روستاهای قبرس: ۳۴ روستای سنتی برای بازدید در ۲۰۲۶
روستاهای قبرس را میتوان در پنج گروه جای داد: روستاهای کوهستانی تروودوس (Troodos) مانند کاکوپتریا (Kakopetria)، پدولاس (Pedoulas)، پلاترس (Platres) و آگروس (Agros)؛ روستاهای شرابساز ناحیهٔ لیماسول مانند اودموس (Omodos)، لوفو (Lofou) و آرسوس (Arsos)؛ روستاهای دامنهای ناحیهٔ لارناکا مانند لفکارا (Lefkara) و توخنی (Tochni)؛ روستاهای آکاماس (Akamas) و لائونا (Laona) در ناحیهٔ پافوس مانند کاتیکاس (Kathikas) و اینیا (Ineia)؛ و در شمال، بلاپایس (Bellapais) و شبهجزیرهٔ کارپاز (Karpaz). بهگفتهٔ معاونت وزارت گردشگری قبرس، در تاریخ ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶ ارتفاع روستاهای جمهوری قبرس از ۵۷۰ متر (لانیا، Lania) تا حدود ۱٬۳۰۰ متر (کیپرونتا، Kyperounta) گزارش شده است، و برنامهٔ «روستاهای کریسمس» این نهاد با نُه روستا از ۲۱ نوامبر ۲۰۲۶ تا ۶ ژانویهٔ ۲۰۲۷ اجرا میشود.
این راهنما ۳۴ روستا از روستاهای قبرس را بررسی میکند، یعنی ۳۰ روستا در جمهوری قبرس و ۴ روستا در شمال، و برای هر روستا ارتفاع، فاصله از نزدیکترین شهر و واقعیتهای تاریخدار صفحههای رسمی گردشگری را میآورد. سپس روشن میکند کدام روستاها وضعیت رسمی میراث دارند، کدام روستا برای چه نوع سفری مناسب است، در هر ماه چه رویدادی برگزار میشود، آتشسوزی سال ۲۰۲۵ چگونه شیوهٔ مدیریت کوههای لیماسول را تغییر داد، و در یک بخش کوتاه، قواعد خرید خانهٔ روستایی برای یک خارجی در جمهوری قبرس یا در شمال چگونه است. هر عدد با منبع و تاریخ ذکر شده است، و هرجا منابع بازهای میدهند، همان بازه نمایش داده شده است.
روستاهای قبرس در یک نگاه: واقعیتهای کلیدی
| مورد | وضعیت در تاریخ ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶ | منبع |
|---|---|---|
| روستاهای معرفیشده | ۳۴ روستا: ۱۳ روستا در تروودوس شمالی و مرکزی، ۶ روستای شرابساز بالای لیماسول، ۶ روستا در دامنههای لارناکا، ۵ روستا در تپههای پافوس، ۴ روستا در شمال | همین راهنما |
| بازهٔ ارتفاع (روستاهای جمهوری قبرس که رقم منتشرشده دارند) | ۵۷۰ متر (لانیا) تا حدود ۱٬۳۰۰ متر (کیپرونتا) | صفحههای روستاها در معاونت وزارت گردشگری |
| فاصله از نزدیکترین شهر (روستاهای جمهوری قبرس که رقم منتشرشده دارند) | ۲۳ کیلومتر (کاتیکاس، پانو آرودس) تا ۵۳ کیلومتر (آلونا) | صفحههای روستاها در معاونت وزارت گردشگری |
| کلیساهای نقاشیشدهٔ یونسکو | ۱۰ کلیسا در منطقهٔ تروودوس: ۹ کلیسا در سال ۱۹۸۵ ثبت شد و ۱ کلیسا در سال ۲۰۰۱ افزوده شد | مرکز میراث جهانی یونسکو |
| توریدوزی لفکارا | در سال ۲۰۰۹ در فهرست نمایندهٔ میراث فرهنگی ناملموس بشریت یونسکو ثبت شد | یونسکو |
| شناسایی لفکارا بهعنوان روستای گردشگری | در سال ۲۰۲۱ از سوی UNWTO برگزیده شد، یکی از ۴۴ روستا از ۳۲ کشور | Cyprus Mail، ۱۳ دسامبر ۲۰۲۱ |
| ژئوپارک جهانی یونسکو در تروودوس | تعیینشده در سال ۲۰۱۵؛ مساحت ۱٬۱۴۷ km2؛ بلندترین قله المپوس (Olympos) با ۱٬۹۵۲ متر | یونسکو |
| روستاهای کریسمس ۲۰۲۶ | نُه روستا، از ۲۱ نوامبر ۲۰۲۶ تا ۶ ژانویهٔ ۲۰۲۷ | Cyprus Mail، ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۶؛ معاونت وزارت گردشگری |
| آتشسوزی بزرگ اخیر | ۲۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، کوههای غربی لیماسول: ۲ کشته، بیش از ۱۰۰ km2 سوخته، ۱۵ جامعهٔ روستایی آسیبدیده | Cyprus Mail، ۴ اکتبر ۲۰۲۶ |
| خریداران خارجی، جمهوری قبرس | خریداران غیراتحادیهٔ اروپا به مجوز استان نیاز دارند (فرم COMM ۱۴۵)؛ لوایحی برای محدودسازی زمین کشاورزی و جنگلی در سپتامبر ۲۰۲۶ هنوز در پارلمان بود | وزارت کشور؛ Cyprus Mail، ۳ سپتامبر ۲۰۲۶ |
| خریداران خارجی، شمال | اجازهٔ خرید از شورای وزیران؛ دستهٔ سند مالکیت میزان ریسک را تعیین میکند | صفحهٔ کشوری ما دربارهٔ قبرس شمالی |
چه چیزی روستاهای قبرس را از ساحل متمایز میکند؟
روستاهای قبرس از نوار گردشگری ساحلی در سه جنبهٔ قابلسنجش تفاوت دارند: ارتفاع، شکل ساختوساز و تقویم. ارتفاع اهمیت دارد چون دما با بالا رفتن از سطح زمین کاهش مییابد؛ طبق جو استاندارد بینالمللی (International Standard Atmosphere) این کاهش حدود ۰٫۶۵ درجهٔ سانتیگراد در هر ۱۰۰ متر است، بنابراین روستایی در ارتفاع ۱٬۱۰۰ متر مانند پلاترس در روزی با الگوی هوایی یکسان حدود ۷ درجه خنکتر از یک شهر ساحلی است. این عدد نرخ کاهش دمای کتابهای درسی است و اندازهگیری محلی نیست، اما توضیح میدهد چرا قبرسیها در ماه اوت راهی کوهستان میشوند.
شکل ساختوساز تفاوت دوم است. صفحههای رسمی روستاها از خانههای سنگی، سقفهای سفالی، بالکنهای چوبی، کوچههای سنگفرش و میدانهای روستایی پیرامون کلیسا سخن میگویند، و چند روستا وضعیت حفاظتشده دارند که تغییر را محدود میکند. تقویم سومین تفاوت است: زندگی روستایی از برداشت انگور در سپتامبر، جشنهای صلیب مقدس در ۱۴ سپتامبر، عید پاک ارتدوکس و روز قدیسان پیروی میکند و هرکدام در صفحههای گردشگری تاریخ مشخصی دارند. بخشهای زیر از جغرافیا پیروی میکنند، چون سفر یکروزه بر اساس جاده سازمان مییابد و نه بر اساس موضوع.
نسخهٔ قدیمی این راهنما ده روستا را فهرست کرده بود، با تاریخ استقرار برای کالاواسوس (Kalavasos) که با منابع نمیخواند (آن نسخه ۹٬۰۰۰ سال پیش از میلاد را نوشته بود؛ هیئت گردشگری منطقهٔ لارناکا استقرار تنتا (Tenta) را به ۸۵۰۰ تا ۷۰۰۰ پیش از میلاد نسبت میدهد) و با جوایزی که به هیچ نهاد رسمی قابل ردیابی نبود. این بازنویسی فقط آن چیزی را نگه میدارد که یک منبع رسمی یا اصلی پشتیبانی میکند.
روستاهای معروف قبرس در تروودوس شمالی و مرکزی
رشتهکوه تروودوس بیشتر روستاهای قبرس را که مردم برایشان سفر میکنند در خود دارد، و دامنههای شمالی و مرکزی آن درههای ماراتاسا (Marathasa) و سولیا (Solea) را با منطقهٔ پیتسیلیا (Pitsilia) ترکیب میکنند. ارتفاعها در صفحههای معاونت وزارت گردشگری از ۶۷۰ متر (کاکوپتریا) تا حدود ۱٬۳۰۰ متر (کیپرونتا) است. تروودوس همچنین یک ژئوپارک جهانی یونسکو است که در سال ۲۰۱۵ با مساحت ۱٬۱۴۷ km2 تعیین شده و المپوس با ۱٬۹۵۲ متر بلندترین نقطهٔ آن است، بهگفتهٔ یونسکو.
کاکوپتریا (Kakopetria، ۶۷۰ متر، دره سولیا)
کاکوپتریا در ارتفاع ۶۷۰ متر در جنوب غربی نیکوزیا قرار دارد و بهگفتهٔ صفحهٔ روستاهای کریسمس در Visit Cyprus حدود ۱٬۳۰۰ ساکن دائم دارد. رودهای کارکوتیس (Karkotis) و گاریلیس (Garillis) در مرکز روستا به هم میرسند و کلاریوس (Klarios) را میسازند. محلهٔ قدیم با کوچههای سنگفرش و خانههایی با بالکن چوبی یک محوطهٔ میراث فرهنگی حفاظتشده است و کلیسای دگرگونی (Church of the Transfiguration) در مرکز آن قرار دارد، طبق صفحهٔ روستا.
آسیاب آبی معروف به میلوس تیس گونیاس (Mylos tis Gonias) از سال ۱۷۵۴ تا پس از جنگ جهانی دوم غله آرد میکرد و در سال ۱۹۸۰ مرمت شد؛ این روستا همچنین موزهٔ لینوس (Linos Museum) و موزهٔ روغنکشی زیتون دارد. در حدود ۵ کیلومتری آن آگیوس نیکولائوس تیس استگیس (Agios Nikolaos tis Stegis) قرار دارد، کلیسای نقاشیشدهٔ یونسکو با نقاشیهای دیواری از قرن ۱۱ تا قرن ۱۷، و پاناگیا پودیتو (Panagia Podythou) در حاشیهٔ گالاتا (Galata) نیز در فهرست یونسکو است. کاکوپتریا یکی از نُه روستای کریسمس ۲۰۲۶-۲۷ است.
فیکاردو (Fikardou، ۹۰۰ متر، پیتسیلیا)
فیکاردو روستایی مرمتشده و تقریباً خالی از سکنه در ارتفاع ۹۰۰ متر در ناحیهٔ نیکوزیا است. اداره آثار باستانی (Department of Antiquities) آن را در سال ۱۹۷۸ «بنای تاریخی» (Ancient Monument) اعلام کرد و در سال ۱۹۸۷ جایزهٔ Europa Nostra را برد، طبق صفحهٔ روستا در Visit Cyprus. دو خانهٔ قرن ۱۸، یعنی خانهٔ کاتسینیوروس (Katsinioros) و خانهٔ آخیلئاس دیمیتری (Achilleas Dimitri)، متعلق به این ادارهاند و بهعنوان موزهٔ مردمشناسی فیکاردو اداره میشوند.
ساعتهای منتشرشده از ۰۹:۳۰ تا ۱۷:۰۰ هر روز از ۱۵ آوریل تا ۳۰ اکتبر و از ۰۸:۳۰ تا ۱۶:۰۰ هر روز از ۱ نوامبر تا ۱۵ آوریل است؛ ورود به موزه رایگان است و دوشنبهها و در تعطیلات رسمی تعطیل است. Visit Cyprus یادآوری میکند که ساعتها و هزینهها ممکن است بدون اطلاع قبلی تغییر کنند. صومعهٔ ماخایراس (Machairas) کمتر از ۱۵ دقیقه فاصله دارد و فیکاردو نیز یکی از روستاهای کریسمس ۲۰۲۶-۲۷ است.
پدولاس (Pedoulas، ۱٬۱۰۰ متر، دره ماراتاسا)
پدولاس در ارتفاع ۱٬۱۰۰ متر در دره ماراتاسا از ناحیهٔ نیکوزیا قرار دارد و به گیلاسهایش شهرت دارد. کلیسای آرکانجلوس میکائیل (Archangelos Michael) آن، متعلق به سال ۱۴۷۴، یکی از کلیساهای نقاشیشدهٔ یونسکو است. صفحهٔ روستا همچنین از یک موزهٔ بیزانسی در نزدیکی کلیسا با آثاری از کلیساهای منطقه که به قرن ۱۲ بازمیگردند، و از موزهٔ هنر عامه (Folk Art Museum) که زندگی روزمره و آداب مردم را نشان میدهد، نام میبرد.
کالوپاناگیوتیس (Kalopanagiotis، دره ماراتاسا)
کالوپاناگیوتیس روستای آبگرم دره ماراتاسا است و چشمههای گوگردی از جاذبههای اصلی آن به شمار میروند. صومعهٔ آگیوس ایوانیس لامپادیستیس (Agios Ioannis Lampadistis)، یک محوطهٔ یونسکو، سه کلیسای بیزانسی با نقاشیهای دیواری از قرن ۹ تا قرن ۱۵ دارد، بهگفتهٔ صفحهٔ روستا. پلی سنگی از دورهٔ ونیزی در قرن ۱۶ تا همین اواخر تنها راه ورود به صومعه از روستا بود و آسیاب آبی کیکوس (Kykkos) یک بنای تاریخی اعلامشده است. این روستا نیز مانند سال ۲۰۲۴ یکی از روستاهای کریسمس ۲۰۲۶-۲۷ است.
تریس الیس (Treis Elies، ۸۰۰ متر، دره ماراتاسا)
تریس الیس روستایی کوچک در ارتفاع ۸۰۰ متر است با دو کلیسای دارای سقف چوبی، آرکانجلوس میکائیل (قرن ۱۷ یا ۱۸) و آگیا پاراسکوی (Agia Paraskevi، قرن ۱۷)، و پلهای ونیزی میلوس (Mylos) و آگیوس آندرونیکوس (Agios Andronikos). این روستا زادگاه کریسانتوس (Chrysanthos، ۱۷۶۷-۱۸۱۰)، اسقف اعظم قبرس در دورهٔ عثمانی، بوده است، بهگفتهٔ صفحهٔ گردشگری.
پالایخوری (Palaichori، پیتسیلیا، حدود ۴۰ کیلومتری نیکوزیا)
رود سراشه (Serrache) که از کوه پاپوتسا (Papoutsa) سرچشمه میگیرد، پالایخوری را به دو نیم میکند و روستا حدود ۴۰ کیلومتر از نیکوزیا فاصله دارد. Visit Cyprus در صفحهٔ روستا موزهٔ میراث بیزانسی، مخفیگاه مرمتشدهٔ گریگوریس آفکسنتیو (Gregoris Afxentiou)، سدی روستایی برای ماهیگیری و تولید سنتی زیوانیا (zivania) را فهرست میکند. کلیسای آگیا سوتیرا (Agia Sotira، دگرگونی منجی) در پالایخوری اورینیس (Palaichori Oreinis) در سال ۲۰۰۱ به کلیساهای نقاشیشدهٔ یونسکو افزوده شد.
آسکاس (Askas، ۹۰۰ متر، پیتسیلیا)
آسکاس در ارتفاع ۹۰۰ متر قرار دارد و صفحهٔ گردشگری آن را با کوههای پرشیب، کوچههای باریک و پیچدرپیچ، دیوارهای سنگی و سفالهای بام پختهشده با دست توصیف میکند. کلیسای قرونوسطایی سنت جان باپتیست (St John the Baptist) به قرن ۱۶ تعلق دارد و روستا شراب و زیوانیا تولید میکند. نام روستا از مانولیس آسکاس (Manolis Askas)، زمینداری که در سال ۱۴۶۲ در آنجا ثبت شده، گرفته شده است، طبق صفحهٔ Visit Cyprus.
آلونا (Alona، ۱٬۲۰۰ متر، پیتسیلیا)
آلونا در ارتفاع ۱٬۲۰۰ متر و ۵۳ کیلومتر از نیکوزیا فاصله دارد. مسیری پیاده از میدان روستا آغاز میشود و از میان باغهای فندق و گیلاس میگذرد، و جشنوارهٔ سالانهٔ زیوانیا در ماه نوامبر نمونهچشی و سخنرانی دربارهٔ شیوهٔ تولید ارائه میدهد. کلیسای پاناگیا کاردآکیوتیسا (Panagia Kardakiotissa) به قرن ۱۵ بازمیگردد و روستا جشن آگیوس گئورگیوس (Agios Georgios) را در ۳ نوامبر در میدان برگزار میکند، بهگفتهٔ صفحهٔ روستا.
آگروس (Agros، ۱٬۱۰۰ متر، پیتسیلیا)
آگروس در ارتفاع ۱٬۱۰۰ متر در ناحیهٔ لیماسول به گل رز، سوسیس، لونتزا (lountza)، هیرومری (hiromeri)، مربا و شیرینیهایش معروف است. صفحهٔ گردشگری میگوید بازدیدکنندگان میتوانند تقطیر گلاب، شیرینیپزی و فرآوری گوشت را در کارگاههای محلی ببینند و روستا مانند یک تئاتر با چشمانداز جنگل چیده شده است. آگروس در سال ۲۰۲۴ روستای کریسمس بوده و در فهرست ۲۰۲۶-۲۷ نیز قرار دارد.
کیپرونتا (Kyperounta، حدود ۱٬۳۰۰ متر، پیتسیلیا)
کیپرونتا طبق Visit Cyprus سومین روستای بلند جزیره است، در حدود ۱٬۳۰۰ متر. این روستا سه موزه (تاریخ طبیعی، هنر عامه و مبارزهٔ آزادیبخش ملی)، یک کارخانهٔ شراب و دو مسیر طبیعتگردی علامتگذاریشده دارد و کلیسای آگیا مارینا (Agia Marina) آن به قرن ۱۸ تعلق دارد، طبق صفحهٔ روستا. در سال ۲۰۲۴ نیز یکی از روستاهای کریسمس بود.
پلاترس (Platres، ۱٬۱۰۰ متر)
پلاترس در ارتفاع ۱٬۱۰۰ متر در ناحیهٔ لیماسول مانند یک تئاتر بر دامنهٔ خود ساخته شده و هتلهای کوچک دارد. آبشار کالدونیا (Caledonia)، یکی از بلندترین آبشارهای جزیره، گفته میشود در سال ۱۸۷۸ بازدیدکنندگان انگلیسی یا اسکاتلندی آن را نامگذاری کردهاند. صفحهٔ روستا همچنین از یک کارخانهٔ شراب در کاتو پلاترس (Kato Platres)، یک کارگاه شکلات، یک پارک طناب و نمایشگاهی دربارهٔ شاعر گیورگوس سفریس (Giorgos Seferis) در مرکز فرهنگی نام میبرد.
فوینی (Foini، ۹۲۰ متر)
فوینی در ارتفاع ۹۲۰ متر و ۴۴ کیلومتری لیماسول قرار دارد، با آبشاری در درون روستا، جنگلهای کاج و آبشارهای هانتارا (Hantara) در نزدیکی. این روستا به کارگاههای سفالگری و لوکومی (loukoumi) و به موزهٔ خصوصی پیلاواکئیون (Pilavakeion) معروف است. جشنوارهٔ سنتی فوینی در نخستین یکشنبهٔ ماه اوت برگزار میشود و جشنوارهای انگور در سپتامبر برداشت را جشن میگیرد، بهگفتهٔ صفحهٔ روستا.
پلندری (Pelendri، حدود ۸۰۰ متر)
پلندری بر دامنهای در ارتفاع حدود ۸۰۰ متر و تقریباً ۴۰ کیلومتری لیماسول قرار دارد و کلیسای تیمیوس استاوروس (Timios Stavros) از قرن ۱۴ آن یکی از ده کلیسای نقاشیشدهٔ یونسکو است، بهگفتهٔ ویکیپدیا. همین منبع جمعیت روستا را ۲٬۲۵۳ نفر در سال ۱۹۷۳ و ۱٬۰۷۴ نفر در سال ۲۰۱۱ میدهد، یعنی کاهشی بیش از ۱٬۱۰۰ نفر در ۳۸ سال.
روستاهای شرابساز قبرس: اودموس، لوفو، آرسوس و همسایگان
روستاهای شرابساز قبرس در دامنههای جنوبی تروودوس بالای لیماسول، در منطقهای به نام کراسوخوریا (Krasochoria)، گرد آمدهاند. هر شش روستای معرفیشده در اینجا طبق معاونت وزارت گردشگری ۲۵ تا ۴۲ کیلومتر از لیماسول فاصله دارند و چند روستا در سپتامبر، که شلوغترین ماه برایشان است، جشن برداشت برگزار میکنند.
اودموس (Omodos، ۸۰۰ متر، ۴۲ کیلومتری لیماسول)
صفحهٔ گردشگری اودموس را در ارتفاع ۸۰۰ متر و ۴۲ کیلومتری شهر لیماسول قرار میدهد، و وبسایت خود روستا میانگین ارتفاع را ۸۱۰ متر میدهد، پس این دو منبع ۱۰ متر اختلاف دارند. Visit Cyprus یک میدان سنگفرش، یک چرخشراب قرونوسطایی، موزهای دربارهٔ مبارزهٔ آزادیبخش ملی، یک مرکز توریدوزی و یک موزهٔ شمایل را فهرست میکند. صومعهٔ تیمیوس استاوروس (Timios Stavros، صلیب مقدس) میزبان یکی از بزرگترین بازارچههای مذهبی جزیره است، رویدادی سهروزه در حدود ۱۴ سپتامبر، بهگفتهٔ صفحهٔ روستا در Visit Cyprus.
وبسایت جامعهٔ روستا جمعیت سرشماری را ۱٬۰۰۶ نفر در سال ۱۹۴۶ (اوج جمعیت)، ۵۴۹ نفر در ۱۹۸۲ و ۳۱۱ نفر در ۲۰۰۱ میدهد و از مدرسهٔ یونانی اودموس (Hellenic School of Omodos) که در سال ۱۷۹۶ بنیان گذاشته شد یاد میکند. اگر این ارقام را کنار هم بگذاریم، روستایی دیده میشود که اکنون بیشتر از بازدیدکنندگان و شراب زندگی میکند.
لوفو (Lofou، ۷۸۰ متر، ۲۶ کیلومتری لیماسول)
لوفو روستایی بر فراز یک تپه در ارتفاع ۷۸۰ متر و ۲۶ کیلومتری لیماسول است، با موزهٔ کشاورزی، مدرسهٔ قدیمی و چشمهٔ الیتجی (Elitji) که به سال ۱۸۴۲ بازمیگردد. کلیسای بشارت (Annunciation) از قرن ۱۹ و نمازخانهٔ پیامبر الیاس (Prophet Elias)، که گفته میشود شمایل آن غله را از باران حفظ میکند، در صفحهٔ Visit Cyprus آمدهاند. جشن انگور (Grape Fest) در پایان سپتامبر آشپزان محلی را با غذاهای مبتنی بر انگور، سرگرمیهای عامیانه و شرابچشی گرد هم میآورد. لوفو نیز یکی از روستاهای کریسمس ۲۰۲۶-۲۷ است.
لانیا (Lania، ۵۷۰ متر، ۲۵ کیلومتری لیماسول)
لانیا در میان روستاهای جمهوری قبرس در این راهنما که ارتفاع منتشرشده دارند، با ۵۷۰ متر پستترین است و با ۲۵ کیلومتر نزدیکترین روستای شرابساز به لیماسول. یک چرخشراب قدیمی، یک آسیاب روغن زیتون و موزهٔ انبار کماندریا (Commandaria Storage Museum) دارد، و هر سال در ماه مه زنان روستا حیاطها و خانههایشان را برای رویداد «کوچهها و حیاطهای لانیا» (Lanes and Courtyards of Lania) باز میکنند، طبق صفحهٔ گردشگری. این صفحه میافزاید بهسبب شهرنشینی تنها شمار اندکی انگورکار باقی مانده است.
آرسوس (Arsos، ۸۵۰ متر، ۴۲ کیلومتری لیماسول)
آرسوس در ارتفاع ۸۵۰ متر بر دامنهٔ کوه لائونا (Laona) قرار دارد. موزهٔ هنر عامه و مسیر «شش چشمه» (Six Fountains) که شش چشمهٔ قرونوسطایی را در امتداد رود به هم پیوند میدهد، جاذبههای اصلی بازدیدکننده در صفحهٔ روستا هستند. جشن انگور (Grape Feast) در پایان سپتامبر برگزار میشود و بازارچهای مذهبی در ۱۴ نوامبر به یاد حواری فیلیپ (Apostle Philip) برپا میشود.
لوواراس (Louvaras، ۸۵۰ متر، ۲۸ کیلومتری لیماسول)
لوواراس روستای کماندریا (Commandaria) است. طبق صفحهٔ Visit Cyprus تولید شراب در آن به دورهٔ فرانکها بازمیگردد، زمانی که روستا به کماندری بزرگ شوالیههای هاسپیتالر (Knights Hospitaller) در کولوسی (Kolossi) نزدیک لیماسول تعلق داشت، و شراب از انگورهای محلی کسینیستری (Xynisteri) و ماورو (Mavro) ساخته میشود. کلیسای قدیمی آگیوس مامس (Agios Mamas) در سال ۱۴۵۴ ساخته شد و یک آسیاب روغن زیتون مرمتشده در نزدیکی آن قرار دارد.
واسا کویلانیو (Vasa Koilaniou، ۷۵۰ متر، حدود ۳۵ کیلومتری لیماسول)
واسا کویلانیو در ارتفاع ۷۵۰ متر قرار دارد و معماری سنگ آهکی، چرخشرابهای قدیمی و کارگاههای تقطیر زیوانیا را حفظ کرده است. جشن انگور (Grape Fest) آن در اواسط سپتامبر است، طبق صفحهٔ گردشگری. واسا در آتشسوزی ژوئیهٔ ۲۰۲۵ جزو روستاهای تخلیهشده بود و در صفحهٔ ویکیپدیای این رویداد خسارتی برای آن گزارش نشده است.
روستاهای قبرس نزدیک لارناکا: لفکارا، توخنی و دامنهها
روستاهای دامنهای قبرس پیرامون لارناکا از روستاهای تروودوس پستتر و خشکترند و از طریق بزرگراههای A1 و A5 و سپس یک جادهٔ E یا F به آنها میرسند. ناحیهٔ لارناکا میزبان لفکارا است، روستایی که صنعت دستیاش رسمیترین شناسایی بینالمللی را دارد.
لفکارا (Lefkara، ۶۵۰ متر، ۴۳ کیلومتری لارناکا)
لفکارا در ارتفاع ۶۵۰ متر در دامنهٔ تروودوس و ۴۳ کیلومتری لارناکا قرار دارد و به گلدوزی توری و زرگری نقره با سیمهای ظریف (filigree) معروف است که از دورهٔ ونیزی رواج داشته است، بهگفتهٔ صفحهٔ روستا در Visit Cyprus. این هنر را میتوان در مرکز صنایع دستی لفکارا (Lefkara Handicraft Centre)، موزهٔ گلدوزی و نقرهکاری سنتی (Museum of Traditional Embroidery and Silversmithing) و چند کارگاه تماشا کرد. یونسکو «توریهای لفکارا یا لفکاریتیکا» (Lefkara laces or Lefkaritika) را در سال ۲۰۰۹ در فهرست نمایندهٔ میراث فرهنگی ناملموس بشریت ثبت کرد و سنتی را توصیف میکند که دستکم به قرن ۱۴ بازمیگردد و از چهار تکنیک استفاده میکند: حاشیهدوزی (hemstitch)، بریدهدوزی (cut work)، پرکنندههای ساتندوزی و لبههای سوزندوزی.
در سال ۲۰۲۱ سازمان جهانی گردشگری (UNWTO) لفکارا را یکی از ۴۴ روستای گردشگری از ۳۲ کشور برگزید؛ شهردار جایزه را در مادرید دریافت کرد، چنانکه Cyprus Mail گزارش داد. موارد تاریخدار دیگر عبارتاند از جشنوارهٔ لفکارا در ماه اوت، کلیسای تیمیوس استاوروس، نمازخانهٔ آرکانجلوس میکائیل (Archangelos Michail) در کاتو لفکارا (Kato Lefkara) با نقاشیهای دیواری از قرن ۱۲ و ۱۵، و این ادعا که لئوناردو داوینچی در سال ۱۴۸۱ از آنجا بازدید کرد و یک رومیزی محراب خرید. لفکارا یکی از روستاهای کریسمس ۲۰۲۶-۲۷ است.
توخنی (Tochni، حدود ۳۶ کیلومتری جنوب غربی لارناکا)
توخنی طبق صفحهٔ گردشگری یکی از قدیمیترین روستاهای جزیره است و با سنگ توخنی که از معدن محلی استخراج شده ساخته شده است. یک کلیسای لاتین در مرکز روستا بر کلیسای ارتدوکس آگیوس کنستانتینوس و آگیا النی (Agios Constantinos and Agia Eleni) مشرف است و بنا بر روایت سنتی کلیسای نخست را قدیسه هلنا پس از بازگشت از سرزمین مقدس با پارهای از صلیب مقدس بنیان گذاشت. این روستا موزهٔ بیزانسی کوچک، چند مرکز دوچرخهسواری و اسبسواری دارد.
کاتو دریس (Kato Drys، حدود ۳۶ کیلومتری جنوب غربی لارناکا)
به کاتو دریس با پیچیدن به چپ پیش از روستای لفکارا میرسند. جشنوارهٔ موسیقی فگاروس (Feggaros) هر سال در ماه ژوئیه در آنجا برگزار میشود و روستا موزهٔ روستایی، موزهٔ زنبور و گلدوزی و کلیسای پاناگیا الئوسا (Panagia Eleousa) از قرن ۱۵ را دارد. صفحهٔ گردشگری آن را زادگاه آگیوس نئوفیتوس منزوی (Agios Neofytos the Recluse) و بخشی از مسیر شراب شمارهٔ ۷ جزیره مینامد.
کورنوس (Kornos، ۲۷ کیلومتری غرب لارناکا)
کورنوس به سفالگری دستساز از گل رس و به عسل معروف است. روستا ۲۷ کیلومتر در غرب لارناکا قرار دارد و از طریق E1۰۴ و F1۰۹ به آن میرسند، و کلیسای آگیوس ایوانیس باپتیست (Agios Ioannis the Baptist) آن به سبک گوتیک (اوایل قرن ۱۹) شمایلی متعلق به سال ۱۷۳۴ را در خود جا داده است، بهگفتهٔ صفحهٔ روستا.
واولا (Vavla، ۳۸ کیلومتری غرب لارناکا)
واولا روستایی کوهستانی و کوچک با کمتر از ۱۰۰ ساکن است که بهدلیل خانههای سنگی سفیدش «روستای حفاظتشده» (Preserved Village) اعلام شده است. زنبورداری شغل اصلی آنجاست، و صومعهٔ آگیوس میناس (Agios Minas) از قرن ۱۵، که سبکهای بیزانسی و گوتیک را درمیآمیزد، بیرون از روستا در مسیر کاتو دریس قرار دارد و راهبهها در آن شمایل نقاشی میکنند و شیرینی سنتی میپزند، چنانکه صفحهٔ گردشگری توضیح میدهد.
کالاواسوس (Kalavasos، ۴۰ کیلومتری جنوب غربی لارناکا)
کالاواسوس بر ساحل غربی رود واسیلیکوس (Vasilikos) قرار دارد و محوطهٔ نوسنگی تنتا (Tenta) در نزدیکی آن است. هیئت گردشگری منطقهٔ لارناکا تنتا را به ۸۵۰۰ تا ۷۰۰۰ پیش از میلاد نسبت میدهد و ساعت بازدید دوشنبه تا جمعه ۸:۳۰ تا ۱۶:۰۰ با ورودی €۲٫۵۰ را اعلام میکند و یادآوری میکند که ساعتها و هزینهها ممکن است تغییر کنند. کلیسای روستا، پاناگیا تیتیوتیسا (Panagia Titiotissa)، به سال ۱۸۷۸ بازمیگردد و شمایلی دوطرفه از قرن ۱۶ دارد، طبق صفحهٔ روستا. خیروکیتیا (Choirokoitia)، محوطهٔ میراث جهانی یونسکو از سال ۱۹۹۸ در همین ناحیه، دومین توقف نوسنگی است.
روستاهای قبرس نزدیک پافوس: آکاماس، لائونا و جنگل پافوس
روستاهای تپهای پافوس در قبرس بین ۵۹۰ و ۸۵۰ متر بر فلات لائونا و لبهٔ منطقهٔ حفاظتشدهٔ آکاماس قرار دارند، ۲۳ تا ۳۳ کیلومتر از پافوس. از روستاهای تروودوس پستترند اما آرامترند و مسیر شراب از میان آنها میگذرد. مقالهٔ پیشین ما دربارهٔ یک محوطهٔ نوسنگی در ساحل تیلیریا (Tillyria)، Petra tou Limniti، یک توقف ساحلی در همین سوی جزیره را پوشش میدهد.
کاتیکاس (Kathikas، تقریباً ۷۰۰ متر، ۲۳ کیلومتری شمال پافوس)
کاتیکاس روستایی شرابساز در ارتفاع تقریباً ۷۰۰ متر و ۲۳ کیلومتری شمال پافوس است، با خانههایی بیش از یک سده قدمت، کلیساهای قدیمی بسیار و یک پناهگاه کوچک الاغ. در جمعهٔ خوب (Good Friday) روستا آلام مسیح را بازآفرینی میکند: رئیس شورای جامعه نقش عیسی را بازی میکند و صلیب را از نمازخانهٔ آگیوس اونوفریوس (Agios Onouphrios) تا کلیسای پاناگیا اواگلیستریا (Panagia Evaggelistria) میبرد، چنانکه صفحهٔ Visit Cyprus توصیف میکند.
اینیا (Ineia، حدود ۳۰ کیلومتری شمال پافوس)
اینیا روستایی در لائونا بر مسیر شراب لائونا-آکاماس (Laona-Akamas) است. نام آن از واژهٔ یونانی باستان برای شراب گرفته شده و روستا سبدبافی را زنده نگه داشته و محصولات بافتهشده را در یک موزه به نمایش میگذارد. صفحهٔ گردشگری میافزاید روستا بر شبهجزیرهٔ آکاماس مشرف است و برای پیادهروی و عکاسی محبوب است.
پانو آرودس (Pano Arodes، ۵۹۰ متر، ۲۳ کیلومتری شمال شرق پافوس)
پانو آرودس بر فلات لائونا در ارتفاع ۵۹۰ متر، در لبهٔ منطقهٔ حفاظتشدهٔ آکاماس که به تنگهٔ آواکاس (Avakas Gorge) میرسد، قرار دارد. برخی گمان میکنند کلیسای آگیوس کالاندیونس (Agios Kalandionas) آن تنها کلیسای جهان باشد که به او اختصاص دارد، و همسایهاش کاتو آرودس (Kato Arodes)، که پیش از ۱۹۷۴ عمدتاً ترکتبار قبرسی بود، پس از آن بیشتر رها شد، طبق صفحهٔ روستا.
فیتی (Fyti، میانگین ۶۸۰ متر، ۲۵ کیلومتری شمال شرق پافوس)
فیتی مرکز اصلی بافندگی منطقهٔ پافوس است. بافتههای دستباف آن در محل فیتکیوتیکا (fythkiotika) نامیده میشوند و موزهٔ بافندگی یکی از جاذبههای اصلی است. روستا ۲۵ کیلومتر در شمال شرق پافوس و ۲۰ کیلومتر در جنوب شرق پولیس (Polis) قرار دارد و کلیسای آگیوس دیمیتریوس (Agios Demetrios) یک جداکنندهٔ محراب (altar screen) از قرن ۱۹ دارد، بهگفتهٔ صفحهٔ گردشگری.
پاناگیا (Panagia، ۸۵۰ متر، ۳۳ کیلومتری شمال شرق پافوس)
پاناگیا زادگاه اسقف اعظم ماکاریوس سوم (Makarios III)، نخستین رئیسجمهور جمهوری، است و دو موزه به او اختصاص دارد. صومعهٔ خریسورویاتیسا (Chrysorrogiatissa) در نزدیکی جشنی بزرگ در ۱۴ اوت برگزار میکند، جشنوارهٔ موسیقی و رقص «تا روگیاتیکا» (Ta Rogiatika) در ۱۵ اوت است، و مسیر طبیعتگردی وونی پاناگیاس (Vouni Panagias) از میدان روستا آغاز میشود و حدود سه ساعت طول میکشد، طبق صفحهٔ Visit Cyprus. بخش بزرگی از روستا درون جنگل پافوس (Pafos Forest) قرار دارد.
روستاهای شمال قبرس: رشتهکوه کرنیا و کارپاز
روستاهای شمال قبرس در دو خوشه جای میگیرند: روستاهای تپهای در رشتهکوه کرنیا بالای شهر کرنیا، و شبهجزیرهٔ کارپاز که حدود ۷۰ کیلومتر به سوی شمال شرق کشیده شده است. شمال را مقامهای ترکتبار قبرسی اداره میکنند و فقط ترکیه آن را به رسمیت میشناسد؛ جمهوری قبرس دولت بهرسمیتشناختهشدهٔ بینالمللی کل جزیره است و قوانین اتحادیهٔ اروپا در شمال معلق است. واقعیتهای زیر از سایت گردشگری خود شمال، یک راهنمای سفر و ویکیپدیا گرفته شدهاند، پس از صفحههای رسمی جمهوری کمتر و غیررسمیترند.
بلاپایس (Bellapais، حدود ۵ کیلومتری کرنیا)
بلاپایس پیرامون صومعهاش ساخته شده که در ارتفاع ۲۲۰ متر از سطح دریا و حدود ۵ کیلومتری کرنیا قرار دارد. بهگفتهٔ ویکیپدیا، نخستین ساختمانها به سالهای ۱۱۹۸ تا ۱۲۰۵ در زمان امری دو لوزینیان (Aimery de Lusignan) بازمیگردند، ساختمان اصلی در زمان پادشاه هوگ سوم (Hugh III، ۱۲۶۷-۱۲۸۴) و رواقها و سفرهخانه در زمان هوگ چهارم (Hugh IV، ۱۳۲۴-۱۳۵۹) بالا برده شدند. این ویرانه اکنون موزهای است با رستوران و کافه، سفرهخانه میزبان کنسرتهاست و جشنوارههای موسیقی کلاسیک در بهار و اوایل تابستان برگزار میشود. ساعتهای بازدید و هزینهٔ ورودی را هنگام رسیدن بررسی کنید.
کرمی (Karmi، غرب کرنیا)
کرمی که کاراهمان (Karaman) نیز نامیده میشود، بر دامنهٔ کوهی در غرب کرنیا قرار دارد. ساکنان یونانیتبار قبرسی آن در سال ۱۹۷۴ رفتند و در سال ۱۹۷۹ شورای وزیران طرحی را برای احیای روستا با حفظ ویژگیهایش تأیید کرد، با تیرهای چوبی سقف، سقفهای حصیری و محدودیت در جانمایی بام، طبق Visit North Cyprus. امروز عمدتاً محل زندگی خارجیهای مقیم بریتانیایی و آلمانی است؛ کلیسای مریم باکره (Church of the Virgin Mary) در میدان مرکزی قرار دارد.
کانتارا (Kantara، ایستگاه کوهستانی، رشتهکوه کرنیا)
کانتارا روستایی ایستگاه کوهستانی است زیر قلعهٔ کانتارا (Kantara Castle)، یکی از سه دژ کوهستانی بیزانسی رشتهکوه کرنیا. متن Rough Guides حدود ۴ کیلومتر جادهٔ آسفالت خوب تا پارکینگ قلعه و پیادهروی حدود ۷۵۰ متر را توصیف میکند که در برخی قسمتها حفاظ ندارد. مسیر نزدیک شدن از فاماگوستا (Famagusta) جادهٔ کوهستانی بدون حفاظ است که حدود نیم ساعت طول میکشد.
دیپکارپاز و نوک کارپاز
دیپکارپاز (Dipkarpaz، ریزوکارپاسو Rizokarpaso) آخرین روستای شبهجزیره و آخرین جا برای خرید بنزین است، بهگفتهٔ Rough Guides. صومعهٔ آپوستولوس آندریاس (Apostolos Andreas) آنسوی روستا قرار دارد: حدود ۵ کیلومتر جادهٔ خوب و سپس حدود ۱۷ کیلومتر جادهٔ ناهموار، زیارتها در ۱۵ اوت و ۳۰ نوامبر برگزار میشود، و نمازخانه به قرن ۱۵، کلیسا به قرن ۱۸ و ساختمانهای صومعه به قرن ۱۹ بازمیگردد. ساحل طلایی (Golden Beach، Nangomi) حدود ۶ کیلومتر طول دارد و محل تخمگذاری لاکپشتهای دریایی است، و تقریباً ۵۰۰ تا ۱٬۰۰۰ الاغ وحشی در شبهجزیره زنده ماندهاند. در آفندریکا (Aphendrika)، یکی از شهرهای بزرگ قبرس در دورهٔ بطلمیوسی، تنها ویرانهٔ سه کلیسای متأخرتر برجا مانده است.
فاصلهٔ روستاهای قبرس از نزدیکترین شهر چقدر است؟
معاونت وزارت گردشگری فاصلهٔ بیشتر روستاهای قبرس را از یک شهر مرکز ناحیه منتشر میکند. جدول زیر آن ارقام را همانگونه که منتشر شدهاند فهرست میکند، و هرجا صفحه ارتفاعی نمیدهد خط تیره گذاشته شده است؛ اینها فاصلهاند و نه زمان سفر.
| روستا | منطقه | ارتفاع | فاصلهٔ منتشرشده | شهر مرجع |
|---|---|---|---|---|
| لانیا | روستاهای شرابساز لیماسول | ۵۷۰ متر | ۲۵ کیلومتر | لیماسول |
| لوفو | روستاهای شرابساز لیماسول | ۷۸۰ متر | ۲۶ کیلومتر | لیماسول |
| لوواراس | روستاهای شرابساز لیماسول | ۸۵۰ متر | ۲۸ کیلومتر | لیماسول |
| واسا کویلانیو | روستاهای شرابساز لیماسول | ۷۵۰ متر | حدود ۳۵ کیلومتر | لیماسول |
| اودموس | روستاهای شرابساز لیماسول | ۸۰۰ متر | ۴۲ کیلومتر | لیماسول |
| آرسوس | روستاهای شرابساز لیماسول | ۸۵۰ متر | ۴۲ کیلومتر | لیماسول |
| فوینی | تروودوس، ناحیهٔ لیماسول | ۹۲۰ متر | ۴۴ کیلومتر | لیماسول |
| کورنوس | دامنههای لارناکا | – | ۲۷ کیلومتر به سوی غرب | لارناکا |
| توخنی | دامنههای لارناکا | – | حدود ۳۶ کیلومتر به سوی جنوب غرب | لارناکا |
| کاتو دریس | دامنههای لارناکا | – | ۳۶ کیلومتر به سوی جنوب غرب | لارناکا |
| واولا | دامنههای لارناکا | – | حدود ۳۸ کیلومتر به سوی غرب | لارناکا |
| کالاواسوس | دامنههای لارناکا | – | ۴۰ کیلومتر به سوی جنوب غرب | لارناکا |
| لفکارا | دامنههای لارناکا | ۶۵۰ متر | ۴۳ کیلومتر | لارناکا |
| کاتیکاس | تپههای پافوس | تقریباً ۷۰۰ متر | ۲۳ کیلومتر به سوی شمال | پافوس |
| پانو آرودس | تپههای پافوس | ۵۹۰ متر | حدود ۲۳ کیلومتر به سوی شمال شرق | پافوس |
| فیتی | تپههای پافوس | میانگین ۶۸۰ متر | ۲۵ کیلومتر به سوی شمال شرق | پافوس |
| اینیا | تپههای پافوس | – | حدود ۳۰ کیلومتر به سوی شمال | پافوس |
| پاناگیا | جنگل پافوس | ۸۵۰ متر | حدود ۳۳ کیلومتر به سوی شمال شرق | پافوس |
| پالایخوری | پیتسیلیا | – | حدود ۴۰ کیلومتر | نیکوزیا |
| آلونا | پیتسیلیا | ۱٬۲۰۰ متر | ۵۳ کیلومتر | نیکوزیا |
| بلاپایس | رشتهکوه کرنیا | صومعه در ۲۲۰ متر | حدود ۵ کیلومتر | کرنیا |
از جدول دو نتیجه به دست میآید. نخست، روستاهای شرابساز لیماسول کوتاهترین سفرها از یک شهر بزرگاند: لانیا و لوفو ۲۵ و ۲۶ کیلومتر از لیماسول فاصله دارند، پس سفری نیمروزه واقعبینانه است. دوم، روستاهای دامنهای لارناکا همگی ۲۷ تا ۴۳ کیلومتر دورند و سه تای آنها به هم میپیوندند: جاده به کاتو دریس پیش از روستای لفکارا از جادهٔ لفکارا جدا میشود، و صومعهٔ آگیوس میناس نزدیک واولا در مسیر کاتو دریس قرار دارد. برای روستاهای تروودوس در پیتسیلیا نیکوزیا مرجع نزدیکتر است و ارقام تا ۵۳ کیلومتر میرسند.
کدام روستای قبرس برای کدام نوع سفر مناسب است؟
انتخاب روستا در قبرس به هدف دیدار بستگی دارد. جدول زیر روستاها را بر اساس واقعیتهای بالا گروهبندی میکند و نه بر اساس سلیقه؛ هر ردیف ویژگی منبعدار مطابق با هدف را نام میبرد.
| اگر هدف این باشد | روستاها | ویژگی منبعدار |
|---|---|---|
| کلیساهای نقاشیشده | پدولاس، کالوپاناگیوتیس، کاکوپتریا، پالایخوری، پلندری | کلیساهای نقاشیشدهٔ یونسکو، ۱۹۸۵ و ۲۰۰۱ |
| شراب و کماندریا | اودموس، لوفو، آرسوس، لوواراس، لانیا، واسا | چرخشرابها، موزهٔ کماندریا، جشنهای انگور در سپتامبر |
| توری، سفال، بافندگی، سبد | لفکارا، کورنوس، فوینی، فیتی، اینیا | ثبت توری در یونسکو؛ کارگاههای سفالگری؛ موزههای بافندگی و سبدبافی |
| چشمهها و آبشارها | کالوپاناگیوتیس، پلاترس، فوینی | چشمههای گوگردی؛ آبشار کالدونیا؛ آبشار درون روستا |
| پیادهروی | آرسوس، آلونا، پاناگیا، کیپرونتا | مسیر شش چشمه؛ مسیر باغها؛ مسیر ۳ ساعتهٔ وونی پاناگیاس؛ دو مسیر علامتگذاریشده |
| معماری میراثی | فیکاردو، کاکوپتریا، واولا | بنای تاریخی ۱۹۷۸؛ محلهٔ قدیم حفاظتشده؛ روستای حفاظتشده |
| باستانشناسی | کالاواسوس | استقرار تنتا، ۸۵۰۰ تا ۷۰۰۰ پیش از میلاد بهگفتهٔ هیئت لارناکا |
| هوای خنک در اوج تابستان | آلونا، کیپرونتا، پلاترس، آگروس، پدولاس | ارتفاع ۱٬۱۰۰ تا ۱٬۳۰۰ متر |
| جامعهای بسیار کوچک | واولا، فیکاردو | کمتر از ۱۰۰ ساکن؛ تقریباً خالی از سکنه |
| فضای روستای تپهای در شمال | بلاپایس، کرمی، کانتارا | صومعه، روستای احیاشده، ایستگاه کوهستانی |
| ساحل دورافتاده و زیارت | دیپکارپاز، آپوستولوس آندریاس، ساحل طلایی | پایان جادهٔ کارپاز؛ زیارتهای ۱۵ اوت و ۳۰ نوامبر |
وضعیت میراثی و شناسایی روستاهای قبرس
شناسایی رسمی مطمئنترین راه برای جدا کردن روستایی با میراث مستند از روستایی است که فقط خود را سنتی معرفی میکند. جدول زیر عنوانهایی را فهرست میکند که نهادهای رسمی به روستاهای قبرس دادهاند، با سال و نهاد.
| روستا یا محوطه | شناسایی | سال | نهاد |
|---|---|---|---|
| کاکوپتریا (آگیوس نیکولائوس تیس استگیس)، گالاتا (پاناگیا پودیتو) | میراث جهانی یونسکو، کلیساهای نقاشیشده در منطقهٔ تروودوس | ۱۹۸۵ | یونسکو |
| کالوپاناگیوتیس (آگیوس ایوانیس لامپادیستیس)، پدولاس (آرکانجلوس میکائیل)، پلندری (تیمیوس استاوروس) | همان مجموعه | ۱۹۸۵ | یونسکو |
| نیکیتاری (آسینو)، لاگودرا (پاناگیا تو آراکو)، موتولاس، پلاتانیستاسا | همان مجموعه | ۱۹۸۵ | یونسکو |
| پالایخوری اورینیس (آگیا سوتیرا) | گسترش همان مجموعه | ۲۰۰۱ | یونسکو |
| لفکارا | توریهای لفکارا یا لفکاریتیکا، فهرست نمایندهٔ میراث فرهنگی ناملموس | ۲۰۰۹ | یونسکو |
| لفکارا | انتخاب روستاهای گردشگری UNWTO (۴۴ روستا، ۳۲ کشور) | ۲۰۲۱ | UNWTO |
| کوههای تروودوس | ژئوپارک جهانی یونسکو، ۱٬۱۴۷ km2 | ۲۰۱۵ | یونسکو |
| خیروکیتیا | میراث جهانی یونسکو، استقرار نوسنگی | ۱۹۹۸ | یونسکو |
| فیکاردو | بنای تاریخی؛ جایزهٔ Europa Nostra | ۱۹۷۸؛ ۱۹۸۷ | اداره آثار باستانی؛ Europa Nostra |
| واولا | روستای حفاظتشده | – | صفحهٔ معاونت وزارت گردشگری |
| محلهٔ قدیم کاکوپتریا | محوطهٔ میراث فرهنگی حفاظتشده | – | صفحهٔ معاونت وزارت گردشگری |
فهرست کلیساهای نقاشیشدهٔ یونسکو اغلب «نُه» یا «ده» ذکر میشود و هر دو عدد برای سالهای مختلف درستاند: نُه کلیسا در سال ۱۹۸۵ ثبت شد و دهمین، در پالایخوری، در سال ۲۰۰۱ افزوده شد، بهگفتهٔ مرکز میراث جهانی یونسکو و جدول ویکیپدیا از ده کلیسا.
زمان مناسب برای دیدن روستاهای قبرس کی است؟
بهار و پاییز برای پیادهروی و جشنوارهها مناسباند، تابستان برای روستاهای بلند، و زمستان برای برف و کریسمس. تقویم زیر فقط از تاریخهایی استفاده میکند که در صفحههای رسمی یا اصلی برای ۲۰۲۶ آمدهاند؛ هرجا صفحه فقط ماه را میدهد، همان ماه نمایش داده شده است.
| زمان | رویداد یا فصل | روستا |
|---|---|---|
| ژانویه تا مارس | فصل اسکی در المپوس، که منابع اسکی تقریباً ژانویه تا مارس توصیفش میکنند | ناحیهٔ المپوس، نزدیک پلاترس |
| آوریل یا مه (جمعهٔ خوب ارتدوکس) | بازآفرینی آلام مسیح | کاتیکاس |
| مه | کوچهها و حیاطهای لانیا | لانیا |
| ژوئیه | جشنوارهٔ موسیقی فگاروس | کاتو دریس |
| نخستین یکشنبهٔ اوت | جشنوارهٔ سنتی فوینی | فوینی |
| اوت | جشنوارهٔ لفکارا | لفکارا |
| ۱۴ و ۱۵ اوت | جشن خریسورویاتیسا؛ «تا روگیاتیکا» | پاناگیا |
| ۱۵ اوت و ۳۰ نوامبر | زیارتها | آپوستولوس آندریاس، کارپاز |
| حدود ۱۴ سپتامبر | بازارچهٔ صلیب مقدس، سه روز | اودموس (و لفکارا) |
| اواسط سپتامبر | جشن انگور | واسا کویلانیو |
| سپتامبر | جشن انگور | فوینی |
| پایان سپتامبر | جشن انگور | لوفو، آرسوس |
| ۳ نوامبر؛ نوامبر | جشن آگیوس گئورگیوس؛ جشنوارهٔ زیوانیا | آلونا |
| ۱۴ نوامبر | بازارچه برای حواری فیلیپ | آرسوس |
| ۲۱ نوامبر ۲۰۲۶ تا ۶ ژانویهٔ ۲۰۲۷ | روستاهای کریسمس (نُه روستا) | آگروس، دریینیا (Deryneia)، کاکوپتریا، کالوپاناگیوتیس، کیپرونتا، لفکارا، لوفو، استاتوس-آگیوس فوتیوس (Statos-Agios Fotios)، فیکاردو |
روستاهای کریسمس از میان درخواستهای شوراهای جامعه و شهرداریها در چارچوب طرح کمکهزینهٔ مسیر «قلب افسانهها» (Heartland of Legends) انتخاب میشوند و معاونت وزارت گردشگری میگوید این برنامه قرار است هر سال گسترش یابد. در سال ۲۰۲۴ فهرست شامل آگروس، دریینیا، فیکاردو، کالوپاناگیوتیس (Kalopanayiotis)، کیتی (Kiti)، کیپرونتا و شهر قدیم نیکوزیا بود؛ برای ۲۰۲۶-۲۷ کاکوپتریا، لفکارا، لوفو و استاتوس-آگیوس فوتیوس به آن اضافه شدهاند. فعالیتهای برنامهریزیشده شامل غرفههای تزئینشده، کارگاههای صنایع دستی، شراب و غذاشناسی، پیادهروی و دوچرخهسواری، و تورهای راهنمادار روستا است، بهگفتهٔ Cyprus Mail در ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۶ و گزارش ۲۰۲۴.
یک گزارش ویژهٔ Cyprus Mail از ۲۸ اکتبر ۲۰۲۵ الگوی فصلی را توصیف میکند: گلهای وحشی و آبشارها در بهار، پناهگاهی خنک از گرمای ساحل در تابستان، تاکستانها و جشنهای شاهبلوط در پاییز، و قلههای برفی در زمستان؛ آن را همراه با تاریخهای بالا بخوانید، چون آن تاریخها از هر خلاصهٔ فصلی قطعیترند.
نحوهٔ رفتوآمد میان روستاهای قبرس و نکات برنامهریزی
Visit Cyprus مسیر رانندگی به روستاهای قبرس را با شمارهٔ جاده میدهد (برای نمونه B8 و سپس F6۱۷ برای لوفو، یا A5 و A1 و E1۰۵ برای لفکارا) و نه با خط اتوبوس. خطوط روستایی فقط به برخی از روستاهای کوچکتر خدمت میدهند، پس خودروی کرایهای انتخاب عملی است؛ پیش از تکیه بر هر خط، جدول زمانی کنونی را از اپراتورهای اتوبوس بررسی کنید. در قبرس رانندگی در سمت چپ جاده انجام میشود.
آتشسوزی ۲۰۲۵ و آنچه تغییر کرد
آتشی که در ۲۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۵ در کوههای غربی لیماسول آغاز شد، دو نفر را کشت، بیش از ۱۰۰ کیلومتر مربع را سوزاند و به ۱۵ جامعهٔ روستایی آسیب زد، بهگفتهٔ Cyprus Mail در ۴ اکتبر ۲۰۲۶. صفحهٔ ویکیپدیای این رویداد مالیا (Malia)، واسا کویلانیو، وونی (Vouni)، کویلانی (Koilani) و لوفو را در شمار روستاهای تخلیهشده میآورد و مساحت سوخته را ۱۳۰ km2 میدهد؛ دو رقم متفاوتاند چون از منابع متفاوتی گرفته شدهاند و هر دو نمایش داده شدهاند. گزارش شده که لوفو و واسا بدون خسارت ماندهاند.
سازمان دفاع غیرنظامی (Civil Defence) طرح تخلیهٔ خود را برای همهٔ جوامع در ۲۰۲۶ بهروز کرد، بیسیمهای دستی در اختیار روسای خوشههای جامعه گذاشت، دو اپلیکیشن هشدار برای ساکنان راه انداخت، از جمله CY-ALERT، و رزمایشهای بزرگ تخلیه را آغاز کرد، از جمله در لیمناتی (Limnati) و فینی (Fini). برای یک بازدیدکننده نکات عملی اینهاست: در روزهای هشدار قرمز از کوهستان دوری کند، در محلهای علامتگذاریشده بماند و دود را فوراً گزارش دهد.
قواعد آتش برای بازدیدکنندگان
اداره جنگلها (Forestry Department) میگوید روشن کردن آتش بیرون از محلهای تعیینشدهٔ پیکنیک و اردو اکیداً ممنوع است، چادر زدن فقط در محلهای تأییدشده مجاز است و اردوی غیرمجاز و آتش غیرقانونی میتواند جریمههای سنگین به دنبال داشته باشد، بهگفتهٔ Cyprus Mail در ۲۲ ژوئن ۲۰۲۶. بهگفتهٔ Politis، قواعد آتش هر سال از ۱ ژوئن تا ۳۰ سپتامبر اجرا میشود، با ممنوعیت هر ابزار گرمازا در فاصلهٔ دو کیلومتری یک جنگل دولتی بدون اجازهٔ کتبی مدیر، و ممنوعیت انداختن ته سیگار روشن؛ دود یا آتش را باید به شمارهٔ ۱۴۰۷ اداره جنگلها گزارش داد و ۱۱۲ شمارهٔ عمومی اضطرار است.
عبور به شمال
بازدیدکنندگان بلاپایس، کرمی یا کارپاز خط سبز (Green Line) را از یکی از گذرگاههای مجاز عبور میکنند. طبق گزارش سالانهٔ کمیسیون اروپا، چنانکه Cyprus Mail در ۳۰ ژوئن ۲۰۲۶ گزارش داد، ۲٬۰۵۳٬۹۵۸ شهروند غیرقبرسی اتحادیهٔ اروپا و تبعهٔ کشورهای ثالث در سال ۲۰۲۵ از آن عبور کردند و صفها در آگیوس دومتیوس (Agios Dometios) ادامه داشت، جایی که کار افزودن خطوط جدید در ژانویهٔ ۲۰۲۶ به پایان رسید. هشدار سفر وزارت خارجهٔ آمریکا یادآوری میکند که بیمهٔ خودرویی که در منطقهٔ تحت کنترل دولت خریداری شده در شمال معتبر نیست، پس در گذرگاه باید بیمهٔ جداگانه تهیه شود.
خرید خانه در روستاهای قبرس: تفاوت قواعد
این بخش فقط اطلاعاتی است. خانهٔ روستایی دارایی متفاوتی از آپارتمان ساحلی است و قواعد در جمهوری و در شمال فرق دارد.
| پرسش | جمهوری قبرس | قبرس شمالی |
|---|---|---|
| چه کسی میتواند بخرد | شهروندان اتحادیهٔ اروپا با شرایط یکسان با قبرسیها میخرند، طبق صفحهٔ قبرس جنوبی ما؛ خریداران غیراتحادیهٔ اروپا به مجوز استان نیاز دارند (فرم COMM ۱۴۵) | خارجیها به اجازهٔ خرید (Permission to Purchase) از شورای وزیران نیاز دارند |
| سقف اندازه | صفحهٔ وزارت کشور: قطعه تا ۴٬۰۰۰ m2 برای مسکن شخصی | معمولاً یک ملک روی قطعهای تا حدود یک دونوم (donum)، طبق صفحهٔ فاماگوستای ما |
| تغییرات در انتظار | لوایح در پارلمان (سپتامبر ۲۰۲۶) خریداران کشورهای ثالث را از زمین کشاورزی و جنگلی منع میکنند؛ هیچ لایحهای تصویب نشده است | موردی گزارش نشده است |
| پیوند با اقامت | مسیر اقامت وابسته به املاک دستکم €۳۰۰٬۰۰۰ بهعلاوهٔ مالیات بر ارزش افزوده در معیارهای سرمایهگذار اداره مهاجرت | اجازهٔ اقامت تمدیدپذیر فقط در شمال، طبق صفحهٔ کشوری ما |
| ریسک اصلی سند | تأخیر در سندهای مالکیت جداگانه در پروژههای جدید | دستهٔ سند مالکیت: ترکی، خارجی، معاوضهای یا TRNC (Tahsis) |
قواعد در جمهوری قبرس
بهگفتهٔ وزارت کشور، شهروندان غیراتحادیهٔ اروپا و شرکتهای خارجی باید نخست از اداره منطقهای (District Administration) محل با فرم COMM ۱۴۵ مجوز بگیرند. برای یک خانهٔ روستایی نکتهٔ مهم طبقهبندی زمین است. لوایح پیشنهادی خریداران خارجی را از زمین کشاورزی و جنگلی و از زمین کنار خط آتشبس منع میکنند، در حالی که خانهها و مغازههای شهری را باز میگذارند، بهگفتهٔ Cyprus Mail در ۳ سپتامبر ۲۰۲۶. گزارش ۲ سپتامبر ۲۰۲۶ میگوید چهار لایحه در کمیتهٔ داخلی مجلس نمایندگان مطرح بود، پس از رأیگیری بهتعویقافتادهٔ آوریل، و هیچ لایحهای تصویب نشده است. بخش شرکتی قرار بود در اکتبر در کمیته بحث شود.
وضعیت میراثی لایهای دیگر میافزاید. فیکاردو بنای تاریخی است، محلهٔ قدیم کاکوپتریا حفاظتشده است و واولا روستای حفاظتشده است، پس خرید در آن روستاها یعنی پیش از هر مرمت باید بررسی کرد اداره آثار باستانی یا مرجع برنامهریزی چه چیزی را مجاز میداند. صفحهٔ کشوری قبرس جنوبی و صفحهٔ شهر لیماسول ما هزینههای خرید را شرح میدهند و یادآوری میکنند که روستاهای شرابساز (اودموس، کویلانی، وونی) سنگساز، فصلی و روستاییاند. صفحهٔ شهر پافوس ۲۱ ملک را از €۲۲۰٬۰۰۰ فهرست میکند. هرکس خانهٔ روستایی را کوتاهمدت اجاره میدهد باید توجه کند که طبق راهنمای ما دربارهٔ رعایت قوانین Airbnb در قبرس مجوز معاونت وزارت گردشگری لازم است.
سند مالکیت مشکل تکرارشونده است. پستهای خبری پیشین ما دربارهٔ طرح وزارت کشور برای کمک به اسناد مالکیت املاک و دربارهٔ فرایند سهماههٔ سند اصلاحاتی را خلاصه میکنند که در سالهای پیشین اعلام شده بودند، پس باید آنها را زمینهای دانست و نه قواعد کنونی.
قواعد در شمال
شمال متفاوت کار میکند. یک خارجی به اجازهٔ خرید از شورای وزیران نیاز دارد و دستهٔ سند مالکیت، و نه ساختمان، ریسک را تعیین میکند: سند ترکی (پیش از ۱۹۷۴) کمریسکترین و سند TRNC (Tahsis)، زمینی که پیشتر مال یونانیتبارهای قبرسی بود، پرریسکترین است، چنانکه در صفحهٔ کشوری قبرس شمالی ما آمده است. دادگاه دادگستری اتحادیهٔ اروپا در ۲۸ آوریل ۲۰۰۹ در پروندهٔ Apostolides v Orams حکم داد که رأی دادگاه جمهوری دربارهٔ زمین در شمال باید در دیگر کشورهای عضو اتحادیهٔ اروپا به رسمیت شناخته و اجرا شود، چنانکه خلاصهٔ پرونده توضیح میدهد. وزارت خارجهٔ آمریکا همچنین یادآور میشود که مأموران مهاجرت گاه بازدیدکنندگان غیراتحادیهٔ اروپا را که قصد اقامت در ملکهایی در شمال داشتهاند که جمهوری آنها را متعلق به یونانیتبارهای قبرسی آواره میداند، برگرداندهاند.
صفحهٔ شهر فاماگوستای ما و پروژههای سمت کارپاز در زیر، معادل پرسش روستا در شمالاند. جدول چهار پروژهٔ قبرس شمالی در سایت ما را بر اساس موقعیت و اندازه فهرست میکند، با ارقام زمان سفر سازنده تا کرنیا و فاماگوستا، همه به همان صورت که در صفحههای آگهی آمده است.
| پروژه (طبق صفحهٔ آگهی ما) | موقعیت | واحدها | دقیقه تا کرنیا | دقیقه تا فاماگوستا |
|---|---|---|---|---|
| Solmaris Bogaz | Boğaz، ایسکله (Iskele) | ۲۰ ویلای سهطبقه (triplex) | ۵۸ | ۲۱ |
| Sky Diora Erenkoy | Yeni Erenköy، در جهت کارپاز | ۸۰ | ۸۴ | ۵۲ |
| Bellagio Iskele | Iskele Long Beach | ۲۸۱ | ۵۴ | ۱۶ |
| Angel Towers Famagusta | مرکز فاماگوستا | ۱۳۵ | ۵۴ | ۰ |
Solmaris Bogaz (Boğaz) و Sky Diora (Yeni Erenköy) در سمت جادهٔ کارپاز از ناحیهٔ ایسکله قرار دارند و هر چهار پروژهٔ جدول از Noyanlar Group هستند. آگهی Neo Residence Yenibogazici (۵۰ واحد، Yeniboğaziçi، ناحیهٔ فاماگوستا) پنجمین پروژه از همین سازنده است.
مسیرهای نمونهٔ یکروزه میان روستاهای قبرس
یک مسیر باید روستاهایی را به هم زنجیر کند که جاده و موضوع مشترک دارند. سه مسیر زیر فقط از فاصلهها و واقعیتهای بالا استفاده میکنند؛ آنها پیشنهادهای برنامهریزی هستند که از فاصلههای بالا ساخته شدهاند و برنامهٔ سفر زمانبندیشده نیستند.
- حلقهٔ شراب لیماسول: لانیا (۲۵ کیلومتر)، لوفو (۲۶ کیلومتر)، لوواراس (۲۸ کیلومتر)، سپس اودموس (۴۲ کیلومتر) و آرسوس (۴۲ کیلومتر). روز را برای سپتامبر زمانبندی کنید تا به یک جشن انگور برسید: واسا در اواسط سپتامبر، لوفو و آرسوس در پایان ماه.
- حلقهٔ توری و صومعهٔ لارناکا: کاتو دریس (پیش از لفکارا از جاده خارج شوید)، صومعه نزدیک واولا در مسیر، سپس لفکارا (۴۳ کیلومتر). کورنوس (۲۷ کیلومتر، E1۰۴ و F1۰۹) و کالاواسوس با محوطهٔ تنتا مسیرهای جداگانهاند؛ تنتا دوشنبه تا جمعه باز است.
- کلیساهای نقاشیشده در تروودوس شمالی: کاکوپتریا و کلیسای آگیوس نیکولائوس تیس استگیس آن، سپس پدولاس و کالوپاناگیوتیس در دره ماراتاسا. فیکاردو و صومعهٔ ماخایراس در روزی جداگانه جا میگیرند.
- حلقهٔ لائونای پافوس: کاتیکاس (۲۳ کیلومتر)، پانو آرودس (۲۳ کیلومتر)، فیتی (۲۵ کیلومتر)، سپس پاناگیا (۳۳ کیلومتر) با موزههای ماکاریوس.
سوالات متداول
کدام روستاهای قبرس را باید نخست دید؟
روستاهای قبرس با رسمیترین شناسایی عبارتاند از لفکارا (توری یونسکو، ۲۰۰۹؛ روستای گردشگری UNWTO، ۲۰۲۱)، کاکوپتریا، کالوپاناگیوتیس، پدولاس و پالایخوری (کلیساهای نقاشیشدهٔ یونسکو) و فیکاردو (بنای تاریخی، ۱۹۷۸). اودموس و لوفو روستاهای اصلی شراباند. انتخاب نخست درست به شهر مبدأ بستگی دارد.
بلندترین روستاهای قبرس کداماند؟
در میان روستاهای قبرس که در اینجا معرفی شدند، کیپرونتا با حدود ۱٬۳۰۰ متر بلندترین است و Visit Cyprus آن را سومین روستای بلند جزیره توصیف میکند، و پس از آن آلونا با ۱٬۲۰۰ متر و پلاترس، آگروس و پدولاس با ۱٬۱۰۰ متر قرار دارند. یک گزارش ویژهٔ Cyprus Mail پرودرموس (Prodromos) را بلندترین روستای جزیره مینامد.
آیا میتوان بدون خودرو از روستاهای قبرس بازدید کرد؟
دشوار است. معاونت وزارت گردشگری مسیر را با شمارهٔ جاده میدهد و خطوط اتوبوس عمومی فقط به برخی روستاهای کوچکتر قبرس میرسند، پس خودروی کرایهای گزینهٔ عملی است. پیش از برنامهریزی مسیر با اتوبوس، جدول زمانی کنونی اتوبوسها را بررسی کنید.
چه زمانی از سال برای دیدن روستاهای قبرس مناسب است؟
بهار و پاییز برای پیادهروی و جشنوارهها در روستاهای قبرس مناسباند، تابستان برای روستاهای بلند در ۱٬۱۰۰ متر و بالاتر، و ۲۱ نوامبر ۲۰۲۶ تا ۶ ژانویهٔ ۲۰۲۷ برای روستاهای کریسمس. جشنهای انگور بین اواسط سپتامبر و پایان سپتامبر برگزار میشوند و اودموس بازارچهٔ صلیب مقدس خود را حدود ۱۴ سپتامبر برپا میکند.
کدام روستاهای قبرس در سال ۲۰۲۶ روستای کریسمس دارند؟
نُه روستا از روستاهای قبرس شرکت میکنند: آگروس، دریینیا، کاکوپتریا، کالوپاناگیوتیس، کیپرونتا، لفکارا، لوفو، استاتوس-آگیوس فوتیوس و فیکاردو. این برنامه از ۲۱ نوامبر ۲۰۲۶ تا ۶ ژانویهٔ ۲۰۲۷ اجرا میشود، بهگفتهٔ Visit Cyprus و Cyprus Mail.
کدام روستاهای قبرس در فهرست یونسکو هستند؟
در میان روستاهای قبرس، ده کلیسای نقاشیشده در کاکوپتریا، گالاتا، کالوپاناگیوتیس، پدولاس، پلندری، پلاتانیستاسا (Platanistasa)، نیکیتاری (Nikitari)، لاگودرا (Lagoudera)، موتولاس (Moutoullas) و پالایخوری یا نزدیک آنها قرار دارند. توری لفکارا جداگانه بهعنوان میراث ناملموس ثبت شده و خیروکیتیا محوطهٔ میراث جهانی است.
روستاهای قبرس چقدر از لیماسول، لارناکا و پافوس فاصله دارند؟
روستاهای قبرس که در اینجا معرفی شدند بین ۲۳ و ۵۳ کیلومتر از شهر مرجع فاصله دارند: لانیا ۲۵ کیلومتر از لیماسول، لفکارا ۴۳ کیلومتر از لارناکا و کاتیکاس ۲۳ کیلومتر از پافوس، چنانکه معاونت وزارت گردشگری این ارقام را منتشر میکند.
آیا میتوان از جنوب از روستاهای قبرس شمالی بازدید کرد؟
بله، به روستاهای قبرس شمالی میتوان از گذرگاههای مجاز رسید. شهروندان اتحادیهٔ اروپا و اتباع کشورهای ثالث در سال ۲۰۲۵ در مجموع ۲٬۰۵۳٬۹۵۸ بار عبور کردند، طبق گزارش کمیسیون اروپا. بیمهٔ خودرویی که در جنوب خریداری شده در شمال معتبر نیست، بهگفتهٔ وزارت خارجهٔ آمریکا، پس بیمهٔ جداگانه لازم است.
آیا یک خارجی میتواند در یکی از روستاهای قبرس خانه بخرد؟
در جمهوری، خریداران غیراتحادیهٔ اروپا به مجوز استان نیاز دارند و شهروندان اتحادیهٔ اروپا نیاز ندارند؛ لوایح موجود در پارلمان در سپتامبر ۲۰۲۶ زمین کشاورزی و جنگلی را محدود میکنند و هیچ لایحهای تصویب نشده بود. در شمال، یک خارجی به اجازهٔ خرید از شورای وزیران نیاز دارد. هیچیک از این دو پاسخ بدون بررسی قواعد میراثی دربارهٔ روستاهای حفاظتشده صدق نمیکند.
آیا آتشسوزی جنگل در روستاهای قبرس خطر است؟
بله، در ماههای خشک. آتش ۲۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۵ به ۱۵ جامعهٔ روستایی آسیب زد و بیش از ۱۰۰ km2 را سوزاند و سازمان دفاع غیرنظامی پس از آن پروتکلهای تخلیه را تغییر داد. آتشافروزی بیرون از محلهای تعیینشده ممنوع است و دود را باید به ۱۴۰۷ یا ۱۱۲ گزارش داد.
کدام روستاهای قبرس را میتوان در یک روز با هم ترکیب کرد؟
در میان روستاهای قبرس، اینها به هم زنجیر میشوند. از لیماسول: لانیا، لوفو، لوواراس، اودموس و آرسوس، در ۲۵ تا ۴۲ کیلومتر. از لارناکا: لفکارا، کاتو دریس و واولا بر یک جاده. از پافوس: کاتیکاس، پانو آرودس، فیتی و پاناگیا، در ۲۳ تا ۳۳ کیلومتر.
آخرین بررسی: 23 اکتبر 2026. منابع: صفحههای روستاهای Visit Cyprus؛ مرکز میراث جهانی یونسکو، کلیساهای نقاشیشده؛ میراث ناملموس یونسکو، توریهای لفکارا؛ ژئوپارک تروودوس یونسکو؛ Cyprus Mail دربارهٔ لفکارا، 13 دسامبر 2021؛ Cyprus Mail دربارهٔ روستاهای کریسمس، 18 سپتامبر 2026؛ Cyprus Mail دربارهٔ پروتکلهای تخلیه، 4 اکتبر 2026؛ ویکیپدیا، آتشسوزیهای لیماسول 2025؛ Cyprus Mail دربارهٔ اداره جنگلها، 22 ژوئن 2026؛ Cyprus Mail دربارهٔ عبور از خط سبز، 30 ژوئن 2026؛ وزارت کشور، خرید ملک؛ Cyprus Mail دربارهٔ خریدهای خارجی، 3 سپتامبر 2026؛ Cyprus Property News، 2 سپتامبر 2026؛ ویکیپدیا، صومعهٔ بلاپایس؛ Visit North Cyprus دربارهٔ کرمی؛ Rough Guides دربارهٔ شبهجزیرهٔ کارپاز؛ هیئت گردشگری منطقهٔ لارناکا دربارهٔ تنتا؛ Apostolides v Orams؛ وبسایت جامعهٔ اودموس.









