از حد مجاز در ترکیه همچنان ممکن است، زیرا بند ۱ ماده ۱۱ قانون ۶۴۵۸ مدت اقامت مجاز با ویزا یا معافیت را به ۹۰ روز در هر ۱۸۰ روز محدود می‌کند. خارجی‌ای که کل سهمیه را مصرف کرده ممکن است با فرم ورود مشروط پذیرفته شود و باید ظرف ده روز برای اجازهٔ اقامت درخواست بدهد. بدون آن درخواست، کل بازهٔ میان ورود و خروج نقض به شمار می‌آید.

آیا خارجی را می‌توان به دلیل اقامت بیش از حد مجاز در ترکیه اخراج کرد؟

بله. وقتی اقامت بیش از حد مجاز در ترکیه از ده روز فراتر رود، جزءهای e و g از بند ۱ ماده ۵۴ برای نقض بیش از ده روز تصمیم اخراج را الزامی می‌کنند، با رعایت ماده ۵۵ که از کسانی که در معرض خطر شکنجه‌اند، کسانی که برای سفر بسیار بیمار یا باردارند، قربانیان قاچاق انسان و برخی دیگر حمایت می‌کند. به تصمیم می‌توان ظرف هفت روز از ابلاغ در دادگاه اداری اعتراض کرد.

یک نفر پیش از اخراج تا چه مدتی می‌تواند نگه داشته شود؟

بازداشت اداری در مرکز اخراج نمی‌تواند از شش ماه بیشتر شود و اگر خارجی همکاری نکند می‌توان آن را تا شش ماه دیگر تمدید کرد (بند ۳ ماده ۵۷). استانداری ضرورت آن را هر ماه بررسی می‌کند، و جایگزین‌هایی مانند مراجعهٔ دوره‌ای، تضمین یا پایش الکترونیکی تا مجموع ۲۴ ماه قابل اعمال‌اند.

آیا عوارض پرداخت‌نشدهٔ اقامت بیش از حد مجاز جلوی سفر بعدی را می‌گیرد؟

بر پایهٔ اعلامیهٔ ریاست، عوارض پرداخت‌نشدهٔ قانون ۴۹۲ و مطالبات عمومی دیگر، حتی پس از پایان یافتن ممنوعیت ورود، بر پایهٔ مواد ۷ و ۱۵ قانون ۶۴۵۸ پذیرش را مسدود نگه می‌دارند. جزء ğ از بند ۱ ماده ۱۵ نیز اجازه می‌دهد به کسانی که حاضر به پرداخت چنین مطالباتی نیستند ویزا داده نشود.

چه کسان دیگری را می‌توان به دلیل اقامت بیش از حد مجاز در ترکیه جریمه کرد؟

افزون بر خود خارجی، بند ۲ ماده ۱۰۲ قانون ۶۴۵۸ هر کسی را که به خارجی فاقد مدارک معتبر در ورود، خروج، سفر، پناه گرفتن یا اسکان کمک کند جریمه می‌کند، از جمله موجری که ملک را به چنین فردی اجاره دهد، با رقم پایهٔ ۱٬۰۰۰ TRY به ازای هر خارجی. ریاست همچنین جریمهٔ ۶٬۰۰۰ TRY به ازای هر کارگر را برای کارفرمایان خارجیان فاقد پروانهٔ کار ذکر می‌کند.

وضعیت کودک متولد ترکیه که خانواده‌اش اجازه ندارد چیست؟

آیین‌نامه به کودک اجازه می‌دهد بر پایهٔ شناسنامهٔ تولد و اجازهٔ معتبر والد بماند، با این شرط که اجازه ظرف ۱۸۰ روز گرفته شود. اگر گرفته نشود، عوارض دورهٔ مازاد هنگام خروج «یک برابر بیشتر» دریافت می‌شود، و آیین‌نامه می‌گوید پرداخت آن یعنی ممنوعیت ورود مدت‌دار اعمال نمی‌شود.

آخرین بررسی: 11 نوامبر 2026. منابع: قانون شمارهٔ ۶۴۵۸ (سامانهٔ اطلاعات رسمی قوانین و مقررات، mevzuat.gov.tr)؛ قانون عوارض شمارهٔ ۴۹۲؛ قانون تخلفات شمارهٔ ۵۳۲۶؛ آیین‌نامهٔ اجرایی قانون ۶۴۵۸ (روزنامهٔ رسمی ۱۷ مارس ۲۰۱۶)؛ ریاست مدیریت مهاجرت (Göç İdaresi Başkanlığı)، اعلامیهٔ ممنوعیت ورود مورخ ۹ ژوئن ۲۰۲۰؛ اداره مهاجرت استان آنتالیا، همان اعلامیه؛ ریاست مدیریت مهاجرت، صفحهٔ اخراج؛ ریاست مدیریت مهاجرت، مبلغ عوارض اجازهٔ اقامت؛ اطلاعیهٔ عمومی شمارهٔ ۹۸ قانون عوارض (روزنامهٔ رسمی، ۳۱ دسامبر ۲۰۲۵)؛ اطلاعیهٔ شمارهٔ ۹۷ دربارهٔ کاغذهای بهادار (روزنامهٔ رسمی، ۲۴ دسامبر ۲۰۲۵)؛ وزارت امور خارجه، اطلاعات ویزا؛ اداره مدیریت مهاجرت استان استانبول، پرسش‌های متداول؛ اداره مهاجرت استان بیلجیک، اعلامیهٔ ۲ نوامبر ۲۰۱۵.